Τι κάνει η πανσέληνος στον άνθρωπο: Μύθοι και αλήθειες για την επίδραση του φεγγαριού

Η πανσέληνος κατείχε ανέκαθεν μία μυστικιστική θέση στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού, έτσι δεν προκαλεί έκπληξη ότι πολλοί μύθοι, από τους λυκάνθρωπους μέχρι την τρέλα, σχετίζονται με αυτή. Τι πραγματικά ισχύει όμως;

Μια σειρά από μελέτες κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών έχουν προσπαθήσει να αποδείξουν τη στατιστική σχέση μεταξύ της σελήνης –ιδιαίτερα της πανσελήνου– και της ανθρώπινης βιολογίας ή συμπεριφοράς. Η πλειοψηφία ωστόσο των μελετών δεν έχει βρει κάποια σύνδεση.

Παρ' όλα αυτά, μία πιθανή έμμεση σχέση της πανσελήνου με τον άνθρωπο είναι ότι πριν τον σύγχρονο φωτισμό, το φως της πανσέληνου κρατούσε ξύπνιους τους ανθρώπους το βράδυ και η στέρηση ύπνου σχετίζεται με ορισμένα προβλήματα, βιολογικά και ψυχολογικά.

Το φεγγάρι και οι παλίρροιες
Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται περίπου 75% από νερό και έτσι οι άνθρωποι ρωτούν συχνά αν μας επηρεάζει η πανσέληνος, όπως επηρεάζει τη θάλασσα. Το φεγγάρι και ο ήλιος συνδυάζονται για να δημιουργήσουν τις παλίρροιες στους ωκεανούς της Γης. Αλλά οι παλίρροιες είναι γεγονότα μεγάλης κλίμακας. Αυτά συμβαίνουν λόγω της διαφοράς στη βαρυτική επίδραση στη μία πλευρά ενός αντικειμένου (όπως η Γη) σε σύγκριση με το άλλο. Ωστόσο, δεν υπάρχει μετρήσιμη διαφορά στην επίδραση της βαρύτητας του φεγγαριού στο ανθρώπινο σώμα. Ακόμη και σε μια μεγάλη λίμνη, οι παλίρροιες είναι δευτερεύουσες. Στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών, για παράδειγμα, οι παλίρροιες δεν υπερβαίνουν τα 2 εκατοστά, σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA)

Επιληψία
Μια μελέτη στο περιοδικό «Επιληψία και Συμπεριφορά» το 2004 δεν βρήκε καμία σχέση μεταξύ των επιληπτικών κρίσεων και της πανσελήνου, ακόμα κι αν μερικοί ασθενείς πιστεύουν ότι οι επιληπτικές κρίσεις τους πυροδοτούνται από την πανσέληνο. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι οι επιληπτικές κρίσεις στο παρελθόν είχαν συσχετισθεί με μαγεία ή δαιμονισμό, συμβάλλοντας σε μια μακροχρόνια φυσική τάση του ανθρώπου να βρει το μυθικό και όχι ιατρικές εξηγήσεις.

Ψυχιατρείο
Μια μελέτη του 2005 από ερευνητές της Mayo Clinic, που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Psychiatric Services», εξέτασε τον αριθμό των ασθενών που ελέγχθηκαν σε ένα ψυχιατρικό τμήμα επειγόντων περιστατικών μεταξύ 6 μ.μ. και 6 π.μ. κατά τη διάρκεια αρκετών ετών. Οι ερευνητές δεν βρήκαν καμία στατιστικά σημαντική διαφορά στον αριθμό των επισκέψεων στις τρεις νύχτες γύρω από την πανσέληνο, σε σχέση με άλλες βραδιές.

Χειρουργείο
Μήπως οι γιατροί και οι νοσοκόμες δουλεύουν χειρότερα κατά τη διάρκεια της πανσελήνου; Όχι, σύμφωνα με μια μελέτη στο τεύχος του περιοδικού «Αναισθησιολογία» του Οκτωβρίου 2009. Στην πραγματικότητα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι κίνδυνοι είναι οι ίδιοι, ανεξάρτητα από το για ποια ημέρα της εβδομάδας ή του χρόνου έχετε προγραμματίσει μία επέμβαση.

Ωστόσο, δεν απορρίπτουν όλες οι μελέτες την επίδραση της πανσέληνου στον κόσμο:

Τραυματισμοί κατοικιδίων
Κατά τη μελέτη 11.940 περιπτώσεων στο Κτηνιατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου του Κολοράντο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα έκτακτα περιστατικά αυξάνονται κατά 23% για τις γάτες και 28% για τα σκυλιά τις ημέρες γύρω από την πανσέληνο.

Έλλειψη ύπνου
Στο «Journal of Affective Disorders» το 1999 οι ερευνητές πρότειναν ότι πριν το σύγχρονο φωτισμό, το φεγγάρι ήταν σημαντική πηγή φωτισμού τη νύχτα, που επηρέαζε τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης την περίοδο της πανσελήνου.