Ένα βήμα πριν τη συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν θέλει έλεγχο της εισερχόμενης ναυτιλίας – Βήματα αποκλιμάκωσης από ΗΠΑ

Στο τελικό στάδιο προετοιμασίας κοινής ανακοίνωσης για τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται το Ιράν και το Ομάν, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ.

Η συμφωνία αφορά, κατά την ιρανική πλευρά, τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και το πλαίσιο διαχείρισης της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, από την οποία διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.

Ο Μπαγκάεϊ δήλωσε ότι η Τεχεράνη και η Μουσκάτ βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση κοινής ανακοίνωσης, υπό την προϋπόθεση ότι «ορισμένα τρίτα μέρη» δεν θα παρέμβουν στη διαδικασία.

Για το Ιράν, το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ δεν περιορίζεται στη ναυσιπλοΐα.

Στρατηγικός στόχος της Τεχεράνης είναι να διασφαλίσει ότι το πέρασμα δεν θα χρησιμοποιηθεί ξανά για την υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον της ιρανικής επικράτειας.

Η ιρανική πλευρά επιχειρεί έτσι να μετατρέψει τη διαχείριση των Στενών σε μηχανισμό ασφάλειας, αλλά και σε εργαλείο γεωπολιτικής αποτροπής απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους στην περιοχή.

Σύμφωνα με τον Αλί Ακμπάρ Νταρέινι, ερευνητή στο Κέντρο Στρατηγικών Μελετών, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο προς ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο για τη διαχείριση της πλωτής οδού.

Η υπό συζήτηση πρόταση θα έδινε στο Ιράν τον έλεγχο της εισερχόμενης ναυτιλίας, δηλαδή των πλοίων που κατευθύνονται προς τον Περσικό Κόλπο.

Αντίθετα, η εξερχόμενη κυκλοφορία θα διαχειριζόταν από κοινού από το Ιράν και το Ομάν.

Πρόκειται για ρύθμιση με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς θα κατοχύρωνε στην πράξη αυξημένο ρόλο της Τεχεράνης σε έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς θαλάσσιους διαδρόμους.

Ο Νταρέινι επιμένει ότι οι συνομιλίες διεξάγονται αποκλειστικά ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν.

Η επισήμανση αυτή έχει σημασία, καθώς το Ομάν διατηρεί ρόλο διαύλου επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον, χωρίς όμως, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες να συμμετέχουν απευθείας στη διαπραγμάτευση.

Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, ο Ιρανός αναλυτής τόνισε ότι αυτό δεν σημαίνει αυτόματη πλήρη επαναλειτουργία των Στενών.

Όπως υποστήριξε, η ναυτιλία δεν θα επανεκκινήσει πλήρως όσο η Τεχεράνη θεωρεί ότι βρίσκεται υπό αμερικανική στρατιωτική πίεση και υπό καθεστώς ναυτικού αποκλεισμού.

Η ιρανική θέση δείχνει ότι η συμφωνία με το Ομάν είναι μόνο ένα μέρος του ευρύτερου παζλ.

Για την Τεχεράνη, η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ συνδέεται άμεσα με τη στάση των ΗΠΑ, την άρση της στρατιωτικής πίεσης και το καθεστώς των κυρώσεων.

Με άλλα λόγια, το Ιράν εμφανίζεται να κρατά τα Στενά ως στρατηγικό μοχλό πίεσης, χρησιμοποιώντας τη ναυσιπλοΐα ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι ήραν κυρώσεις σε δύο αεροσκάφη και τρεις αεροπορικές εταιρείες που συνδέονται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν.

Οι λεπτομέρειες δημοσιοποιήθηκαν την Τετάρτη στον ιστότοπο του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ.

Η κίνηση αυτή μπορεί να διαβαστεί ως περιορισμένο μήνυμα αποκλιμάκωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεργασίες για τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται σε κρίσιμη καμπή.

Η πιθανή συμφωνία Ιράν – Ομάν δεν αφορά μόνο τη διέλευση πλοίων. Αφορά το ποιος θα έχει λόγο στη διαχείριση ενός περάσματος ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατιωτική ισορροπία στον Περσικό Κόλπο.

Για την Τεχεράνη, η συμφωνία μπορεί να αποτελέσει τρόπο κατοχύρωσης ενός νέου καθεστώτος ελέγχου.

Για την Ουάσιγκτον και τη Δύση, το ερώτημα είναι αν η επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας θα έρθει με τίμημα τη σιωπηρή αποδοχή αυξημένου ιρανικού ρόλου στα Στενά του Ορμούζ.

Το επόμενο βήμα θα φανεί από το περιεχόμενο της κοινής ανακοίνωσης Ιράν – Ομάν και, κυρίως, από το αν η Τεχεράνη θα θεωρήσει ότι οι αμερικανικές κινήσεις επαρκούν για να επιτρέψει την πλήρη επανεκκίνηση της ναυτιλιακής κίνησης.