Σαν σήμερα: Ο Ανδρέας Παπανδρέου φωνάζει το «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα»

Στις 20 Απριλίου του 1989, σε μια προεκλογική συγκέντρωση στο Περιστέρι, ο κόσμος ήταν ενθουσιασμένος με την ομιλία του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου. Το πλήθος που είχε μαζευτεί ήταν μεγάλο και ανέμιζε ασταμάτητα τις πλαστικές σημαίες του ΠΑΣΟΚ που κυβερνούσε τη χώρα από το 1981.

Σε αυτή την προεκλογική ομιλία ακούστηκε το περίφημο «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα», που έμελλε να στοιχειώσει για δεκαετίες το κόμμα αλλά και την ελληνική κοινωνία. Το σύνθημα αυτό λέγεται πια κοροϊδευτικά στις μέρες μας, περιγράφοντας, ίσως αρκετά εύστοχα, ακόμα ένα κεφάλαιο που οδήγησε τη χώρα στην σημερινή κρίση.

Τι σήμαινε ακριβώς αυτό το σύνθημα που απευθυνόταν στον τότε υπουργό Οικονομικών; 

Η πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, από το 1981 μέχρι το 1985, ακολούθησε μια ανεξέλεγκτη «φιλολαϊκή» πολιτική, με αυξήσεις μισθών, κρατικοποιήσεις εταιριών, αυξήσεις και επιδόματα συντάξεων κλπ. Από το 1984, υπουργός οικονομικών ήταν ο Γεράσιμος Αρσένης.

Μετά την δεύτερη εκλογική νίκη του 1985, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Το ταμείον είναι πολύ μείον. Υπουργός Οικονομικών είναι ο Δημήτρης Τσοβόλας αλλά τα κλειδιά παίρνει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας της Ελλάδος, Κωνσταντίνος Σημίτης. Ακολουθεί μια τριετία λιτότητας, που ονομάστηκε επίσημα «Σταθεροποιητικό πρόγραμμα της οικονομίας».

Οι προεκλογικές υποσχέσεις για συνέχιση της πολιτικής της προηγούμενης τετραετίας, αντικαθίστανται έτσι με ένα βαρύ πρόγραμμα λιτότητας. Όμως ο Ανδρέας Παπανδρέου έβλεπε τη δημοφιλία του ίδιου και του κόμματός του να πέφτουν. Γι΄ αυτό, το 1988, σχεδόν ένα χρόνο πριν τις εκλογές, αλλάζει ξανά την οικονομική πολιτική του.

Τα «κλειδιά» από τον μετέπειτα πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Σημίτη, πήρε ο Δημήτρης Τσοβόλας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ξεκίνησε ένα νέο πρόγραμμα παροχών σε αυτήν προεκλογική περίοδο. Εξού και η φράση που χρησιμοποίησε ο τότε πρωθυπουργός. Το «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα» έγινε σύνθημα για το τέλος της τριετούς λιτότητας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αλλαγής, ήταν ο διορισμός 180.000 δημοσίων υπαλλήλων, μέσα σε ένα μήνα! Φυσικά, οι δανεισμοί από το εξωτερικό πήραν τα... πάνω τους. Ευρωπαίοι οικονομολόγοι και πολιτικοί, υποστηρίζουν πως εκείνη η μικρή περίοδος άνοιξε διάπλατα την πόρτα στην σημερινή οικονομική κρίση.