Το αυστηρό μήνυμα Λαβρόφ στον Ερντογάν: Το «διπλό παιχνίδι» της Τουρκίας και η ενόχληση της Μόσχας

Ένα σαφές μήνυμα με αποδέκτη τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έστειλε ο Σεργκέι Λαβρόφ, υπογραμμίζοντας τη δυσφορία της Μόσχας για την πάγια τακτική της Άγκυρας να διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία παραμένοντας παράλληλα κομβικό μέλος του ΝΑΤΟ.

Tα μηνύματα που έστειλε ο Σεργκέι Λαβρόφ προς την Τουρκία δεν πέρασαν απαρατήρητα και ίσως κρύβουν τη δυσαρέσκεια της Μόσχας για το γεγονός ότι η Τουρκία, που είναι μέλος του ΝΑΤΟ και υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θέλει ταυτόχρονα να έχει καλές σχέσεις με τη ρωσική πλευρά. Η διατύπωση του επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας ήταν βέβαια πολύ προσεκτική: «Νομίζω ότι οι "επιπτώσεις" που αφήνει πίσω της η ένταξη στο ΝΑΤΟ είναι αναπόφευκτες», εξήγησε χαρακτηριστικά ο Ρώσος υπουργός.

Η Τουρκία, πρόσθεσε ο Λαβρόφ, θέλει να έχει καλές σχέσεις με τη Ρωσία επειδή υπάρχουν πολλά κοινωνικά και οικονομικά πρότζεκτ, υπογραμμίζοντας πως οι δύο χώρες έχουν πολλά κοινά στην ιστορία τους, όπως τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Το γεωπολιτικό «παζάρι» της Άγκυρας

«Η Τουρκία ενδιαφέρεται ειλικρινά για τη σταθερότητα της Μαύρης Θάλασσας. Τώρα, οι Τούρκοι ομόλογοί μας μιλούν ξανά για την ανάγκη να επιτευχθεί με κάποιο τρόπο μια συμφωνία με την Ουκρανία, ώστε η ναυτιλία να μην αποτελεί στόχο επιθέσεων. Αλλά δεν το ξεκινήσαμε εμείς αυτό», σημείωσε ο Ρώσος αξιωματούχος. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι παραδοσιακά η Άγκυρα προσπαθούσε να «πατάει σε δύο βάρκες».

Το 2017, για παράδειγμα, η Άγκυρα προχώρησε στην αγορά του ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικού πυραυλικού συστήματος S-400, προκαλώντας έντονους φόβους στη Δύση ότι η δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας ερχόταν πιο κοντά στον βασικό αντίπαλό της. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, υπό το σύνθημα της «στρατηγικής αυτονομίας», η τουρκική πλευρά καλλιέργησε στενότερους οικονομικούς, ενεργειακούς και αμυντικούς δεσμούς με το Κρεμλίνο και, κατά καιρούς, ακολούθησε πολιτικές που προκαλούσαν την οργή των συμμάχων της.

Η κρίση του 2015 και η προσέγγιση με τον Πούτιν

Η προσέγγιση της Άγκυρας με τη Μόσχα είχε τις ρίζες της, παραδόξως, σε μία από τις πιο επικίνδυνες κρίσεις στις σύγχρονες ρωσοτουρκικές σχέσεις. Τον Νοέμβριο του 2015, λίγους μήνες αφότου η Ρωσία επενέβη στον συριακό εμφύλιο, η Τουρκία κατέρριψε ένα ρωσικό αεροσκάφος κοντά στα σύνορα Συρίας-Τουρκίας. Η Μόσχα επέβαλε σύντομα εκτεταμένες οικονομικές κυρώσεις και η Άγκυρα, φοβούμενη στρατιωτική αντίδραση, ζήτησε από το ΝΑΤΟ να ακυρώσει την απόσυρση των πυραύλων Patriot. Ωστόσο, οι ΗΠΑ και η Γερμανία προχώρησαν κανονικά.

Εκείνη την περίοδο, οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας ήταν ήδη τεταμένες. Απογοητευμένος από τους συμμάχους του και ανήσυχος για πιθανή ρωσική αντίδραση, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιδίωξε να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στις αρχές του 2016. Στη συνέχεια, μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016, ο Ρώσος πρόεδρος ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης που τηλεφώνησε και προσέφερε την υποστήριξή του, σε αντίθεση με τη βραδυφλεγή αντίδραση της Δύσης.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα νέα δεδομένα

Ακολούθησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, που έφερε τις δύο χώρες ακόμη πιο κοντά. Αν και η Άγκυρα δεν υποστήριξε την εισβολή και την καταδίκασε, αρνήθηκε να συμμετάσχει στις δυτικές κυρώσεις, μετατρεπόμενη σε οικονομική σανίδα σωτηρίας για τη Μόσχα. Δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι κατέφυγαν στην Τουρκία, όπου αγόρασαν ακίνητα και άνοιξαν επιχειρήσεις, εισφέροντας πολύτιμα κεφάλαια στην τουρκική οικονομία.

Το διμερές εμπόριο σχεδόν διπλασιάστηκε το 2022, ξεπερνώντας τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι δεσμοί ενισχύθηκαν ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, με την Τουρκία να γίνεται ο τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Παράλληλα, η Άγκυρα χρησιμοποίησε το δικαίωμα βέτο στο ΝΑΤΟ για να καθυστερήσει την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας. Τέλος, η πρόσφατη επίσκεψη του Τραμπ στην Άγκυρα και τα θερμά λόγια με τον Ερντογάν καταγράφηκαν από το ραντάρ της Μόσχας, με τον Σεργκέι Λαβρόφ να κρίνει ότι ήρθε η ώρα να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα που δυσκολεύει τον Τούρκο πρόεδρο.