Όταν οι Έλληνες πρόσφυγες βρήκαν καταφύγιο στην Συρία

Οι Έλληνες έχουν βιώσει την προσφυγιά πολλές φορές. Κάθε εμπόλεμη κατάσταση προκαλεί δυστυχία, θάνατο, ξεριζωμούς ανθρώπων, που ίσως να μην ξαναδούν ποτέ αγαπημένα πρόσωπα. Η Συρία εδώ και έξι χρόνια μαστίζεται από έναν εμφύλιο πόλεμο που έγινε παγκόσμιος. Ολόκληρες πόλεις έχουν καταστραφεί και εκατομμύρια Σύριοι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν την χώρα, με πολλούς από αυτούς να ζητούν καταφύγιο στην Ελλάδα. 

Σε δυο περιπτώσεις της σύγχρονης ιστορίας, η Συρία υποδέχθηκε κι αυτή μεγάλο αριθμό Ελλήνων προσφύγων. Η πρώτη ήταν το 1923, όταν μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, κάτι περισσότερο από 17.000 Έλληνες βρήκαν καταφύγιο σε διάφορες πόλεις της Συρίας. Οι ροές των προσφύγων ήταν τόσο μεγάλες που ο πρόεδρος της Επιτροπής των Ελλήνων Προσφύγων στο Χαλέπι, ζήτησε με τηλεγράφημα να μην επιτραπεί σε άλλους πρόσφυγες να καταφύγουν εκεί, αφού ήταν αδύνατο να τους συντηρήσουν.

Η Συρία βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Γάλλων, η οποίοι τήρησαν απάνθρωπη στάση. Τον Ιούλιο ζήτησαν από την φτωχή Ελλάδα να μεταφέρει με δικά της έξοδα περισσότερους από 2.000 πρόσφυγες στην Βηρυττό. Ο αμερικανικός Ερυθρός Σταυρός βοήθησε αρχικά στην σίτιση, κάτι που όμως κράτησε για περίπου 3 μήνες.

Η ζωή για τους Έλληνες πρόσφυγες στην Συρία δεν ήταν εύκολη. Τα τρόφιμα τελείωσαν γρήγορα και στο τέλος του καλοκαιριού του 1923, η κατάστασή του που βρίσκονταν ήταν τραγική. Όπως και οι Σύριοι, που στην πλειοψηφία τους δεν θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα, έτσι και οι Έλληνες δεν ήθελαν να μείνουν στην Συρία. Ωστόσο πολλοί έμειναν εκεί και έφτιαξαν ελληνικές κοινότητες. Στις οποίες προστέθηκε ένας ακόμα μεγάλος αριθμός Ελλήνων στα τέλη της δεκαετίας του ’30. 

Όταν το 1939, το Σαντζάκιο της Αλεξανδρέττας προσαρτήθηκε στην Τουρκία, περίπου 12.000 Έλληνες κατέφυγαν στην Δαμασκό και το Χαλέπι, προσπαθώντας να ενταχθούν στις ελληνικές κοινότητες που ήδη υπήρχαν. Τον ίδιο δρόμο θα κάνουν και τα επόμενα δυο χρόνια Έλληνες νησιώτες, οι οποίοι προσπαθούσαν να διαφύγουν από την ναζιστική κατοχή. Από αυτούς τους 20.000 περίπου Έλληνες, ένα μέρος βρέθηκε ξανά στην Συρία, ενώ καταυλισμοί προσφύγων στήθηκαν σε όλη την Μέση Ανατολή και στην Αίγυπτο.

Οι περισσότεροι Έλληνες επέστρεψαν μετά από κάποια χρόνια στην Ελλάδα. Ο ξεριζωμός, η δυστυχία και οι στερήσεις, όμως έμεινε ανεξίτηλα χαραγμένος στην μνήμη τους. Η προσφυγιά δεν ήταν ποτέ επιλογή τους. Και ο πόλεμος με την δυστυχία που αυτός προκαλεί, πάνε πάντα μαζί...