Πώς καταλαβαίνουμε ότι κάποιος λέει ψέματα; Το σημάδι που τον προδίδει

Υπάρχει τρόπος να καταλάβουμε αν κάποιος μας λέει ψέματα; Η γλώσσα του σώματος, το βλέμμα ή μια νευρική κίνηση συχνά θεωρούνται «ύποπτα» σημάδια, όμως τίποτα από αυτά δεν μπορεί από μόνο του να αποδείξει ότι κάποιος δεν λέει την αλήθεια.

Νέα έρευνα στρέφει την προσοχή σε κάτι διαφορετικό: στην επιπλέον προσπάθεια που χρειάζεται να καταβάλει ο εγκέφαλος όταν κατασκευάζει ένα ψέμα.

Όταν λέμε την αλήθεια, συνήθως ανακαλούμε ένα γεγονός από τη μνήμη μας. Όταν όμως λέμε ψέματα, η διαδικασία γίνεται πιο περίπλοκη. Πρέπει να θυμόμαστε τι πραγματικά συνέβη, να εμποδίσουμε τον εαυτό μας να το πει, να δημιουργήσουμε μια διαφορετική εκδοχή και ταυτόχρονα να φροντίσουμε ώστε όσα λέμε να είναι συνεπή και να μην περιέχουν αντιφάσεις.

Αυτό θέλησαν να εξετάσουν ερευνητές μέσα από δύο πειράματα με ένα εικονικό «έγκλημα». Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν, στο πλαίσιο του πειράματος, να εμπλακούν είτε στην «κλοπή» ενός USB stick είτε στην «κλοπή» 1.000 ευρώ. Στη συνέχεια απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με όσα είχαν κάνει, σε ορισμένες περιπτώσεις λέγοντας την αλήθεια και σε άλλες ψέματα.

Οι επιστήμονες μέτρησαν πόσο γρήγορα απαντούσαν οι συμμετέχοντες και πόσο δύσκολη ένιωθαν τη διαδικασία. Το αποτέλεσμα ήταν σαφές: όταν έλεγαν ψέματα χρειάζονταν περισσότερο χρόνο για να απαντήσουν και θεωρούσαν την προσπάθεια πιο απαιτητική. Παράλληλα, ανέφεραν μεγαλύτερη νευρικότητα, φόβο και ψυχική πίεση.

Αυτό σημαίνει ότι μια μικρή καθυστέρηση στην απάντηση, ένας δισταγμός ή μια ασυνήθιστη παύση μπορεί κάποιες φορές να αποτελούν ένδειξη ότι ο εγκέφαλος προσπαθεί να «χτίσει» μια εναλλακτική ιστορία. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε άνθρωπος που αργεί να απαντήσει λέει ψέματα. Μπορεί απλώς να αγχώνεται, να προσπαθεί να θυμηθεί ή να έχει από τη φύση του πιο αργό τρόπο ομιλίας.

Γι’ αυτό και μεγαλύτερη σημασία έχει να γνωρίζουμε πώς συμπεριφέρεται συνήθως ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας. Μια ξαφνική αλλαγή στον τρόπο που απαντά, στον χρόνο που χρειάζεται ή στο πόσο προσεκτικά διατυπώνει την ιστορία του μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρουσα από ένα μεμονωμένο νευρικό βλέμμα.

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι το ψέμα κουράζει περισσότερο τον εγκέφαλο από την αλήθεια. Εκτός από το να κατασκευάσει μια διαφορετική εκδοχή των γεγονότων, ο άνθρωπος που ψεύδεται πρέπει να ελέγξει και τον φόβο ότι μπορεί να αποκαλυφθεί. Αυτή η διπλή γνωστική και συναισθηματική πίεση είναι που μερικές φορές αφήνει μικρές «ρωγμές» στη συμπεριφορά του.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.