Γιατί η καλοσύνη δεν είναι πια σeξι;

Κάπου ανάμεσα στα ατελείωτα swipes, στα μηνύματα που μένουν στο «διαβάστηκε» από άποψη και στις σχέσεις που μοιάζουν περισσότερο με παρτίδες σκάκι παρά με ανθρώπινες συναντήσεις, συνέβη κάτι βαθιά θλιβερό: η καλοσύνη έχασε τη γοητεία της.

 Σε μια εποχή που το σκληρό ύφος, η συναισθηματική απόσταση και ο κυνισμός θεωρούνται δείγματα δύναμης και «cool» στάσης ζωής, το να είσαι απλώς καλός, ζεστός και διαθέσιμος μοιάζει σχεδόν με αδυναμία.

Ζούμε σε ένα περιβάλλον που καθοδηγείται από τον φόβο, όπου ο άγραφος κανόνας του συστήματος είναι «πάτα, γιατί θα σε πατήσουν». Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν μετατραπεί σε πεδίο μάχης για το ποιος νοιάζεται λιγότερο. Και κάπως έτσι, η καλοσύνη —αυτό το πιο αυθεντικό και γενναίο ανθρώπινο ένστικτο— κατέληξε να θεωρείται «βαρετή», προβλέψιμη, ακόμα και ύποπτη.

Η παγίδα του δράματος: Όταν μπερδεύουμε το άγχος με τη χημεία

Ο βασικός λόγος που η ηρεμία και η καλοσύνη μοιάζουν «μη σέξι» στο σύγχρονο dating είναι ότι έχουμε εκπαιδεύσει το νευρικό μας σύστημα να εθίζεται στην αδρεναλίνη της αβεβαιότητας. Όταν μεγαλώνουμε ή κινούμαστε σε περιβάλλοντα υψηλής έντασης, ο εγκέφαλός μας μαθαίνει να ταυτίζει το άγχος, τα ανάμεικτα σήματα και το «κυνηγητό» με το πάθος και τη μοιραία έλξη.

Όταν, λοιπόν, εμφανίζεται μπροστά μας ένας άνθρωπος σταθερός, συνεπής και συναισθηματικά παρών, η απουσία χάους δεν μεταφράζεται ως ασφάλεια, αλλά ως «έλλειψη σπίθας». Έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ τα συναισθηματικά τρενάκια του λούνα παρκ, που η γαλήνη μάς φαίνεται επίπεδη. Ακόμα χειρότερα, η άδολη καλοσύνη ενεργοποιεί τους αμυντικούς μας μηχανισμούς: «Γιατί είναι τόσο καλός μαζί μου; Τι θέλει; Πού κρύβεται η παγίδα;». Σε έναν κόσμο γεμάτο καχυποψία, η ανιδιοτέλεια μοιάζει ξένη γλώσσα.

Η σύγχυση ανάμεσα στο «βολικός» και στο «καλός»

Επιπλέον, η κουλτούρα των social media επιβραβεύει καθημερινά την ειρωνεία, την αποστασιοποίηση και το ψηφιακό δράμα εις βάρος της ειλικρίνειας και της τρυφερότητας. Σε αυτό το κλίμα, συχνά συγχέουμε την πραγματική καλοσύνη με την παθητικότητα ή την ανάγκη ενός ανθρώπου να γίνεται αρεστός (people-pleasing) θυσιάζοντας τα όριά του.

Αυτό το είδος «ευγένειας» που πηγάζει από ανασφάλεια όντως αποδυναμώνει την ερωτική πολικότητα και την έλξη. Όμως η αυθεντική, γειωμένη καλοσύνη δεν έχει καμία σχέση με την υποχωρητικότητα. Αντιθέτως, απαιτεί τεράστια ψυχική δύναμη, αυτοπεποίθηση και ξεκάθαρα όρια. Είναι η συνειδητή επιλογή να φέρεσαι με σεβασμό και ενσυναίσθηση, όχι επειδή φοβάσαι μην σε απορρίψουν, αλλά επειδή ξέρεις ποιος είσαι και δεν έχεις ανάγκη να μειώσεις τον άλλον για να νιώσεις ισχυρός.

Τι λέει τελικά η επιστήμη για την έλξη

Παρά την κυρίαρχη κουλτούρα του κυνισμού, η ψυχολογική και κοινωνική έρευνα έρχεται να ανατρέψει το αφήγημα. Μελέτες γύρω από την ανθρώπινη έλξη και την επιλογή συντρόφου δείχνουν σταθερά ότι η καλοσύνη, η ζεστασιά και η συναισθηματική αξιοπιστία όχι μόνο αυξάνουν την αντιλαμβανόμενη ελκυστικότητα ενός ανθρώπου μακροπρόθεσμα, αλλά αποτελούν τον ισχυρότερο δείκτη για μια υγιή και ανθεκτική σχέση.

