Τα πρώτα σημάδια της σχιζοφρένειας που συχνά περνούν απαρατήρητα

Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις πιο σύνθετες ψυχικές διαταραχές και συχνά περιβάλλεται από μύθους και παρανοήσεις. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η νόσος σπάνια εκδηλώνεται απότομα. Αντίθετα, συνήθως προηγείται μια σταδιακή περίοδος κατά την οποία το άτομο αρχίζει να αλλάζει, πολλές φορές χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό από το ίδιο ή το περιβάλλον του.

Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις πιο σύνθετες ψυχικές διαταραχές και συχνά περιβάλλεται από μύθους και παρανοήσεις. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η νόσος σπάνια εκδηλώνεται απότομα. Αντίθετα, συνήθως προηγείται μια σταδιακή περίοδος κατά την οποία το άτομο αρχίζει να αλλάζει, πολλές φορές χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό από το ίδιο ή το περιβάλλον του.

Οι αλλαγές αυτές μπορεί να κάνουν την εμφάνισή τους ακόμη και μήνες ή χρόνια πριν από το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο. Αν και από μόνες τους δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος αναπτύσσει σχιζοφρένεια, όταν επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα, αξίζουν προσοχής και αξιολόγησης από ειδικό.

Ellie Burgin / Pexels

Τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια

Η πρώιμη φάση της σχιζοφρένειας μπορεί εύκολα να συγχέεται με άλλες καταστάσεις, όπως το έντονο άγχος, η κατάθλιψη, η στέρηση ύπνου ή ακόμη και οι φυσιολογικές αλλαγές της εφηβείας.

Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που, όταν εμφανίζονται σε συνδυασμό και επιμένουν στον χρόνο, μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικό καμπανάκι. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• σταδιακή κοινωνική απομόνωση και απομάκρυνση από φίλους ή αγαπημένα πρόσωπα,
• αισθητή πτώση στις επιδόσεις στο σχολείο ή στην εργασία,
• δυσκολία στη συγκέντρωση, στην οργάνωση της σκέψης και στην ολοκλήρωση καθημερινών υποχρεώσεων,
• απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που μέχρι πρότινος προκαλούσαν ευχαρίστηση,
• αυξημένο άγχος, ευερεθιστότητα ή καχυποψία,
• περιορισμένη συναισθηματική έκφραση, μονότονη ομιλία ή μειωμένη οπτική επαφή,
• σημαντικές αλλαγές στον ύπνο, στις καθημερινές συνήθειες ή στην προσωπική υγιεινή.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ένα μόνο σύμπτωμα δεν αρκεί για να οδηγήσει σε συμπεράσματα. Η ανησυχία αυξάνεται όταν παρατηρείται ένας συνδυασμός αλλαγών που επιμένει και επηρεάζει την ποιότητα ζωής του ατόμου.

Πότε μπορεί να εμφανιστεί ψύχωση

Καθώς η διαταραχή εξελίσσεται, ορισμένοι άνθρωποι ενδέχεται να δυσκολεύονται να διακρίνουν τι είναι πραγματικό και τι όχι. Σε αυτή τη φάση μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως:

• ακουστικές ή άλλες παραισθήσεις,
• σταθερές πεποιθήσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα,
• έντονη καχυποψία ή η αίσθηση ότι κάποιοι τους παρακολουθούν ή τους στέλνουν «κρυφά» μηνύματα,
• αποδιοργανωμένη σκέψη και δυσκολία στη συνοχή του λόγου,
• συμπεριφορές που διαφέρουν έντονα από τον συνηθισμένο χαρακτήρα του ατόμου.

Η εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων απαιτεί άμεση αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας, καθώς η ψύχωση μπορεί να σχετίζεται όχι μόνο με τη σχιζοφρένεια, αλλά και με άλλες ψυχιατρικές ή νευρολογικές παθήσεις, ακόμη και με τη χρήση ουσιών.

Σε ποια ηλικία εμφανίζεται συχνότερα

Η σχιζοφρένεια διαγιγνώσκεται συχνότερα από τα τέλη της εφηβείας έως τις αρχές της ενήλικης ζωής, συνήθως μεταξύ 16 και 30 ετών.

Η αξιολόγηση στους εφήβους είναι συχνά πιο δύσκολη, καθώς πολλές από τις αλλαγές που παρατηρούνται – όπως η απομόνωση, οι μεταβολές στη διάθεση ή η πτώση των σχολικών επιδόσεων – μπορεί να οφείλονται και σε άλλους παράγοντες. Η διάρκεια, η ένταση και ο βαθμός στον οποίο οι αλλαγές επηρεάζουν την καθημερινότητα αποτελούν τα βασικά στοιχεία που αξιολογούν οι ειδικοί.

Τι πρέπει να κάνετε αν παρατηρήσετε ανησυχητικές αλλαγές

Εάν ένα αγαπημένο πρόσωπο παρουσιάζει επίμονες αλλαγές στη συμπεριφορά ή στη λειτουργικότητά του, η πρώτη κίνηση είναι μια ήρεμη και υποστηρικτική συζήτηση.

Οι ειδικοί προτείνουν να αποφεύγονται οι αντιπαραθέσεις ή η αμφισβήτηση όσων βιώνει το άτομο. Αντίθετα, είναι προτιμότερο να εκφράζεται ανησυχία για τις αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί και να ενθαρρύνεται η επίσκεψη σε γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει συνήθως λήψη ιατρικού ιστορικού, διερεύνηση πιθανής χρήσης ουσιών, εκτίμηση της ψυχικής κατάστασης και αποκλεισμό άλλων παθήσεων που μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.

Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να κάνει τη διαφορά

Σύμφωνα με τους ειδικούς, όσο νωρίτερα ξεκινήσει η κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση μετά από ένα πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες καλύτερης πορείας και λειτουργικής αποκατάστασης.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, ψυχοθεραπεία, υποστήριξη της οικογένειας, καθώς και βοήθεια στην επιστροφή στο σχολείο, στην εργασία και στις καθημερινές δραστηριότητες. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει κίνδυνος αυτοτραυματισμού, επιθετικής συμπεριφοράς ή αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών, απαιτείται άμεση αναζήτηση επείγουσας ιατρικής βοήθειας.

Η αυτοδιάγνωση δεν είναι η λύση

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι πολλά από τα πρώιμα συμπτώματα της σχιζοφρένειας μπορούν να εμφανιστούν και σε άλλες καταστάσεις ψυχικής ή σωματικής υγείας.

Γι' αυτό, στόχος δεν είναι η αυτοδιάγνωση ή η πρόκληση φόβου, αλλά η έγκαιρη αναγνώριση επίμονων αλλαγών και η αξιολόγησή τους από ειδικό. Η ενημέρωση, η κατανόηση και η έγκαιρη παρέμβαση αποτελούν τα σημαντικότερα βήματα για την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση της νόσου.