H μουσική μαθαίνεται μέσα από σχέση όχι μόνο από μέθοδο

Στη μουσική εκπαίδευση, ένα από τα πιο συνηθισμένα ερωτήματα είναι ποια μέθοδος είναι η πιο σωστή. Ποιο σύστημα διδασκαλίας αποδίδει καλύτερα, ποιο πρόγραμμα οδηγεί πιο γρήγορα στο αποτέλεσμα, ποια τεχνική θεωρείται πιο αποτελεσματική

Όμως, πίσω από αυτό το ερώτημα, συχνά κρύβεται κάτι βαθύτερο που μένει αόρατο:
μέσα σε ποια σχέση καλείται ένας άνθρωπος να μάθει μουσική.

Γιατί η μουσική δεν είναι απλώς γνώση που μεταφέρεται.
Είναι εμπειρία που καλλιεργείται.

Η μουσική δεν λειτουργεί ως πληροφορία

Σε αντίθεση με άλλα γνωστικά αντικείμενα, η μουσική δεν “εγκαθίσταται” στον άνθρωπο με τον ίδιο τρόπο.
Δεν αρκεί να κατανοήσει κάποιος τη θεωρία ή να επαναλάβει σωστά μια άσκηση.

Η μουσική ενεργοποιείται:

• όταν ο μαθητής νιώθει ασφάλεια να εκτεθεί,

• όταν υπάρχει χώρος για λάθος χωρίς φόβο,

• όταν ο ρυθμός της μάθησης δεν συγκρούεται με τον ρυθμό του ανθρώπου.

Χωρίς αυτά, ακόμα και η πιο άρτια μέθοδος μένει ανενεργή.

Τι σημαίνει «σχέση» στη μουσική μάθηση

Όταν μιλάμε για σχέση στη μουσική εκπαίδευση, δεν αναφερόμαστε σε κάτι αόριστο ή συναισθηματικό.
Μιλάμε για ένα συγκεκριμένο πλαίσιο μέσα στο οποίο ο άνθρωπος μαθαίνει.

Σχέση σημαίνει:

• εμπιστοσύνη μεταξύ δασκάλου και μαθητή,

• αποδοχή του διαφορετικού ρυθμού μάθησης,

• σεβασμός στη μοναδικότητα κάθε φωνής ή κάθε εκτελεστή,

• αίσθηση ότι η πρόοδος δεν μετριέται μόνο με επιδόσεις, αλλά με συνέπεια.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η μουσική παύει να είναι εξέταση και γίνεται διαδικασία.

Η μέθοδος ως εργαλείο, όχι ως αυτοσκοπός

Οι μέθοδοι διδασκαλίας είναι απαραίτητες.
Δίνουν δομή, κατεύθυνση και σαφήνεια.

Όμως η αξία τους δεν βρίσκεται στην ίδια τη μέθοδο, αλλά στο πώς χρησιμοποιείται.
Η ίδια μέθοδος μπορεί:

• να απελευθερώσει έναν μαθητή,

• ή να τον μπλοκάρει πλήρως,

ανάλογα με το περιβάλλον μέσα στο οποίο εφαρμόζεται.

Χωρίς σχέση, η μέθοδος γίνεται μηχανισμός.
Με σχέση, γίνεται γέφυρα.

Όταν η μάθηση γίνεται βιωματική

Η μουσική μαθαίνεται ουσιαστικά όταν ο μαθητής:

• δεν φοβάται να επιστρέψει,

• δεν νιώθει ότι “καθυστερεί”,

• δεν συγκρίνεται διαρκώς,

• και δεν πιέζεται να αποδώσει πριν να είναι έτοιμος.

Σε τέτοια περιβάλλοντα, η πρόοδος είναι συχνά πιο αργή στην αρχή — αλλά πιο σταθερή στον χρόνο.
Και αυτό είναι που τελικά κάνει τη διαφορά.

Η σχέση δημιουργεί αντοχή.
Η αντοχή δημιουργεί συνέχεια.

Το ωδείο ως πλαίσιο σχέσης

Ένα ωδείο δεν είναι απλώς ένας χώρος μαθημάτων.
Είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τη μουσική του διαδρομή και τις περισσότερες φορές με τον ίδιο τον εαυτό του.

Όταν το πλαίσιο αυτό στηρίζεται στη σχέση και όχι μόνο στη μέθοδο:

• η μουσική παιδεία αποκτά βάθος,

• η εκπαίδευση αποκτά ανθρώπινο πρόσωπο,

• και η μάθηση παύει να είναι αποσπασματική.

Γι’ αυτό και σύγχρονες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις — σε ωδεία που λειτουργούν με σαφή παιδαγωγική ταυτότητα, όπως το AMS Ωδείο στη Θεσσαλονίκη — δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο περιβάλλον, στη στάση και στη σχέση, όχι μόνο στο πρόγραμμα.

Η μουσική χρειάζεται χώρο για να συμβεί

Η μουσική δεν ανθίζει εκεί όπου υπάρχει μόνο απαίτηση.
Ανθίζει εκεί όπου υπάρχει χώρος.

Χώρος:

• να ακουστεί ο άνθρωπος πίσω από τον μαθητή,

• να υπάρξει χρόνος,

• να υπάρξει σχέση.

Όταν αυτά υπάρχουν, η μέθοδος βρίσκει τη θέση της.
Και η μουσική βρίσκει τον δρόμο της.