Σύνταξη δημοσίων υπαλλήλων: Τα 3 σενάρια εξόδου για όσους είναι 48 έως 52 ετών

Η σύνταξη δημοσίων υπαλλήλων ηλικίας 48 έως 52 ετών κρίνεται από τρία βασικά σενάρια εξόδου: πλήρη σύνταξη στα 62, πλήρη στα 67 ή μειωμένη στα 62, ανάλογα με τα έτη ασφάλισης που έχει συγκεντρώσει ο καθένας.

Η σύνταξη δημοσίων υπαλλήλων ηλικίας 48 έως 52 ετών, δηλαδή όσων γεννήθηκαν από το 1974 έως το 1978, καθορίζεται από τρία βασικά σενάρια εξόδου. Πρόκειται για μια γενιά που μπήκε στην εργασία στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές του 2000 και, στην πλειονότητά της, δεν πρόλαβε τα παλαιά μεταβατικά όρια ηλικίας, υπαγόμενη πλέον στους νέους κανόνες συνταξιοδότησης.

Το πότε ακριβώς μπορεί να αποχωρήσει ένας εργαζόμενος δεν κρίνεται μόνο από την ηλικία του, αλλά και από το πότε ξεκίνησε η ασφάλισή του, πόσα χρόνια έχει συγκεντρώσει και αν υπάρχουν αναγνωρίσιμοι πλασματικοί χρόνοι.

Ποια είναι τα τρία σενάρια συνταξιοδότησης

Η πρώτη επιλογή αφορά όσους θέλουν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στα 62 έτη. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης ή 12.000 ενσήμων, χρόνος που μπορεί να προκύπτει από πραγματική ασφάλιση αλλά και από αναγνώριση πλασματικών ετών.

Η δεύτερη επιλογή είναι η πλήρης σύνταξη στα 67 έτη και αφορά όσους συμπληρώσουν τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (έως και 39 έτη), χωρίς να καταφέρνουν να φτάσουν την 40ετία στο 62ο έτος της ηλικίας τους.

Υπάρχει και τρίτη επιλογή, η μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη. Οι αλλαγές που θεσπίστηκαν με τον ν. 4997/2022 επηρέασαν ειδικά όσους είχαν παλαιότερη 25ετία αλλά δεν είχαν συμπληρώσει τα απαιτούμενα παλαιά όρια ηλικίας έως το τέλος του 2022, μεταφέροντας την έξοδο στο 62ο έτος. Η μείωση δεν είναι οριζόντια σε όλο το ποσό: αφορά την εθνική σύνταξη κατά 6% για κάθε έτος που υπολείπεται του πλήρους ορίου, έως 30% όταν η απόσταση είναι πέντε έτη, ενώ η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται κανονικά με βάση τον ασφαλιστικό χρόνο και τις συντάξιμες αποδοχές.

Ποιες εξαιρέσεις ισχύουν στη συνταξιοδότηση δημοσίων υπαλλήλων

Υπάρχουν ειδικές κατηγορίες και εξαιρέσεις. Οι παλαιότερες ευνοϊκές ρυθμίσεις για γονείς ανηλίκων αφορούσαν όσους είχαν συμπληρώσει την 25ετία και το αντίστοιχο όριο ηλικίας έως τις 31/12/2021. Οι σημερινοί 50άρηδες, που έκλεισαν τα 50-52 έτη μετά το 2022, έχουν χάσει αυτά τα δικαιώματα και ακολουθούν πλέον τα γενικά όρια των 62 ή 67 ετών.

Για τα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, δηλαδή εργαζόμενους που υπάγονται σε ειδικές διατάξεις όπως συγκεκριμένες κατηγορίες προσωπικού στους ΟΤΑ, ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει ειδικό καθεστώς με διαφορετικές απαιτήσεις ασφάλισης και ηλικίας, διατηρώντας τη δυνατότητα συνταξιοδότησης έως και στο 60ό έτος. Ειδικές διατάξεις υπάρχουν επίσης για γονείς ή συζύγους ατόμων με αναπηρία, με προστατευόμενα μέλη με βαριά αναπηρία, εφόσον πληρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις του νόμου.

Παράλληλα, από τον Δεκέμβριο του 2027 καθιερώνεται μόνιμο επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μεικτά για τους περίπου 720.000 δημοσίους υπαλλήλους που αμείβονται από τον κρατικό προϋπολογισμό, με τις σχετικές αλλαγές στο εισόδημά τους να περνούν σταδιακά από το 2027.

Πόσα χρόνια περνούν οι Έλληνες στη σύνταξη

Η Ελλάδα βρίσκεται στην ομάδα των χωρών όπου οι πολίτες αναμένεται να περνούν σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα στη σύνταξη. Για τους Έλληνες άνδρες, η αναμενόμενη διάρκεια ανέρχεται σε 21 χρόνια, αισθητά υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι 18,4 χρόνια. Η ιστοσελίδα Euronews κατατάσσει την Ελλάδα, μαζί με τη Γαλλία, τη Σλοβενία, την Ελβετία και τη Μάλτα, στις χώρες όπου οι άνδρες περνούν πάνω από 20 χρόνια στη σύνταξη.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για τις Ελληνίδες, οι οποίες αναμένεται να περνούν περισσότερα από 22 χρόνια στη σύνταξη, μαζί με γυναίκες στη Σλοβενία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ελβετία, τη Μάλτα, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Κύπρο και τη Φινλανδία. Ο μέσος όρος για τις γυναίκες στην ΕΕ είναι 21,8 χρόνια.