Στο τραπέζι του καταναλωτή το πρώτο μεταλλαγμένο ψάρι

Μετά τα μεταλλαγμένα φυτά, έρχονται στο τραπέζι των καταναλωτών τα μεταλλαγμένα ζώα και ψάρια. Το πρώτο από αυτά παγκοσμίως θα είναι ένας σολωμός του Ατλαντικού, ο οποίος μόλις πήρε τη σχετική άδεια από την αρμόδια εποπτική Αρχή των ΗΠΑ, την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Μάλιστα, ο γενετικά τροποποιημένος σολωμός δεν θα φέρει υποχρεωτικά σχετική σήμανση στη συσκευασία του, οπότε δεν θα μπορούν να τον ξεχωρίσουν οι αγοραστές από τον μη γενετικά τροποποιημένο σολωμό.

Ο FDA έδωσε την έγκριση στο πρώτο γενετικά τροποποιημένο ζώο για ανθρώπινη κατανάλωση, με το σκεπτικό ότι είναι ασφαλές για να το φάνε οι καταναλωτές, ενώ θεωρεί περιττή την υποχρεωτική σήμανση, επειδή ο μεταλλαγμένος σολωμός έχει ίδια θρεπτική αξία με τον φυσικό.

Η εταιρεία βιοτεχνολογίας που έκανε τη γενετική τροποποίηση στον σολωμό, η AquaBounty Technologies της Μασαχουσέτης, είχε υποβάλει τη σχετική αίτηση για έγκριση πριν από σχεδόν 20 χρόνια, σύμφωνα με το BBC, το πρακτορείο Reuters και τους New York Times.

Παρά την άδεια, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλοι αντίπαλοι των μεταλλαγμένων επιμένουν πως οι καταναλωτές δεν έχουν όρεξη να φάνε μεταλλαγμένα ψάρια, τα οποία επιπλέον, όπως φοβούνται, μπορεί να αποτελούν κίνδυνο για άλλα ψάρια αν δραπετεύσουν στις ανοιχτές θάλασσες.

Ο FDA δήλωσε ότι μετά από ενδελεχή μελέτη του θέματος και αξιολόγηση των διαθέσιμων στοιχείων, κατέληξε ότι ο σολωμός με την εμπορική ονομασία «AquAdvantage Salmon» πληροί τις απαιτήσεις ασφάλειας και μπορεί να καταναλωθεί χωρίς φόβο.

Όμως –ίσως για καλό και για κακό– η Αρχή όρισε ότι η εκτροφή του μεταλλαγμένου σολωμού θα γίνεται σε δεξαμενές στην ξηρά και όχι σε θαλάσσιες ιχθυοκαλλιέργειες, και μάλιστα όχι στις ΗΠΑ, αλλά σε μόνο δύο εγκαταστάσεις σε γειτονικές χώρες: στον Καναδά και στον Παναμά.

Ως πρόσθετο μέτρο ασφαλείας, ο FDA επέβαλε ο διαγονιδιακός σολωμός, που θα είναι μόνο θηλυκός, να είναι στείρος, ώστε να μην μπορεί να ζευγαρώσει με άλλα ψάρια, «στην απίθανη περίπτωση που ξεφύγει».

Η γενετική τροποποίηση αφορά κυρίως δύο γονίδια, τα οποία επιτρέπουν στον σολωμό να αναπτύσσεται πολύ ταχύτερα, πράγμα που αποφέρει προφανή εξοικονόμηση δαπανών (π.χ. σε ιχθυοτροφές) και άλλα οικονομικά οφέλη για τους εκτροφείς. Ο σολωμός φθάνει σε πλήρη ανάπτυξη σε 18 μήνες, αντί σε τρία έτη, που είναι το φυσιολογικό.

Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας AquaBounty, Δρ Ron Stotish, δήλωσε ότι ο σολωμός «αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού, καθώς φέρνει στους καταναλωτές υγιή και θρεπτική τροφή, με περιβαλλοντικά υπεύθυνο τρόπο, χωρίς να βλάπτει τους ωκεανούς και τα άλλα θαλάσσια οικοσυστήματα».

Πάνω από 80 γενετιστές και άλλοι επιστήμονες είχαν ζητήσει πέρυσι με επιστολή τους από τον πρόεδρο Ομπάμα να εγκρίνει τον τροποποιημένο σολωμό, επιχειρηματολογώντας ότι, εκτός από το ότι είναι ασφαλής για την υγεία, θα αποτελέσει μια απάντηση στη μη βιώσιμη υπεραλίευση των ωκεανών.

Είναι άγνωστο κατά πόσο τα καταστήματα θα θέλουν να πωλούν τον εν λόγω σολωμό και, κυρίως, κατά πόσο οι καταναλωτές θα είναι πρόθυμοι να τον αγοράσουν. Παραμένει επίσης ασαφές πόσος χρόνος θα χρειαστεί έως ότου παραχθούν επαρκείς ποσότητες του σολωμού, ώστε να διατεθεί στην αγορά μαζικά. Οι ειδικοί προβλέπουν ότι η διαδικασία θα πάρει μια διετία περίπου.

Από την άλλη, η έγκριση των ΗΠΑ αναμένεται να ενθαρρύνει άλλες εταιρείες βιοτεχνολογίας να προχωρήσουν σε ανάλογες τροποποιήσεις ζώων και ψαριών. Είναι άγνωστο εξάλλου πώς θα αντιδράσει η αρμόδια Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA), αν της υποβληθεί αίτημα για χορήγηση άδειας στον αμερικανικό σολωμό.