Η πρωτεΐνη‑κλειδί που «φρενάρει» τη μνήμη και γερνά τον εγκέφαλο

Το να ξεχνάμε περιστασιακά ένα όνομα ή το σημείο όπου αφήσαμε τα κλειδιά μας θεωρείται συχνό όσο μεγαλώνουμε. Μια επιστημονική μελέτη, όμως, δείχνει ότι πίσω από ορισμένες αλλαγές της μνήμης μπορεί να βρίσκεται και μία συγκεκριμένη πρωτεΐνη, η FTL1.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο μελέτησαν τον ιππόκαμπο, την περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται στενά με τη μάθηση και τη μνήμη. Συγκρίνοντας νεαρά και ηλικιωμένα ποντίκια, διαπίστωσαν ότι στα μεγαλύτερα ζώα υπήρχαν αυξημένα επίπεδα FTL1, λιγότερες συνδέσεις μεταξύ των νευρικών κυττάρων και χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης.

Η FTL1 αποτελεί τμήμα της φερριτίνης, του συστήματος με το οποίο τα κύτταρα αποθηκεύουν και διαχειρίζονται τον σίδηρο. Η υπερβολική παρουσία της φαίνεται ότι επηρεάζει τον μεταβολισμό των νευρώνων, περιορίζοντας την παραγωγή ενέργειας και τη δυνατότητά τους να δημιουργούν πολύπλοκες διακλαδώσεις και ισχυρές συνδέσεις.

Tara Winstead / Pexels

Όταν οι επιστήμονες αύξησαν τεχνητά την FTL1 σε νεαρά ποντίκια, οι εγκέφαλοί τους άρχισαν να εμφανίζουν χαρακτηριστικά γήρανσης. Όταν, αντίθετα, μείωσαν την πρωτεΐνη στον ιππόκαμπο ηλικιωμένων ποντικών, ενισχύθηκαν οι συνδέσεις των νευρικών κυττάρων και βελτιώθηκαν οι επιδόσεις τους στα τεστ μνήμης.

Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι βρέθηκε θεραπεία για την άνοια ή ότι μπορεί ήδη να «ανανεωθεί» ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια και απαιτούνται πολλές ακόμη μελέτες για να διαπιστωθεί αν η ασφαλής ρύθμιση της FTL1 μπορεί να λειτουργήσει και στους ανθρώπους.

Η ανακάλυψη, ωστόσο, προσφέρει έναν νέο πιθανό θεραπευτικό στόχο: αντί οι επιστήμονες να προσπαθούν μόνο να καθυστερήσουν την έκπτωση της μνήμης, ίσως στο μέλλον μπορέσουν να αποκαταστήσουν μέρος των λειτουργιών που χάνονται με την ηλικία.