Σε εξαφάνιση οδηγούνται οι μπανάνες παγκοσμίως

Αναπτύχθηκε αθόρυβα στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία το 1960 και τώρα βρίσκεται σε παγκόσμια έξαρση. Από το 2013, ο θανατηφόρος μύκητας μαστίζει τις καλλιέργειες στη Νότια Ασία, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Αυστραλία.

Οι στρατηγικές για τον περιορισμό της εξάπλωσης της ασθένειας του Παναμά (όπως είναι γνωστή) δεν λειτουργούν. Και δεδομένου ότι ο μύκητας δεν μπορεί να εξολοθρευτεί, είναι μόνο θέμα χρόνου πριν εξαπλωθεί στη Λατινική Αμερική, όπου βρίσκονται τα τρία πέμπτα των εξαγωγών μπανάνας του πλανήτη. Με άλλα λόγια, οι ημέρες του λατρεμένου κίτρινου φρούτου είναι μετρημένες.

Αυτό το τελευταίο κομμάτι της ζοφερής είδησης για την τύχη της μπανάνας αποκαλύφθηκε σε νέα μελέτη του PLoS. Ανιχνεύοντας το γενετικό υλικό του μύκητα που βρέθηκε στις πληγείσες περιοχές, η ανάλυση της ερευνητικής ομάδας επιβεβαίωσε ότι ο δράστης είναι ένας απλός κλώνος της ασθένειας του Παναμά που ονομάζεται Tropical Race 4, λέει ο Gert Kema, ειδικός στο Πανεπιστήμιο Wageningen. «Γνωρίζουμε ότι η καταγωγή του είναι από την Ινδονησία και ότι εξαπλώθηκε από εκεί, πιθανότατα πρώτα στην Ταϊβάν και στη συνέχεια στην Κίνα και στο υπόλοιπο της Νοτιοανατολικής Ασίας», λέει ο Kema. Ο θανατηφόρος μύκητας έχει φτάσει τώρα στο Πακιστάν, τον Λίβανο, την Ιορδανία, το Ομάν και τη Μοζαμβίκη, καθώς και στα βορειοανατολικά της Αυστραλίας.

Τα ευρήματα των ερευνητών αποδεικνύουν πόσο λίγα γνωρίζουμε για τους μύκητες και πόσο αναποτελεσματική ήταν η προσπάθεια καταστροφής τους μέχρι σήμερα.

Χρειάζεται ωστόσο χρόνος για να εξαπλωθεί ο μύκητας. Αλλά τη στιγμή που θα ριζώσει, η καταστροφή είναι αναπόφευκτη. Η Ταϊβάν, για παράδειγμα, εξάγει σήμερα περίπου το 2% από το προϊόν που εξήγαγε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν το Tropical Race 4 ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά εκεί.

Αν η ιστορία, γράφει το Quartz, σας ακούγεται οικεία, είναι γιατί έχει συμβεί και στο παρελθόν. Στα τέλη του 1800, ο Race 1 –ξάδελφος του νέου μύκητα– άρχισε να καταστρέφει τις φυτείες μπανάνας στη Λατινική Αμερική.

Αυτό ήταν δυνατό επειδή οι εμπορικές μπανάνες είναι όλες κλώνοι η μία της άλλης – μονοκαλλιέργειες, με άλλα λόγια. Επειδή δεν μπορούν να αναπαραχθούν φυλετικά, δεν μπορούν και να εξελιχθούν, και έτσι είναι ανυπεράσπιστες μπροστά στη νόσο. Μέσα σε 50 χρόνια, η εμπορική καλλιέργεια της μπανάνας εκείνης (Gros Michel) είχε λειτουργικά εξαφανιστεί.

Ευτυχώς για εμάς, οι επιστήμονες ανακάλυψαν μια ποικιλία που θα μπορούσε να αντισταθεί στον μύκητα Race 1: την Cavendish. Αυτή είναι η καλλιέργεια που τρώμε σήμερα.

Αλλά η ιστορία επαναλαμβάνεται. Το Tropical Race 4 είναι πιο εξελιγμένο από τον προκάτοχό του μύκητα και σκοτώνει την ποικιλία Cavendish με ευκολία.

Υπάρχει μια ανησυχητική διαφορά, όμως: σήμερα οι άνθρωποι τρώνε πιο πολλές μπανάνες.

Και οι εξαγωγές είναι μόνο το 18% της συνολικής παραγωγής. Οι υπόλοιπες φυτείες καλλιεργούνται από αγρότες σε φτωχές περιοχές του κόσμου. Παγκοσμίως, το Tropical Race 4 είναι σε θέση να σκοτώσει περισσότερα από τα τέσσερα πέμπτα των μπανανών σε αυτές τις αγροτικές κοινότητες.