Πότε καθιερώθηκε η αλλαγή ώρας και γιατί δεν καταργήθηκε ποτέ

Η αλλαγή ώρας πλησιάζει και την Κυριακή 25 Οκτωβρίου τα ρολόγια θα γυρίσουν μία ώρα πίσω, στις 04:00, για να μπούμε στη χειμερινή ώρα. Το μέτρο, που ισχύει σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση από το 1996, αποσκοπεί στην αξιοποίηση του φυσικού φωτός και στην εξοικονόμηση ενέργειας.

Πλησιάζει η ημέρα της αλλαγής ώρας, καθώς την Κυριακή 25 Οκτωβρίου θα πρέπει να γυρίσουμε τα ρολόγια μας μία ώρα πίσω για να μπούμε στη χειμερινή ώρα. Η αλλαγή θα γίνει στις 04:00 τα ξημερώματα, με τα ρολόγια να επιστρέφουν στις 03:00, χαρίζοντας στους περισσότερους μία επιπλέον ώρα ύπνου.

Σε έξι μήνες, και συγκεκριμένα την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου, τα ρολόγια θα προχωρήσουν ξανά μία ώρα μπροστά για τη θερινή ώρα. Το μέτρο αποσκοπεί στη μεγαλύτερη αξιοποίηση του φυσικού φωτός, ώστε το βιολογικό ρολόι των ανθρώπων να λειτουργεί καλύτερα και να μη χρειάζεται τεχνητός φωτισμός τις πρωινές ώρες στην εργασία.

Πώς καθιερώθηκε η αλλαγή ώρας

Η θερινή ώρα, ή Daylight Saving Time (DST), είναι η αλλαγή της ώρας που ένα κράτος επιλέγει να υιοθετήσει για συγκεκριμένο διάστημα του έτους. Μόνο ένα μικρό κομμάτι του κόσμου εφαρμόζει αυτή την πρακτική, με τις περισσότερες χώρες να βρίσκονται στην Ευρώπη λόγω ευρωπαϊκού κανονισμού, ενώ σχεδόν όλες οι ασιατικές και αφρικανικές χώρες δεν συμμετέχουν.

Η ιδέα αποδίδεται στον Βενιαμίν Φραγκλίνο (Benjamin Franklin), το μακρινό 1784, με στόχο να υπάρχει διαθέσιμο περισσότερο φυσικό φως τους θερινούς μήνες. Έναν αιώνα αργότερα, ο Γουίλιαμ Γουίλετ (William Willett), Βρετανός επιχειρηματίας της οικοδομής, αρθρογράφησε το 1907 με τίτλο «Waste of Daylight», χωρίς όμως να πείσει τη βρετανική κυβέρνηση. Η σημερινή μορφή της αλλαγής ώρας βασίστηκε τελικά στην πρόταση του Νεοζηλανδού εντομολόγου Τζορτζ Χάντσον (George Hudson), ο οποίος το 1895 παρατήρησε ότι η μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας τον βοηθούσε να συλλέγει περισσότερα έντομα.

Γιατί γίνεται η αλλαγή ώρας

Το βασικό πλεονέκτημα του μέτρου είναι η εξοικονόμηση ενέργειας. Κατά τους επτά μήνες της θερινής ώρας εξοικονομούνται συνολικά 210 ώρες ηλεκτρικής ενέργειας, χάρη στην εκμετάλλευση του φυσικού φωτός του ήλιου.

Τη δεκαετία του 1970, υπό την πίεση της πετρελαϊκής κρίσης, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες προσπάθησαν να αξιοποιήσουν όσο το δυνατόν καλύτερα το φως της ημέρας. Από το 1996 ισχύει ενιαία πανευρωπαϊκή ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία την άνοιξη τα ρολόγια πάνε μία ώρα μπροστά και το φθινόπωρο επιστρέφουν μία ώρα πίσω.

Πότε εφαρμόστηκε η αλλαγή ώρας στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα η αλλαγή ώρας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά δοκιμαστικά το 1932, από τις 6 Ιουλίου έως την 1η Σεπτεμβρίου, με τα ρολόγια να έχουν τεθεί μία ώρα μπροστά. Η πρακτική, που υιοθετήθηκε αρχικά για λόγους εξοικονόμησης ενέργειας και ισχύει και σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλεί έντονες αντιδράσεις εδώ και χρόνια.

Οι επικριτές επικαλούνται επιστημονικές έρευνες που συνδέουν την αλλαγή ώρας με προβλήματα του καρδιαγγειακού και του ανοσοποιητικού συστήματος, λόγω της διακοπής του βιολογικού κύκλου, ενώ υποστηρίζουν ότι πλέον δεν παρατηρείται ουσιαστική εξοικονόμηση ενέργειας. Η τελευταία απόπειρα κατάργησης της αλλαγής ώρας ήταν προγραμματισμένη για τον Μάρτιο του 2021, με τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καλούνται να επιλέξουν μόνιμα μία από τις δύο ζώνες. Η απόφαση αυτή, ωστόσο, δεν εφαρμόστηκε ποτέ, κυρίως λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.