Το εύρημα που διχάζει την επιστήμη: «Υπάρχουν αποδείξεις ότι ο Ιησούς αναστήθηκε»

Η Ανάσταση του Ιησού εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης και αμφισβήτησης για πολλούς ανθρώπους. Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη επιχειρεί να προσεγγίσει το θεμελιώδες αυτό ζήτημα του Χριστιανισμού μέσα από τα μαθηματικά, καταλήγοντας σε ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό συμπέρασμα που προκαλεί συζητήσεις.

Ο Νέιθαν Ρόκγουντ, φιλόσοφος στο Πανεπιστήμιο Μπρίγκαμ Γιανγκ της Γιούτα, επικεντρώθηκε σε ένα βασικό και ιστορικά καταγεγραμμένο στοιχείο των πρώιμων χριστιανικών μαρτυριών: το γεγονός ότι οι ακόλουθοι του Ιησού υποστήριζαν επί χρόνια και με παρρησία ότι τον είχαν δει ζωντανό μετά τη σταύρωσή του.

Σύμφωνα με τη συλλογιστική του ερευνητή, εάν αρκετοί άνθρωποι είχαν απλώς επινοήσει αυτές τις συναντήσεις, η επαναλαμβανόμενη και δημόσια διάδοση της ιστορίας τους μέσα στο χρόνο θα δημιουργούσε αναπόφευκτα πολλές ευκαιρίες για να αποκαλυφθεί η απάτη. Κάποιος από τους εμπλεκόμενους θα μπορούσε να σπάσει και να ομολογήσει την αλήθεια, ή να εκθέσει άθελά του την κατασκευασμένη ιστορία σε κάποιον τρίτο.

Για να εξετάσει αυτή την πιθανότητα με ακρίβεια, ο Ρόκγουντ δημιούργησε ένα εξειδικευμένο μαθηματικό μοντέλο, θεωρώντας ότι κάθε μάρτυρας είχε ετήσια πιθανότητα 1% να αποκαλύψει μια επινοημένη ιστορία. Στους υπολογισμούς του συνυπολόγισε παράλληλα τη φυσική φθορά του χρόνου και το γεγονός ότι οι μάρτυρες θα πέθαιναν σταδιακά.

Πώς υπολόγισε τον αριθμό των μαρτύρων

Ο Ρόκγουντ ξεκινά από ένα σημείο που αποδέχονται ακόμη και αρκετοί επιφυλακτικοί μελετητές: ότι ορισμένοι ακόλουθοι του Ιησού πράγματι ισχυρίστηκαν ότι τον είδαν ζωντανό μετά τον θάνατό του. Οι ερευνητές, ωστόσο, διαφωνούν ιστορικά ως προς το τι εξηγεί αυτές τις αναφορές.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στη μαρτυρία του αποστόλου Παύλου, ο οποίος γνώριζε προσωπικά τις πιο σημαντικές προσωπικότητες του πρώιμου χριστιανικού κινήματος. Στην Α΄ προς Κορινθίους επιστολή παραθέτει έναν κατάλογο ανθρώπων που είδαν τον Ιησού μετά τον θάνατό του, απόσπασμα που οι μελετητές θεωρούν ότι διασώζει μια προγενέστερη προφορική παράδοση. Στην προς Γαλάτας επιστολή, ο Παύλος αναφέρει επίσης ότι συνάντησε τον Πέτρο και τον Ιάκωβο τρία χρόνια μετά τη μεταστροφή του, ενώ αργότερα συνάντησε και τον Ιωάννη.

Η συντηρητική εκτίμηση των 16 μαρτύρων περιλαμβάνει τους 11 εναπομείναντες αποστόλους, τον Παύλο, τον Ιάκωβο (αδελφό του Ιησού) και τρεις γυναίκες που συνδέονται με τον άδειο τάφο, μεταξύ των οποίων η Μαρία η Μαγδαληνή. Για την ευρύτερη εκτίμηση των 23 προσώπων, ο Ρόκγουντ προσθέτει δύο ακόμα γυναίκες, τους δύο μαθητές προς Εμμαούς, τον Ματθία, τον Ιωσήφ, αλλά και τον Στέφανο.