Σε κλασικές διαπολιτισμικές έρευνες του εξελικτικού ψυχολόγου David Buss, η καλοσύνη και η κατανόηση αναδείχθηκαν ως το υπ' αριθμόν ένα χαρακτηριστικό που αναζητούν άνδρες και γυναίκες σε έναν σύντροφο παγκοσμίως — πάνω από την εξωτερική εμφάνιση ή την κοινωνική θέση. 

Παράλληλα, έρευνες του ψυχολόγου John Gottman στο περίφημο «Love Lab» απέδειξαν ότι η καλοσύνη και η γενναιοδωρία αποτελούν τους δύο βασικότερους πυλώνες που προβλέπουν αν ένα ζευγάρι θα μείνει μαζί και ευτυχισμένο, καθώς λειτουργούν σαν «μύες» που δυναμώνουν τη σύνδεση κάθε φορά που ανταποκρινόμαστε τρυφερά στις συναισθηματικές ανάγκες του άλλου.

Η παγίδα της επιθυμίας: Ξέρουμε να αναγνωρίσουμε αυτό που ζητάμε;

Εδώ, όμως, κρύβεται το μεγάλο παράδοξο. Αν όλοι δηλώνουμε στα ερωτηματολόγια ότι η καλοσύνη είναι το νούμερο ένα ζητούμενο, γιατί στην πράξη την προσπερνάμε ή την απορρίπτουμε; Η απάντηση βρίσκεται στη χαώδη απόσταση ανάμεσα σε αυτό που ζητάμε συνειδητά και σε αυτό που αντέχουμε ψυχικά όταν εμφανιστεί μπροστά μας. Είναι άλλο πράγμα να λες ότι θέλεις έναν καλό άνθρωπο, και εντελώς άλλο να ξέρεις να τον ξεχωρίσεις, να τον αναγνωρίσεις και, κυρίως, να τον εμπιστευτείς.

Όπως έλεγε και ο Ζακ Λακάν, η ξαφνική επαφή με το «Πραγματικό» —με την ατόφια, γυμνή πραγματικότητα μιας γνήσιας συνάντησης χωρίς παιχνίδια και άμυνες— είναι πάντα τραυματική. Πολλοί άνθρωποι απλώς δεν αντέχουν την εκπλήρωση της ίδιας τους της επιθυμίας. Όταν συναντάς την αληθινή καλοσύνη, δεν έχεις πια πού να κρυφτείς: δεν υπάρχουν δικαιολογίες, ούτε γνώριμα τοξικά μοτίβα για να παίξεις άμυνα. Σε φέρνει αντιμέτωπο με την ευαλωτότητά σου και με το ερώτημα αν αξίζεις να αγαπηθείς χωρίς όρους. Και μπροστά σε αυτόν τον τρόμο, το να βαφτίσεις την καλοσύνη «ξενέρωτη» και να φύγεις τρέχοντας είναι ο πιο εύκολος μηχανισμός αυτοπροστασίας.

Η επανάσταση του να νοιάζεσαι

Ίσως, τελικά, το πρόβλημα να μην είναι ότι η καλοσύνη έπαψε να είναι σeξι, αλλά ότι απαιτεί θάρρος που λίγοι διαθέτουν πια. Σε μια κοινωνία που μας διδάσκει να φοράμε πανοπλίες για να μην πληγωθούμε, το να κατεβάσεις τις άμυνές σου, να είσαι τρυφερός, ειλικρινής και παρών για τον άλλον, είναι η πιο ριζοσπαστική πράξη αντίστασης — άλλωστε, όπως εύστοχα κυκλοφορεί και ως σύνθημα της εποχής μας, «επανάσταση σήμερα είναι η διατήρηση της τρυφερότητας».

Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Καλοσύνης. Ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να επαναπροσδιορίσουμε τι θεωρούμε πραγματικά ελκυστικό. Γιατί όσο κι αν μας γοητεύει πρόσκαιρα το μυστήριο και το παιχνίδι της εξουσίας, στο τέλος της ημέρας κανείς δεν ερωτεύεται αληθινά το άγχος. Ερωτευόμαστε εκείνον που μας κάνει να νιώθουμε ασφαλείς. Εκείνον που μας κάνει να μην φοβόμαστε να δείξουμε όλες τις πτυχές του εαυτού μας — και αυτό, όσο κι αν προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο, παραμένει το πιο σeξι πράγμα στον κόσμο.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.