To Δείπνο των Κάστανων, ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα στην ιστορία του Βατικανού

Τον Οκτώβριο του 1501, στη Ρώμη της Αναγέννησης, καταγράφεται ένα από τα πιο σκοτεινά και αμφιλεγόμενα επεισόδια της παπικής ιστορίας.

Ένα γεγονός που δεν διαγράφηκε ποτέ επίσημα, αλλά ούτε και ενσωματώθηκε στο αφήγημα της Καθολικής Εκκλησίας. Το περίφημο Banquet of the Chestnuts, γνωστό στα ελληνικά ως "όργιο με τα κάστανα", παραμένει μέχρι σήμερα ένα ερώτημα χωρίς οριστική απάντηση.

Η μοναδική πηγή που μιλά ανοιχτά για τη βραδιά είναι το ημερολόγιο του Μπούρχχαρντ Γιόχαν, τελετάρχη της παπικής αυλής, ο οποίος γνωστός για τον στεγνό και τυπικό τρόπο γραφής του– καταγράφει ένα συμπόσιο που φέρεται να διοργάνωσε ο Καίσαρας Βοργίας στα ιδιωτικά του διαμερίσματα στο Βατικανό, την τελευταία νύχτα του Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία, περίπου πενήντα γυναίκες, τις οποίες αποκαλεί "meretrices", παρευρέθηκαν στο δείπνο.

Αρχικά χόρευαν ντυμένες, έπειτα γυμνές. Στη συνέχεια, τα κηροπήγια μεταφέρθηκαν στο πάτωμα, κάστανα σκορπίστηκαν γύρω τους και οι γυναίκες τα μάζευαν έρποντας, ενώ υψηλόβαθμοι θεατές –ανάμεσά τους ο Πάπας Αλέξανδρος ΣΤ΄, ο Καίσαρας και, σύμφωνα με την αφήγηση, η Λουκρητία Βοργία– παρακολουθούσαν.

Η βραδιά, πάντα κατά τον Μπούρχχαρντ, έκλεισε με «διαγωνισμούς» και βραβεία. Βέβαια, κ αμία άλλη πρωτογενής πηγή της εποχής δεν επιβεβαιώνει το περιστατικό. Ούτε διπλωματική αλληλογραφία, ούτε χρονικά, ούτε μαρτυρίες ξένων επισκεπτών της Ρώμης.

Το γεγονός ότι μόνο ένας άνθρωπος το κατέγραψε δημιουργεί εύλογες αμφιβολίες για το αν όσα περιγράφονται συνέβησαν πράγματι έτσι – ή αν διογκώθηκαν. Η περίοδος, άλλωστε, ήταν εκρηκτική.

Οι Βοργίες είχαν εχθρούς εντός και εκτός Ρώμης. Αντίπαλες οικογένειες, εκκλησιαστικές φατρίες και ευρωπαϊκές αυλές είχαν κάθε λόγο να υπονομεύσουν την εξουσία τους. Ένα σεξουαλικό σκάνδαλο, ειδικά με πρωταγωνιστές τον πάπα και τον κύκλο του, ήταν ιδανικό όπλο.

Παρόλα αυτά, η ιστορία επέζησε. Στους αιώνες που ακολούθησαν, συγγραφείς και χρονικογράφοι την επανέφεραν, συχνά εμπλουτισμένη και χωρίς τεκμηρίωση. Στον 19ο και 20ό αιώνα έγινε βασικό στοιχείο της «μαύρης μυθολογίας» των Βοργίων και πέρασε στη λαϊκή κουλτούρα.

Σήμερα, οι ιστορικοί αντιμετωπίζουν το επεισόδιο με επιφύλαξη. Δεν απορρίπτεται πλήρως, αλλά ούτε γίνεται αποδεκτό ακριβώς. Κάτι σαν αστικό μύθο. Περισσότερο από μια νύχτα σκανδάλου, λειτουργεί ως παράδειγμα του πώς η πολιτική σύγκρουση της Αναγέννησης μετατρεπόταν σε αφήγημα ηθικής κατάρρευσης.