Σήμερα έμαθα: Η κρυφή αίσθηση που έχεις και δεν τη γνώριζες – Τι είναι η Ιδιοδεκτικότητα (Proprioception);

Όλοι διδαχθήκαμε στο σχολείο ότι το ανθρώπινο σώμα αντιλαμβάνεται τον κόσμο μέσα από πέντε βασικές αισθήσεις: την όραση, την ακοή, την αφή, τη γεύση και την όσφρηση.

Ωστόσο, υπάρχει μια έκτη, εξαιρετικά κρίσιμη αίσθηση που λειτουργεί ασταμάτητα στο παρασκήνιο, χωρίς να της δίνουμε σχεδόν ποτέ σημασία. Πρόκειται για την ιδιοδεκτικότητα (proprioception), τη σιωπηλή εκείνη σωματική ικανότητα που επιτρέπει στον εγκέφαλο να γνωρίζει ακριβώς πού βρίσκεται κάθε μέλος του σώματός μας στο χώρο ανά πάσα στιγμή, ακόμα και με τα μάτια ερμητικά κλειστά.

Χωρίς την ιδιοδεκτικότητα, η καθημερινότητά μας θα ήταν ένας αδιάκοπος άθλος συντονισμού. Χάρη σε αυτήν μπορείτε να αγγίξετε την άκρη της μύτης σας στο σκοτάδι, να ανεβείτε μια σκάλα χωρίς να κοιτάτε τα πόδια σας ή να πληκτρολογήσετε στο πληκτρολόγιο κρατώντας τα βλέμματά σας στην οθόνη. Είναι το εσωτερικό GPS του οργανισμού, το οποίο επιτρέπει την εκτέλεση πολύπλοκων και αυτόματων κινήσεων με απόλυτη ακρίβεια.

Πώς λειτουργεί το «εσωτερικό GPS» του σώματος

Η μαγεία της ιδιοδεκτικότητας βασίζεται σε ένα πολύπλοκο δίκτυο εξειδικευμένων αισθητήρων που ονομάζονται ιδιοδέκτες. Αυτοί οι αισθητήρες βρίσκονται διασπαρμένοι στους μυς, στους τένοντες, στις αρθρώσεις και στο δέρμα μας. Κάθε φορά που στρίβετε τον αστράγαλο, τεντώνετε το χέρι ή σφίγγετε μια γροθιά, οι ιδιοδέκτες καταγράφουν τη γωνία της άρθρωσης, την τάση των μυών και την ταχύτητα της κίνησης, στέλνοντας αστραπιαία σήματα στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται αυτές τις πληροφορίες σε κλάσματα του δευτερολέπτου, συνθέτοντας έναν τρισδιάστατο «χάρτη» του σώματος σε πραγματικό χρόνο. Αυτός ο συνεχής διάλογος ανάμεσα στους μυς και τον εγκέφαλο μας επιτρέπει όχι μόνο να γνωρίζουμε τη θέση των μελών μας, αλλά και να προσαρμόζουμε αυτόματα τη δύναμη που ασκούμε — για παράδειγμα, να κρατάμε ένα εύθραυστο αυγό χωρίς να το σπάμε ή να σηκώνουμε ένα βαρύ αντικείμενο χωρίς να τραυματιζόμαστε.

Τι συμβαίνει όταν η ιδιοδεκτικότητα «ατονεί»

Παρότι η ιδιοδεκτικότητα είναι μια έμφυτη λειτουργία, μπορεί να επηρεαστεί ή να εξασθενήσει από διάφορους παράγοντες. Η σωματική κόπωση, οι τραυματισμοί στις αρθρώσεις (όπως ένα διάστρεμμα), η κατανάλωση αλκοόλ, αλλά και η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης μπορούν να μειώσουν την οξύτητα των αισθητήρων. Όταν η ιδιοδεκτικότητα ατονεί, το άτομο γίνεται πιο επιρρεπές σε ατυχήματα, χάνει την ισορροπία του πιο εύκολα και παρουσιάζει μια γενικότερη «αδεξιότητα» στις κινήσεις του.

Σε σπάνιες νευρολογικές περιπτώσεις όπου η ιδιοδεκτικότητα χάνεται εντελώς, οι ασθενείς περιγράφουν την αίσθηση ότι το σώμα τους δεν τους ανήκει πια. Για να μπορέσουν να μετακινηθούν ή ακόμα και να σταθούν όρθιοι, υποχρεώνονται να κοιτάζουν διαρκώς τα πόδια και τα χέρια τους, αντικαθιστώντας την κατεστραμμένη εσωτερική αίσθηση αποκλειστικά με την όραση.

Πώς μπορείτε να την εκπαιδεύσετε και να τη δυναμώσετε

Το εντυπωσιακό με την ιδιοδεκτικότητα είναι ότι πρόκειται για μια αίσθηση που μπορεί να γυμναστεί και να βελτιωθεί σημαντικά σε κάθε ηλικία. Ασκήσεις ισορροπίας (όπως το να στέκεστε στο ένα πόδι), η γιόγκα, το Pilates, αλλά και οι προπονήσεις σε ασταθείς επιφάνειες (όπως η μπάλα ισορροπίας Bosu) αναγκάζουν το νευρικό σύστημα να ενεργοποιήσει περισσότερους ιδιοδέκτες για να διατηρήσει τη σταθερότητα του σώματος.

Η ενίσχυση αυτής της «κρυφής» αίσθησης δεν βελτιώνει μόνο τις επιδόσεις των αθλητών, αλλά προστατεύει αποτελεσματικά από μελλοντικούς τραυματισμούς και πτώσεις στην καθημερινότητα. Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα περπατήσετε στο σκοτάδι χωρίς να σκοντάψετε, θυμηθείτε να «ευχαριστήσετε» την ιδιοδεκτικότητά σας — την αόρατη αίσθηση που κρατά το σώμα σας συντονισμένο και ασφαλές.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΣΗΜΕΡΑ ΕΜΑΘΑ · Πριν 3 μέρες

Σήμερα έμαθα: Τι είναι το «Σκοτεινό Οξυγόνο» που βρέθηκε στα βάθη του ωκεανού

ΣΗΜΕΡΑ ΕΜΑΘΑ · Πριν 4 μέρες

Σήμερα Έμαθα: Γιατί τα παράθυρα των αεροπλάνων είναι πάντα στρογγυλεμένα;