Τι προβλέπει το Αρθρο 4 του ΝΑΤΟ, το οποίο ζήτησε η Πολωνία να ενεργοποιηθεί μετά τις παραβιάσεις

Παγκόσμιος συναγερμός έχει σημάνει μετά τις εξελίξεις στην Πολωνία, της οποίας ο εναέριος χώρος παραβιάστηκε 19 φορές κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Οι παραβιάσεις, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, πραγματοποιήθηκαν από drones, μεγάλο μέρος των οποίων εισήλθε στη χώρα από τη Λευκορωσία.

Η Μόσχα ισχυρίζεται πως δεν υπάρχουν αποδείξεις που να οδηγούν στο συμπέρασμα πως τα drones ήταν ρωσικά, ωστόσο ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, που ανέφερε πως έχει επιβεβαιωθεί η κατάρριψη τριών drones, ζήτησε την ενεργοποίηση του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ.

«Το γεγονός ότι αυτά τα drones, τα οποία αποτελούσαν απειλή για την ασφάλεια, καταρρίφθηκαν, αλλάζει την πολιτική κατάσταση. Ως εκ τούτου, οι διαβουλεύσεις με τους συμμάχους πήραν τη μορφή επίσημου αιτήματος για ενεργοποίηση του Άρθρου 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Τουσκ.

Τι είναι το άρθρο 4 του ΝΑΤΟ

Σύμφωνα με το Άρθρο 4 του ιδρυτικού καταστατικού της NATO, τα κράτη-μέλη μπορούν να φέρουν ένα ζήτημα στην προσοχή του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου (το κύριο πολιτικό όργανο λήψης αποφάσεων της Συμμαχίας) και να το συζητήσουν με τους Συμμάχους.

Το άρθρο αναφέρει:

«Τα Μέρη θα διαβουλεύονται μεταξύ τους όποτε, κατά την άποψη οποιουδήποτε από αυτά, απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια οποιουδήποτε από τα Μέρη».

Οποιοδήποτε κράτος-μέλος μπορεί να επικαλεστεί επίσημα το Άρθρο 4 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης. Από τη στιγμή που θα επικληθεί, το ζήτημα συζητείται και ενδέχεται να οδηγήσει σε κάποια μορφή κοινής απόφασης ή δράσης εκ μέρους της Συμμαχίας. Σε κάθε περίπτωση, τα υπόλοιπα μέλη που κάθονται γύρω από το τραπέζι του Συμβουλίου ενθαρρύνονται να αντιδράσουν σε μια κατάσταση που έχει τεθεί υπόψη τους από ένα κράτος-μέλος.

Από τη δημιουργία της Συμμαχίας το 1949, το Άρθρο 4 έχει επικληθεί επτά φορές:

10 Φεβρουαρίου 2003: Η Τουρκία επικαλέστηκε επίσημα το Άρθρο 4, ζητώντας διαβουλεύσεις για αμυντική συνδρομή από το ΝΑΤΟ σε περίπτωση απειλής κατά του πληθυσμού ή της επικράτειάς της λόγω της ένοπλης σύγκρουσης στο γειτονικό Ιράκ. Το ΝΑΤΟ συμφώνησε σε ένα πακέτο αμυντικών μέτρων και διεξήγαγε την Επιχείρηση Display Deterrence από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τις αρχές Μαΐου 2003.

22 Ιουνίου 2012: Η Τουρκία ζήτησε συνεδρίαση βάσει του Άρθρου 4 μετά την κατάρριψη ενός μαχητικού αεροσκάφους της από συριακές αντιαεροπορικές δυνάμεις.

3 Οκτωβρίου 2012: Η Τουρκία ζήτησε διαβουλεύσεις βάσει του Άρθρου 4, όταν πέντε Τούρκοι πολίτες σκοτώθηκαν από συριακά πυρά. Μετά από αυτά τα περιστατικά, στις 21 Νοεμβρίου 2012, η Τουρκία ζήτησε την ανάπτυξη πυραύλων Patriot. Το ΝΑΤΟ συμφώνησε σε αυτό το αμυντικό μέτρο για να βοηθήσει την Τουρκία να προστατεύσει τον πληθυσμό και την επικράτειά της, καθώς και να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της κρίσης στα σύνορα.

3 Μαρτίου 2014: Η Πολωνία επικαλέστηκε το Άρθρο 4 λόγω της αυξανόμενης έντασης στην Ουκρανία, ως αποτέλεσμα των επιθετικών ενεργειών της Ρωσίας.

26 Ιουλίου 2015: Η Τουρκία ζήτησε σύγκληση λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης έπειτα από τρομοκρατικές επιθέσεις, και για να ενημερώσει τους Συμμάχους για τα μέτρα που λάμβανε.

28 Φεβρουαρίου 2020: Η Τουρκία ζήτησε διαβουλεύσεις μετά τον θάνατο Τούρκων στρατιωτών σε αεροπορικές επιδρομές του συριακού καθεστώτος και της συμμάχου του Ρωσίας στην επαρχία Ιντλίμπ.

24 Φεβρουαρίου 2022: Η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Σλοβακία ζήτησαν τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων βάσει του Άρθρου 4 μετά τη ρωσική εισβολή μεγάλης κλίμακας στην Ουκρανία.