Γλυπτά του Παρθενώνα: «Ναυάγησαν οι συνομιλίες» Αθήνας – Βρετανικού Μουσείου

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα βρίσκονται ξανά σε αδιέξοδο, καθώς σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής Telegraph οι παρασκηνιακές συνομιλίες Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου έχουν ουσιαστικά παγώσει, με βασικό εμπόδιο το ζήτημα της κυριότητας των έργων.

Οι πολυετείς παρασκηνιακές επαφές ανάμεσα στην Αθήνα και το Βρετανικό Μουσείο για τα Γλυπτά του Παρθενώνα φαίνεται πως έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph, η βασική διαφωνία των δύο πλευρών παραμένει άλυτη και αφορά το ζήτημα της κυριότητας.

Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να οδηγεί στην πλήρη, οριστική και μόνιμη επανένωση των Γλυπτών στο Μουσείο της Ακρόπολης, χωρίς όρους που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως αναγνώριση βρετανικής ιδιοκτησίας. Το Βρετανικό Μουσείο, από την άλλη, αναζητά μια φόρμουλα που θα επιτρέπει την επιστροφή των έργων στην Αθήνα χωρίς να εγκαταλείπει τη θέση ότι αποτελούν μέρος της συλλογής του.

Γιατί απορρίπτει η Ελλάδα τον δανεισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα;

Η Ελλάδα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται λύση βασισμένη σε απλό ή μακροχρόνιο δανεισμό, καθώς κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε την εντύπωση ότι το Βρετανικό Μουσείο διαθέτει νόμιμο τίτλο ιδιοκτησίας επί των έργων. Η ελληνική διεκδίκηση βασίζεται στην άποψη ότι τα Γλυπτά αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του μνημείου του Παρθενώνα.

Σύμφωνα με την Αθήνα, η απομάκρυνσή τους από τον λόρδο Έλγιν (Lord Elgin) στις αρχές του 19ου αιώνα έγινε υπό συνθήκες που δεν νομιμοποιούν τη μεταβίβαση κυριότητας. Το Βρετανικό Μουσείο αντίθετα υποστηρίζει ότι τα Γλυπτά αποκτήθηκαν νόμιμα, επικαλούμενο την ύπαρξη οθωμανικής άδειας, του λεγόμενου «φιρμανιού».

Τι λέει η Τουρκία για το φιρμάνι του Έλγιν;

Η ελληνική πλευρά αμφισβητεί διαχρονικά την ύπαρξη τέτοιου εγγράφου με τη μορφή επίσημου αυτοκρατορικού διατάγματος, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει παρουσιαστεί το αυθεντικό κείμενο που να τεκμηριώνει την παραχώρηση δικαιώματος αφαίρεσης των γλυπτών. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η στάση της Τουρκίας, η οποία μέσω της θέσης της στην UNESCO έχει αμφισβητήσει τη βρετανική επιχειρηματολογία, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει εντοπιστεί σχετικό έγγραφο στα οθωμανικά αρχεία.

Η Αθήνα έχει αξιοποιήσει αυτή τη θέση στις διεθνείς της παρεμβάσεις, επισημαίνοντας ότι ακόμη και η χώρα που διαδέχθηκε την Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη του συγκεκριμένου εγγράφου.

Η σύγκριση με την Ταπισερί της Μπαγιέ και το επόμενο βήμα

Σύμφωνα με την Telegraph, ένα ακόμη σημείο τριβής αποτέλεσε η αναφορά της διοίκησης του Βρετανικού Μουσείου στην περίπτωση της Ταπισερί της Μπαγιέ, χρησιμοποιώντας τη συμφωνία με τη Γαλλία για προσωρινή μεταφορά του έργου ως πιθανό μοντέλο συνεργασίας. Η ελληνική πλευρά απέρριψε τη σύγκριση, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για διαφορετικές περιπτώσεις, αφού τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποτελούν τμήματα του ίδιου αρχιτεκτονικού συνόλου.

Οι επαφές των τελευταίων ετών είχαν δημιουργήσει την εικόνα ότι Αθήνα και Λονδίνο βρίσκονταν πιο κοντά από ποτέ σε μια συμβιβαστική λύση, με ιδέες όπως μια «υβριδική» συμφωνία προσωρινών εκθέσεων και ανταλλαγών αρχαιοτήτων. Ωστόσο η διαφωνία για το ιδιοκτησιακό καθεστώς αποδείχθηκε ανυπέρβλητο εμπόδιο, με την υπόθεση να παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα πολιτιστικά και διπλωματικά ζητήματα διεθνώς.