Νομοσχέδιο για τα ύδατα: Τι αλλάζει για τα τιμολόγια, τους εργαζόμενους και τον κίνδυνο ιδιωτικοποίησης

Τι αλλάζει στη διαχείριση του νερού, τι θα γίνει με τις τιμές, τους εργαζόμενους και τον δημόσιο χαρακτήρα του πόρου — το ΥΠΕΝ δημοσίευσε 13 ερωτήσεις και απαντήσεις για το νομοσχέδιο για τα ύδατα.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) δημοσίευσε εκτενές έγγραφο ερωτήσεων και απαντήσεων σχετικά με το νέο νομοσχέδιο για τα ύδατα, στο οποίο αποσαφηνίζει τις βασικές ρυθμίσεις, τα οφέλη για τους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες, καθώς και τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί για την τιμολόγηση και την ιδιωτικοποίηση.

Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται η αντιμετώπιση του κατακερματισμού: σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν περισσότεροι από 735 διαφορετικοί φορείς που διαχειρίζονται ύδρευση, αποχέτευση και άρδευση, με αποτέλεσμα αυξημένο κόστος, ανεπαρκή στελέχωση και αδυναμία αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.

Το πρόβλημα του κατακερματισμού

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αττική, όπου από τους 62 δήμους, μόνο 36 υδρεύονται κανονικά από την ΕΥΔΑΠ, ενώ οι υπόλοιποι ακολουθούν διαφορετικά, συχνά μεικτά, συστήματα. Αντίστοιχη πολυπλοκότητα επικρατεί και στην άρδευση, που αντιπροσωπεύει περίπου το 85% της συνολικής κατανάλωσης ύδατος στη χώρα.

Το ΥΠΕΝ επισημαίνει ότι οι περισσότεροι οργανισμοί διαχείρισης υδάτων είναι ζημιογόνοι, δεν έχουν διαχειριστική επάρκεια και αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν τα απαραίτητα έργα υποδομής. Παράδοξα, τα τιμολόγιά τους είναι στις περισσότερες περιοχές υψηλότερα από εκείνα της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.

Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Με τη νέα ρύθμιση, η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ επεκτείνεται σε όλη την ηπειρωτική Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, ενώ για πρώτη φορά αναλαμβάνει και αρμοδιότητες άρδευσης. Η ΕΥΔΑΠ απορροφά συνολικά 43 παρόχους, μεταξύ των οποίων 26 τμήματα δήμων, 7 ΔΕΥΑ και 8 ΤΟΕΒ.

Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ διευρύνεται στις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, απορροφώντας 25 παρόχους. Το κράτος καλύπτει τουλάχιστον το 75% των χρεών των ΔΕΥΑ προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, διαθέτοντας συνολικό πακέτο 400 εκατ. ευρώ προς δήμους και ΔΕΥΑ.

Κίνδυνος ιδιωτικοποίησης; Το ΥΠΕΝ απαντά

Το υπουργείο απορρίπτει κατηγορηματικά τους φόβους για ιδιωτικοποίηση. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι περιοχές που σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα υψηλού κόστους θα αποκτήσουν επιτέλους δημόσιες υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης. Ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού χαρακτηρίζεται «αδιαπραγμάτευτος».

Παράλληλα, τονίζεται ότι η επιλογή ενίσχυσης της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ αποτελεί «έμπρακτη ψήφο εμπιστοσύνης» στους δημόσιους παρόχους, οι οποίοι θα λειτουργούν υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.

Τιμές, εργαζόμενοι και ποιότητα υπηρεσιών

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η τιμή του νερού της ΕΥΔΑΠ στην Αττική είναι, μαζί με της Βουδαπέστης, η χαμηλότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι οικονομίες κλίμακας και η μείωση των διαρροών αναμένεται να συγκρατήσουν το κόστος. Το νομοσχέδιο ορίζει ρητά ότι για τρία χρόνια δεν θα αυξηθεί η τιμή του αρδευτικού νερού.

Όσον αφορά τους εργαζόμενους, όλοι οι υπάλληλοι των ΔΕΥΑ μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ με το μισθολογικό καθεστώς των δύο εταιρειών, ενώ ο τόπος εργασίας τους παραμένει εντός των ορίων της Περιφερειακής Ενότητας στην οποία εργάζονταν.

Η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών

Κάθε δήμος εκτός Αττικής ορίζει Ειδικό Συντονιστή ως σύνδεσμο με τις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, ενώ η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας ορίζει ένα μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΥΔΑΠ. Παράλληλα, κάθε δήμος διατηρεί δικαίωμα opt out ως προς την κυριότητα των παγίων του, λαμβάνοντας τέλος χρήσης από την ΕΥΔΑΠ.

Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται και από ένα ευρύτερο πλέγμα 103 έργων υποδομής σε 62 δήμους, αξίας 141,9 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνουν αφαλατώσεις, αναβάθμιση δικτύων, γεωτρήσεις και μονάδες επεξεργασίας νερού, καθώς και τρίτο κύκλο χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας ύψους 200 εκατ. ευρώ.