Τσιγάρα: Έως 13 ευρώ το πακέτο ‑ Σήμερα η μάχη στο Ecofin για τους φόρους

Η φορολογία των τσιγάρων συζητείται σήμερα στο Ecofin, με την Κομισιόν να προτείνει αύξηση του ελάχιστου φόρου από 90 σε 215 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια και την Ελλάδα να ζητά εφαρμογή από το 2036.

Η φορολογία των τσιγάρων βρίσκεται σήμερα Δευτέρα στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες, όπου οι υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών-μελών καλούνται να βρουν κοινή γραμμή. Η Κομισιόν επιδιώκει εκτεταμένη αναθεώρηση των φόρων στα καπνικά προϊόντα, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε διπλασιασμό ή τριπλασιασμό της τιμής ενός πακέτου. Το ενδεχόμενο τα τσιγάρα να φτάσουν τα 13 ευρώ περιλαμβάνεται ήδη στις οικονομικές προσομοιώσεις για τις επιπτώσεις των νέων φόρων. Η Ελλάδα επιδιώκει τον περιορισμό των επιβαρύνσεων και τη μετάθεση της εφαρμογής τους σε βάθος χρόνου.

Η καθοριστική συζήτηση θα γίνει το απόγευμα στο Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων (Ecofin), στο περιθώριο των συνεδριάσεων του Eurogroup και του Ecofin. Η Ιρλανδία, που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, έχει καταρτίσει νέα συμβιβαστική πρόταση για να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών. Στόχος είναι υψηλότερα ελάχιστα επίπεδα Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης για τα τσιγάρα και τον καπνό. Για πρώτη φορά επιδιώκεται επίσης ένα πιο ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και εκείνα που περιέχουν νικοτίνη.

Πόσο μπορεί να ανέβει η τιμή του πακέτου τσιγάρων;

Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2025, προέβλεπε αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου στα τσιγάρα από τα 90 στα 215 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια, δηλαδή κατά περίπου 139%. Η μεταβολή αυτή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη αύξηση της λιανικής τιμής. Το τελικό κόστος για τον καταναλωτή θα εξαρτηθεί από τους φόρους που ήδη επιβάλλει κάθε χώρα, από τις αποφάσεις των καπνοβιομηχανιών και από τον τρόπο που θα μετακυλιστεί το πρόσθετο κόστος στην αγορά.

Το μέγεθος των πιθανών ανατιμήσεων αποτυπώνεται σε ανάλυση του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), που εξέτασε διαφορετικά σενάρια φορολόγησης. Με αφετηρία μέση τιμή 4,17 ευρώ ανά πακέτο, η τελική τιμή θα μπορούσε να διαμορφωθεί από 5,91 ευρώ στα ηπιότερα σενάρια έως 13,82 ευρώ στις πιο επιβαρυντικές περιπτώσεις, ανάλογα με το ύψος του πάγιου και του αναλογικού φόρου.

Η μελέτη προχώρησε και σε ακραίες υποθετικές εκδοχές, όπου η τιμή έφτανε τα 27,92 ευρώ, αύξηση 569,6% σε σχέση με την τιμή αναφοράς. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν προβλέψεις για το τι θα αποφασιστεί σήμερα. Δείχνουν πόσο δραστικά θα επηρεάζονταν οι τιμές με πολύ υψηλούς συντελεστές. Οι προσομοιώσεις στηρίζονται σε συγκεκριμένες παραδοχές, μεταξύ των οποίων ότι ο πρόσθετος φόρος μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στον καταναλωτή.

Τι ζητά η Ελλάδα και τι σημαίνει το 2036 για τους καπνιστές;

Η ελληνική κυβέρνηση έχει ταχθεί υπέρ πιο σταδιακής εφαρμογής των αλλαγών, ώστε να αποφευχθούν απότομες αυξήσεις που θα επιβάρυναν τους καταναλωτές και θα μπορούσαν να ενισχύσουν το λαθρεμπόριο. Στις διαπραγματεύσεις προβάλλει και τη σημασία της εγχώριας καπνοβιομηχανίας για την οικονομική δραστηριότητα, την απασχόληση και τις εξαγωγές. Επισημαίνει ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες στις ευρωπαϊκές αγορές.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, είχε ανακοινώσει στις 26 Οκτωβρίου ότι η Ελλάδα, σε συνεργασία με άλλα κράτη-μέλη, εξασφάλισε σημαντικές βελτιώσεις στη συμβιβαστική πρόταση. Κατά την επίσκεψή του στις εγκαταστάσεις της Συνεταιριστικής Ένωσης Καπνοπαραγωγών Ελλάδος στην Ξάνθη, είπε: «έχουμε πετύχει οι αυξήσεις στη φορολογία να είναι πολύ πιο λελογισμένες και να μην ισχύσουν από το 2028, όπως ήταν και η αρχική πρόταση της Επιτροπής. Άρα, από το 2036 για τη χώρα μας».