Για μια ομάδα που ξεκινούσε με 16 μάρτυρες, το μαθηματικό μοντέλο υπολόγισε πιθανότητα 95% να αποκαλυφθεί η κατασκευή μέσα σε 28 χρόνια. Με 23 μάρτυρες, το ίδιο ποσοστό αποκάλυψης της απάτης θα επιτυγχανόταν μέσα σε μόλις 17 χρόνια.

Η θεωρία των συνωμοσιών και η ειλικρίνεια των μαρτύρων

Για τη δημιουργία του μοντέλου του, ο Ρόκγουντ βασίστηκε εν μέρει στην έρευνα του Ντέιβιντ Ρόμπερτ Γκράιμς σχετικά με το κατά πόσο μεγάλες συνωμοσίες (όπως οι ισχυρισμοί ότι η προσσελήνωση ήταν σκηνοθετημένη) μπορούν να παραμείνουν μυστικές. Ο Γκράιμς εξέτασε πώς αυξάνεται ο κίνδυνος αποκάλυψης μιας απάτης ανάλογα με τον αριθμό των εμπλεκομένων και τη διάρκειά της.

Ο Ρόκγουντ προσάρμοσε αυτή τη λογική σε μικρότερες ομάδες ανθρώπων που ισχυρίζονταν ότι έγιναν μάρτυρες θαυμάτων. Εξετάζει μάλιστα και το παράδειγμα του φιλοσόφου Ντέιβιντ Χιουμ για τη βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ και την υποθετική αναστάσιμη επιστροφή της, όπου μια εξαπάτηση θεωρείται στατιστικά πιο πιθανή από ένα θαύμα.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, όταν συμμετέχουν 100 άτομα με ετήσια πιθανότητα 1% να αποκαλύψουν την απάτη, υπάρχει 95% πιθανότητα να αποκαλυφθεί μέσα σε μόλις τρία χρόνια. Για τους ακολούθους του Ιησού επέλεξε το ποσοστό του 1% επειδή συζητούσαν επανειλημμένα και δημόσια τις εμπειρίες τους, ενώ αξιοποίησε ιστορικά στοιχεία για το προσδόκιμο ζωής στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, υπολογίζοντας ότι μετά από 30 χρόνια θα είχε απομείνει ζωντανό περίπου το ένα τρίτο των μαρτύρων.

Καθώς δεν έχει διασωθεί καμία αξιόπιστη ιστορική μαρτυρία που να αποκαλύπτει μια τέτοια ομολογία απάτης, ο ερευνητής υποστηρίζει ότι η ειλικρίνεια αυτών των ανθρώπων είναι δεδομένη. Παράλληλα, οι βιβλικές περιγραφές που μιλούν για επανειλημμένες συζητήσεις, κοινά γεύματα και σωματική επαφή με τον Ιησού αποκλείουν το σενάριο της ομαδικής παραίσθησης ή του αντιληπτικού σφάλματος.

Τα όρια της μελέτης

Παρά τα εντυπωσιακά ευρήματα, το σημαντικότερο όριο της μελέτης είναι ότι το ποσοστό 95% αφορά την πιθανότητα αποκάλυψης μιας κατασκευασμένης ιστορίας βάσει συγκεκριμένων παραδοχών και δεν αποτελεί αυτόματη μαθηματική απόδειξη της ίδιας της Ανάστασης.

Επίσης, το μοντέλο βασίζεται στον αριθμό των μαρτύρων που αντλούνται από τα ίδια τα κείμενα και όχι από κάποιο ανεξάρτητο εξωτερικό μητρώο. Παρ' όλα αυτά, ο Ρόκγουντ συνδυάζει δύο ισχυρά επιχειρήματα: ότι η διατήρηση μιας μαρτυρίας για δεκαετίες καθιστά αμελητέα τη συνειδητή επινόηση, και ότι οι αναφορές σε φυσική επαφή δυσκολεύουν την εξήγηση ενός απλού λάθους.

«Επομένως, είτε εξαπατούσαν είτε έλεγαν την αλήθεια. Και τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν εξαπατούσαν», καταλήγει ο ερευνητής, προσφέροντας μια νέα, μαθηματική οπτική σε ένα πανάρχαιο ερώτημα.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.