Hasbara: Το Ισραήλ έχει ξοδέψει 42 εκατ. ευρώ σε καμπάνιες που λένε ότι «Υπάρχει φαγητό στη Γάζα»

Μια μεγάλη διασυνοριακή έρευνα του Eurovision News Spotlight με τη συμμετοχή του Deutsche Welle Fact Check αποκάλυψε ότι το Ισραήλ έχει ρίξει δεκάδες εκατομμύρια σε πληρωμένες διαφημιστικές καμπάνιες στο εξωτερικό, επιχειρώντας να επηρεάσει τη γνώμη της κοινής γνώμης στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα.

Σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα, από τα μέσα Ιουνίου 2025 έχουν δαπανηθεί τουλάχιστον 42 εκατ. ευρώ σε πλατφόρμες όπως το YouTube και το X. Πρόκειται για μια οργανωμένη στρατηγική δημόσιας διπλωματίας, γνωστή ως Hasbara – «εξήγηση» στα εβραϊκά – που έχει στόχο να βελτιώσει την εικόνα του Ισραήλ διεθνώς.

«Δεν υπάρχει λιμός» 

Στις 22 Αυγούστου, λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της πλατφόρμας IPC ότι μεγάλα τμήματα της Γάζας βρίσκονται σε συνθήκες λιμού, το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών κυκλοφόρησε δύο πληρωμένα βίντεο στο YouTube: γεμάτες αγορές, πολυσύχναστα καφέ, πιάτα με φαγητό. Η τεχνητή φωνή που τα συνοδεύει κλείνει με το μήνυμα: «Υπάρχει φαγητό στη Γάζα. Οποιοσδήποτε άλλος ισχυρισμός είναι ψέμα».

@YouTube.com/Israel IMFA

Τα βίντεο έχουν προβληθεί πάνω από 18 εκατ. φορές σε αγγλικά, ιταλικά, γερμανικά και πολωνικά. Στοχευμένα σε χρήστες Γερμανίας, Αυστρίας, Ιταλίας, Πολωνίας, Ηνωμένου Βασιλείου και ΗΠΑ.

Η πραγματικότητα πίσω από την εικόνα

Η ύπαρξη καταστημάτων δεν σημαίνει πρόσβαση. Δημοσιογράφοι εντόπισαν τα αρχικά βίντεο στα social media των ίδιων των εστιατορίων, τα οποία επιβεβαίωσαν ότι, παρά τις βιτρίνες, λειτουργούν με τεράστιες ελλείψεις και εξωφρενικές τιμές:

• Ένα γλυκό με σοκολάτα ~25 ευρώ.
• Μια κρέπα με πραλίνα ~12 ευρώ.
• 1 κιλό ζάχαρη ~65 ευρώ.
• Ένα σάντουιτς φαλάφελ ~8 ευρώ.

«Τα προϊόντα είναι απλησίαστα για την πλειοψηφία των κατοίκων», σχολίασε ο φωτορεπόρτερ Μάτζντι Φάθι.

Η καμπάνια δεν περιορίζεται στα social. Πληρωμένος σύνδεσμος εμφανιζόταν πρώτος στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google για τον όρο «IPC famine», οδηγώντας σε ισραηλινή κυβερνητική σελίδα που κατηγορούσε τον οργανισμό για «παραποιημένα δεδομένα». Το IPC απέρριψε τις αιτιάσεις.

Η μάχη της εικόνας

«Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να κερδίσουν τη συμπάθεια της Δύσης», λέει ο Τομάσο Κανέτα, συντονιστής fact-checking στο European Digital Media Observatory. Παράλληλα, ο Ισραηλινός δημοσιογράφος Ορέν Πέρσικο μιλά για «αντι-δημοσιογραφία»: «Το ότι δέκα μαγαζιά έχουν γεμάτα ράφια δεν σημαίνει ότι λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα οι άνθρωποι δεν λιμοκτονούν».

Η εκστρατεία εξελίσσεται ενώ συνεχίζεται η αιματηρή σύγκρουση: η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 σκότωσε 1.200 ανθρώπους και οδήγησε στην απαγωγή 250 ομήρων. Η απάντηση του Ισραήλ έχει προκαλέσει, σύμφωνα με παλαιστινιακές πηγές, περίπου 60.000 θανάτους, το ένα τρίτο παιδιά και έφηβοι.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μιλά για «ανθρωπογενή λιμό». Ο ΟΗΕ και διεθνείς οργανισμοί ζητούν ανεμπόδιστη παροχή βοήθειας, όμως ο αποκλεισμός συνεχίζεται.

Στην πραγματικότητα, η μάχη στη Γάζα δεν δίνεται μόνο με όπλα. Δίνεται με εικόνες, λέξεις και πληρωμένα κλικ.