Στον αέρα η μελέτη της «Ελληνικό Μετρό» για το Πάρκο Ριζάρη

Νέα εμπλοκή σημειώνεται στον σταθμό «Ευαγγελισμός» της Γραμμής 4 του μετρό, καθώς το υπουργείο Περιβάλλοντος απέρριψε την τεχνική περιβαλλοντική μελέτη που είχε υποβάλει η Ελληνικό Μετρό για τις εργασίες στο πάρκο Ριζάρη.

Πρόκειται για εξέλιξη με άμεσες συνέπειες στο χρονοδιάγραμμα του έργου, το οποίο ούτως ή άλλως έχει εκτροχιαστεί όσον αφορά τον συγκεκριμένο σταθμό. Χωρίς την έγκριση της συγκεκριμένης μελέτης δεν μπορεί να προχωρήσει η εγκατάσταση του εργοταξίου και, κατ’ επέκταση, η κατασκευή του σταθμού.

Η τεχνική περιβαλλοντική μελέτη (ΤΕΠΕΜ) ήταν το επόμενο βήμα μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που είχε ζητήσει από τη διοίκηση να εξετάσει ειδικά το ζήτημα της προστασίας του πρασίνου στο πάρκο Ριζάρη. Το ΣτΕ δεν είχε βάλει φρένο στον σταθμό ούτε είχε ακυρώσει την περιβαλλοντική αδειοδότηση της Γραμμής 4. Είχε όμως κρίνει ότι για τον συγκεκριμένο χώρο απαιτείται ειδική μέριμνα και προστασία του φυσικού κεφαλαίου, καθώς πρόκειται για πάρκο με πυκνή βλάστηση και όχι για έναν απλό κοινόχρηστο χώρο.

Το θέμα είχε αναδείξει η LiFO, καταγράφοντας ότι η υπόθεση του πάρκου Ριζάρη δεν αφορούσε μόνο τη χωροθέτηση ενός σταθμού μετρό αλλά και το κατά πόσο η διοίκηση μπορεί να αποδείξει ότι έχει λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να περιοριστεί η απώλεια πρασίνου. Το ρεπορταζ είχε ασχοληθεί και νωρίτερα με το ζήτημα των δέντρων στη Γραμμή 4, σε ρεπορτάζ για τα Εξάρχεια και το πάρκο Ριζάρη, θέτοντας το ερώτημα αν πρόκειται για «δενδροκτονίες» ή για μεταφυτεύσεις που μπορούν πράγματι να αποκαταστήσουν το περιβαλλοντικό ισοζύγιο.

Στο ίδιο ρεπορτάζ είχε εξηγηθεί και ο ρόλος της ΤΕΠΕΜ, καθώς δεν πρόκειται για μια τυπική διαδικασία αλλά για μια μελέτη που εξειδικεύει κρίσιμα σημεία της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και αφορά τις εργασίες που θα προηγηθούν της κυρίως κατασκευής του έργου. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι μετατοπίσεις δικτύων, οι διερευνητικές τομές, οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, αλλά και το ζήτημα της εκρίζωσης, μεταφύτευσης ή αντικατάστασης του φυσικού κεφαλαίου στους χώρους όπου θα στηθούν τα εργοτάξια.

Η υπόθεση του πάρκου Ριζάρη είχε πάρει δικαστική διάσταση μετά την προσφυγή του Νίκου Πατέρα, εφοπλιστή, και του ομώνυμου κοινωφελούς ιδρύματος που ζητούσαν μεγαλύτερη προστασία του πάρκου, στο οποίο προβλέπεται να κατασκευαστεί ο σταθμός. Η LiFO είχε αναδείξει τότε ότι η απόφαση του ΣτΕ άφηνε μεν το έργο να προχωρήσει αλλά υποχρέωνε την Ελληνικό Μετρό και το υπουργείο Περιβάλλοντος να τεκμηριώσουν πώς θα περιοριστεί όσο γίνεται η απώλεια πρασίνου.
 
Αυτό ακριβώς ήταν το αντικείμενο της ΤΕΠΕΜ που απορρίφθηκε. Η μελέτη έπρεπε να δείξει με συγκεκριμένο τρόπο ποιες παρεμβάσεις θα γίνουν στο πάρκο, πόσα δέντρα θα επηρεαστούν, ποιες εναλλακτικές λύσεις εξετάστηκαν και γιατί η τελική επιλογή θεωρείται η λιγότερο επιβαρυντική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, η πρόταση της Ελληνικό Μετρό προέβλεπε την κοπή 108 δέντρων και τη φύτευση 324 νέων, δηλαδή τριών για κάθε δέντρο που θα απομακρυνόταν. Προέβλεπε επίσης μικρότερη εργοταξιακή κατάληψη σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, με μετακίνηση τμήματος του εργοταξίου προς την οδό Ριζάρη.

Η μελέτη, όμως, δεν έπεισε. Ο δήμος Αθηναίων και η Διεύθυνση Δασών είχαν γνωμοδοτήσει αρνητικά, ενώ τελικά και το ΥΠΕΝ έκρινε ότι δεν τεκμηριώνεται επαρκώς η εξαντλητική διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων. Το υπουργείο Περιβάλλοντος ζητά από την Ελληνικό Μετρό να αποδείξει καλύτερα ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος να γίνει ο σταθμός με μικρότερη επέμβαση στη βλάστηση.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή ο «Ευαγγελισμός» είναι ένας από τους πιο κρίσιμους σταθμούς της νέας γραμμής. Θα συνδέει τη Γραμμή 4 με τη Γραμμή 3, παρ’ όλα αυτά είναι ο μόνος σταθμός του πρώτου τμήματος στον οποίο δεν έχει στηθεί ακόμη εργοτάξιο. Η καθυστέρηση, επομένως, δεν αφορά μόνο ένα σημείο του έργου. Αγγίζει συνολικά το χρονοδιάγραμμα της Γραμμής 4 και ενδέχεται να έχει και οικονομικές συνέπειες, καθώς κάθε νέα μετάθεση εργασιών σε ένα έργο τέτοιου μεγέθους μπορεί να ανοίξει ζήτημα αποζημιώσεων και πρόσθετου κόστους.

Το πάρκο Ριζάρη επιστρέφει έτσι στο επίκεντρο της ίδιας σύγκρουσης που περιέγραφαν τα ρεπορτάζ που προηγήθηκαν. Από τη μία η ανάγκη για ένα μεγάλο έργο δημόσιας συγκοινωνίας, από την άλλη η προστασία του αστικού πρασίνου σε μια πόλη που το στερείται. Η απόρριψη της ΤΕΠΕΜ δεν ακυρώνει τον σταθμό. Δείχνει όμως ότι για να ξεκινήσει το έργο στον «Ευαγγελισμό», η Ελληνικό Μετρό θα πρέπει πρώτα να επιστρέψει με πιο ισχυρή, πιο αναλυτική και πιο πειστική τεκμηρίωση για το τι θα γίνει στο πάρκο Ριζάρη.