Εφόσον η πρόβλεψη αυτή διατηρηθεί στην τελική συμφωνία, οι νέες φορολογικές επιβαρύνσεις θα εφαρμοστούν στην Ελλάδα με σημαντική χρονική μετάθεση. Το 2036 αποτελεί προς το παρόν μέρος της υπό διαπραγμάτευση συμβιβαστικής λύσης και όχι οριστικά θεσπισμένο χρονοδιάγραμμα. Ο υπουργός έχει υπογραμμίσει ότι η δημόσια υγεία παραμένει προτεραιότητα, θεωρεί όμως αναγκαίο οι νέοι συντελεστές να είναι ρεαλιστικοί και αναλογικοί.

Ποιες χώρες έχουν αντιρρήσεις και τι γίνεται χωρίς συμφωνία;

Εκτός από την Ελλάδα, επιφυλάξεις για τις συνέπειες των υψηλότερων φόρων έχουν εκφράσει η Ιταλία και η Ρουμανία. Η Σουηδία διαφωνεί με την προτεινόμενη επιβάρυνση ορισμένων προϊόντων νικοτίνης, ενώ αντιρρήσεις έχει διατυπώσει και η Ουγγαρία. Το εγχείρημα είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς στα φορολογικά ζητήματα απαιτείται ομοφωνία και ακόμη και μία χώρα μπορεί να εμποδίσει την έγκριση του νέου πλαισίου.

Η σημερινή συνεδρίαση αναμένεται να εξελιχθεί σε δύσκολη διαπραγμάτευση, καθώς οι υπουργοί πρέπει να συμφωνήσουν τόσο στο ύψος των νέων ελάχιστων φόρων όσο και στον χρόνο εφαρμογής τους. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, οι αποφάσεις ενδέχεται να μετατεθούν για το πρώτο εξάμηνο του 2027, όταν την προεδρία του Συμβουλίου θα αναλάβει η Λιθουανία. Αν οι διαφωνίες συνεχιστούν, το ζήτημα δεν αποκλείεται να περάσει στην ελληνική προεδρία, που ξεκινά την 1η Ιουλίου 2027.

Λαθρεμπόριο τσιγάρων: Τι δείχνει το παράδειγμα της Γαλλίας

Οι επιπτώσεις μιας τόσο μεγάλης φορολογικής επιβάρυνσης δεν περιορίζονται στην αγοραστική δύναμη των καπνιστών. Οι υψηλότερες τιμές μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του καπνίσματος, βασικό στόχο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη δημόσια υγεία. Δημιουργούν όμως και προβληματισμό ότι ένα μέρος της κατανάλωσης θα στραφεί σε παράνομα και αφορολόγητα προϊόντα. Τότε η υποχώρηση των νόμιμων πωλήσεων θα μπορούσε να φέρει απώλειες φορολογικών εσόδων, χωρίς ανάλογη μείωση της συνολικής κατανάλωσης.

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα όσων ζητούν προσεκτικότερη εφαρμογή των αυξήσεων προέρχεται από τη Γαλλία, που έχει επιλέξει ιδιαίτερα υψηλή φορολόγηση των τσιγάρων στο πλαίσιο της αντικαπνιστικής της πολιτικής. Σύμφωνα με έρευνα της KPMG, που δημοσιοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2026 και έγινε για λογαριασμό της Philip Morris, το ποσοστό των παράνομων τσιγάρων στη γαλλική αγορά έφτασε το 2025 στο 41,4% της συνολικής κατανάλωσης, από 37,6% το προηγούμενο έτος. Αντιστοιχεί σε περίπου 20,5 δισεκατομμύρια τσιγάρα, με τα παραποιημένα προϊόντα να αποτελούν σημαντικό μέρος της παράνομης αγοράς.

Την ίδια περίοδο οι νόμιμες εγχώριες πωλήσεις τσιγάρων στη Γαλλία μειώθηκαν κατά 8,7%, ενώ η συνολική εκτιμώμενη κατανάλωση υποχώρησε μόλις κατά 0,7%. Η απόκλιση δείχνει ότι η μείωση των νόμιμων πωλήσεων δεν συνεπάγεται αντίστοιχη μείωση του καπνίσματος. Πρόκειται όμως για εκτιμήσεις έρευνας που χρηματοδοτήθηκε από εταιρεία του καπνικού κλάδου και τα στοιχεία δεν αρκούν από μόνα τους για να αποδείξουν σε ποιον βαθμό η φορολογία ευθύνεται για την έκταση του λαθρεμπορίου.

Η ανησυχία αφορά και τα δημόσια έσοδα, αφού η στροφή στην παράνομη αγορά στερεί από τα κράτη ειδικούς φόρους κατανάλωσης και ΦΠΑ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει από την πλευρά της ότι η αύξηση της φορολογίας είναι σημαντικό εργαλείο περιορισμού του καπνίσματος. Στο νέο νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνει και μέτρα για αυστηρότερη παρακολούθηση της διακίνησης ακατέργαστου καπνού, με στόχο την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.