Η Γη… τρέχει και δεν μας προλαβαίνει: Γιατί οι μέρες μικραίνουν και τι σημαίνει αυτό για τον χρόνο

Κι όμως, ο πλανήτης μας τα τελευταία χρόνια έχει… πατήσει γκάζι. Από το 2020 και μετά, επιστήμονες που παρακολουθούν την περιστροφή της Γης με υπερ-ακριβή ατομικά ρολόγια διαπίστωσαν κάτι απρόσμενο: η Γη περιστρέφεται ελαφρώς πιο γρήγορα από το συνηθισμένο. Το αποτέλεσμα; Κάποιες ημέρες είναι πιο μικρές από τις κλασικές 24 ώρες έστω και για λίγα χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Μπορεί τα 1 έως 1,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου να ακούγονται αμελητέα, όμως για την επιστήμη του χρόνου είναι τεράστια υπόθεση. Το ρεκόρ μέχρι σήμερα καταγράφηκε στις 5 Ιουλίου 2024, όταν η ημέρα αποδείχθηκε κατά 1,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου πιο σύντομη από το «κανονικό». Και δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο: αντίστοιχα εξαιρετικά σύντομα 24ωρα προβλέφθηκαν και για το καλοκαίρι του 2025.

Το παράδοξο είναι ότι, σε βάθος χιλιάδων ετών, η Γη στην πραγματικότητα επιβραδύνει. Η παλιρροϊκή επίδραση της Σελήνης λειτουργεί σαν φρένο. Κι όμως, τώρα βλέπουμε μια προσωρινή επιτάχυνση, για την οποία οι επιστήμονες ακόμα προσπαθούν να βάλουν όλα τα κομμάτια του παζλ στη σωστή θέση.

Μεταξύ των πιθανών αιτιών εξετάζονται εσωτερικές μετακινήσεις στον υγρό, λιωμένο πυρήνα της Γης, που μπορούν να επηρεάσουν την κατανομή μάζας και την ταχύτητα περιστροφής. Παράλληλα, η θέση της Σελήνης στην τροχιά της και η βαρυτική της έλξη παίζουν ρόλο, ενώ σημαντικός παράγοντας θεωρείται και το λιώσιμο των παγετώνων. Όταν τεράστιες ποσότητες πάγου μετατρέπονται σε νερό και μετακινούνται προς τους ωκεανούς, αλλάζει η ισορροπία μάζας του πλανήτη, κάτι σαν τον πατινέρ που μαζεύει τα χέρια του και αρχίζει να περιστρέφεται πιο γρήγορα. Σε όλα αυτά προστίθενται οι αλλαγές στα θαλάσσια ρεύματα και στους ανέμους.

Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά πρακτικά; Αν αυτή η ταχύτερη περιστροφή συνεχιστεί, οι ειδικοί ίσως χρειαστεί να προχωρήσουν σε κάτι πρωτοφανές: την εισαγωγή ενός «αρνητικού εμβόλιμου δευτερολέπτου» γύρω στο 2029. Μέχρι σήμερα, προσθέταμε δευτερόλεπτα για να συγχρονίζονται τα ατομικά ρολόγια με την πραγματική περιστροφή της Γης. Για πρώτη φορά, ίσως χρειαστεί να αφαιρεθεί ένα.

Και αυτό δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια. Συστήματα όπως το GPS, τα χρηματοπιστωτικά δίκτυα και οι δορυφορικές επικοινωνίες βασίζονται στην απόλυτη ακρίβεια του χρόνου. Ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Με λίγα λόγια, ο χρόνος, κυριολεκτικά, δεν είναι πια τόσο σταθερός όσο νομίζαμε. Και η Γη μας θυμίζει ότι, ακόμα και στα πιο βασικά, συνεχίζει να μας εκπλήσσει.