Γιατί τόσα χρόνια ήταν φτηνότερο να πετάξεις μια συσκευή παρά να τη φτιάξεις

Ένα κινητό με σπασμένη οθόνη, μια ηλεκτρική σκούπα που σταμάτησε να δουλεύει ή ένα πλυντήριο με μια σχετικά μικρή βλάβη. Για χρόνια, πολλοί καταναλωτές βρίσκονταν μπροστά στο ίδιο δίλημμα: «Να το επισκευάσω ή να πάρω καινούργιο;». Και πολλές φορές η δεύτερη επιλογή ήταν οικονομικά πιο λογική.

Ακριβά ανταλλακτικά, υψηλό κόστος εργασίας, συσκευές δύσκολες στο άνοιγμα και εξαρτήματα που δεν βρίσκονταν εύκολα δημιούργησαν μια οικονομία στην οποία το καινούργιο μπορούσε να είναι πιο ελκυστικό από την επισκευή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί πλέον να αλλάξει αυτή την ισορροπία με το λεγόμενο «δικαίωμα στην επισκευή».

Γιατί πολλές φορές δεν συνέφερε να επισκευάσουμε μια συσκευή

Το κόστος μιας επισκευής δεν είναι μόνο το ανταλλακτικό. Περιλαμβάνει εργασία, διάγνωση, μεταφορά και συχνά εξαρτήματα των οποίων η τιμή μπορεί να αντιστοιχεί σε σημαντικό μέρος της αξίας μιας καινούργιας συσκευής.

Παράλληλα, ορισμένες συσκευές κατασκευάζονταν με τρόπο που έκανε την επέμβαση πιο δύσκολη: κολλημένες μπαταρίες, ειδικά εργαλεία, περιορισμένη πρόσβαση σε ανταλλακτικά ή λογισμικό απαραίτητο για την αντικατάσταση ενός εξαρτήματος.

Όταν, λοιπόν, η επισκευή ενός παλιού προϊόντος πλησιάζει την τιμή ενός νέου, ο καταναλωτής έχει ισχυρό οικονομικό κίνητρο να αγοράσει ξανά.

Τι αλλάζει τώρα στην Ευρώπη

Από τις 31 Ιουλίου 2026, τα κράτη-μέλη εφαρμόζουν τους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες για το δικαίωμα στην επισκευή. Για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, οι κατασκευαστές πρέπει να προσφέρουν δυνατότητα επισκευής σε εύλογο χρόνο και με εύλογο κόστος, καθώς και πιο εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες και ανταλλακτικά.

Μάλιστα, όταν ένας καταναλωτής επιλέγει επισκευή αντί αντικατάστασης μέσα στην περίοδο ευθύνης του πωλητή, η νόμιμη εγγύηση επεκτείνεται κατά τουλάχιστον 12 μήνες.

Αλλάζουν και τα κινητά

Εδώ οι αλλαγές είχαν ήδη αρχίσει. Από τον Ιούνιο του 2025 ισχύουν στην ΕΕ νέες απαιτήσεις για smartphones και tablets που διατίθενται στην αγορά.

Μεταξύ άλλων, οι κατασκευαστές πρέπει να εξασφαλίζουν διαθεσιμότητα κρίσιμων ανταλλακτικών για έως και 7 χρόνια μετά το τέλος πώλησης ενός μοντέλου, ενώ προβλέπονται απαιτήσεις για αντοχή των μπαταριών, πρόσβαση των επαγγελματιών επισκευαστών σε απαραίτητο λογισμικό και βαθμολογία επισκευασιμότητας στις νέες ενεργειακές ετικέτες.

Με απλά λόγια, η Ευρώπη επιχειρεί να κάνει πιο δύσκολο το σενάριο «χάλασε ένα μικρό εξάρτημα, άρα αλλάζω ολόκληρο κινητό».

Ποιος κερδίζει από την οικονομία της επισκευής

Πρώτα απ' όλα ο καταναλωτής, εφόσον μια συσκευή μπορεί να παραμείνει λειτουργική περισσότερα χρόνια χωρίς να χρειάζεται συνεχώς αντικατάσταση.

Παράλληλα, ανοίγει μεγαλύτερη αγορά για επισκευαστές, τεχνικούς και επιχειρήσεις ανταλλακτικών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι νέοι κανόνες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περίπου 4,8 δισ. ευρώ πρόσθετης ανάπτυξης και επενδύσεων στην ΕΕ.

Το 2027 αναμένεται, μάλιστα, να λειτουργήσει και ευρωπαϊκή online πλατφόρμα μέσω της οποίας οι καταναλωτές θα μπορούν να βρίσκουν ευκολότερα επισκευαστές.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.