John Martinis: Δεν είναι Έλληνας ο καθηγητής που κέρδισε το Νόμπελ Φυσικής

Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Μπάρμπαρα John M. Martinis, είναι ένας από τους τρεις νικητές του Νόμπελ Φυσικής 2025. Το όνομά του και μερικά παλαιότερα ανακριβή δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο, έκαναν πολλούς να θεωρήσουν πως είναι 'Ελληνας. Στην πραγματικότητα είναι Κροάτης

Οι John Clarke, Michel H. Devoret και John M. Martinis κέρδισαν το Νόμπελ Φυσικής 2025 «για την ανακάλυψη της μακροσκοπικής κβαντομηχανικής σήραγγας και της κβαντοποίησης της ενέργειας σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα», όπως ανακοίνωσε την Τρίτη (7/10) η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών.

Πολλά ελληνικά Μέσα έσπευσαν να πανηγυρίσουν για τη νίκη του, βαφτίζοντάς τον απο κεκτημένη ταχύτητα αλλά και χάρη σε μερικά παλαιότερα ανακριβή δημοσιεύματα, Ελληνοαμερικανό.

«Δεν είμαι ελληνικής καταγωγής, καθώς οι οικογένειες των γονιών μου κατάγονται από νησιά γύρω από την πόλη Σπλιτ στην Κροατία. Ο πατέρας μου κατάγεται από την Κόμιζα, στο νησί Βις. Δεδομένου ότι πρόκειται για νησιά, είναι πολύ πιθανό η καταγωγή μου να προέρχεται από αλλού στη Μεσόγειο, αλλά δεν υπάρχουν αρχεία για μερικές εκατοντάδες χρόνια που να το καταδεικνύουν» δήλωσε ο διακεκριμένος επιστήμονας.

Διακεκριμένος φυσικός, γνωστός για τις πρωτοποριακές του συνεισφορές στην κβαντική υπολογιστική, ο John Martinis ασχολείται ιδιαίτερα με τα υπεραγώγιμα qubits και βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανάπτυξης qubit υψηλής πιστότητας, απαραίτητων για κλιμακωτούς κβαντικούς επεξεργαστές.

Το 2014, το Εργαστήριο Google Quantum A.I. ανακοίνωσε ότι προσέλαβε τον ίδιο τον John Martinis και την ομάδα του σε μια συμφωνία πολλών εκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή ενός κβαντικού υπολογιστή με υπεραγώγιμα qubits, που θα ξεπερνούσε τους καλύτερους κλασικούς υπερυπολογιστές του κόσμου.

Ο ίδιος όπως έχει δηλώσει ενδιαφέρεται για την κατασκευή κβαντικών υπολογιστών που μπορούν πραγματικά να βοηθήσουν τους ανθρώπους. Και, ενώ οι όροι «πρακτικός» και «κβαντικός υπολογιστής» μπορεί να μην εμφανίζονται συχνά στην ίδια πρόταση, ο Martinis σημειώνει ότι η πρακτική προσέγγιση στους κβαντικούς υπολογιστές μπορεί να είναι το κλειδί για την επιτυχία του κλάδου. Και ότι αυτή η πρακτική προσέγγιση μπορεί να αξιοποιήσει το τεράστιο δυναμικό των κβαντικών υπολογιστών για να προσφέρει λύσεις στα πιο δύσκολα προβλήματα που αντιμετωπίζει η επιστήμη και η κοινωνία.

«Θα έλεγα ότι έχω ένα είδος πρακτικού προσανατολισμού», λέει ο Martinis. «Όταν κάνω βασική έρευνα, είναι πολύ καλό για μένα να γνωρίζω ότι υπάρχει μια εφαρμογή ή μια συσκευή ή ένα σύστημα που πρέπει να κατασκευαστεί στο τέλος. Ήταν μια φυσική διαδικασία για μένα να περάσω από πολύ βασικά ερωτήματα στη σκέψη τι πρέπει να γνωρίζουμε για να λειτουργήσει κάτι; Αυτό ήταν πολύ φυσικό για μένα, επειδή είναι ο τρόπος που σκέφτομαι. Νομίζω ότι γι' αυτό έχουμε σημειώσει μεγάλη επιτυχία σε αυτό, επειδή ταιριάζει κάπως με τον τρόπο που είμαι».

Ο Martinis πρόσθεσε ότι οι κβαντικοί υπολογιστές, στην πραγματικότητα, έχουν πολλές πρακτικές εφαρμογές. Μια πρακτική χρήση των κβαντικών υπολογιστών θα μπορούσε να είναι να βοηθήσουν τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα τη χημεία, κάτι που θα μπορούσε να απελευθερώσει νέες εξελίξεις σε όλα, από την ιατρική έως την επιστήμη των υλικών.

Ο Martinis έλαβε το πτυχίο του στη φυσική το 1980 και το διδακτορικό του στη φυσική από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. Κατά τη διάρκεια του διδακτορικού του, διερεύνησε την κβαντική συμπεριφορά μιας μακροσκοπικής μεταβλητής, της διαφοράς φάσης σε μια διασταύρωση σήραγγας Josephson. Για αυτήν την ανακάλυψη ο Martinis κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 2025.