Η «κρυφή» βιταμίνη που σου λείπει αν αισθάνεσαι συνέχεια κόπωση, θολούρα ή πονοκέφαλο

Ξυπνάτε κουρασμένοι, νιώθετε μια συνεχή πνευματική «θολούρα» και δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε ακόμα και στις πιο απλές εργασίες της ημέρας; Οι περισσότεροι συνηθίζουμε να αποδίδουμε αυτά τα συμπτώματα στον κακό ύπνο, στους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας ή στο υπερβολικό άγχος.

Ωστόσο, πίσω από αυτή τη μόνιμη αίσθηση εξάντλησης ενδέχεται να κρύβεται ένας πολύ συγκεκριμένος διατροφικός «ένοχος»: η έλλειψη της βιταμίνης Β9, ευρύτερα γνωστής ως φυλλικό (ή φολικό) οξύ.

Πρόκειται για ένα θρεπτικό συστατικό που διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη βασική «αρχιτεκτονική» του οργανισμού μας. Το σώμα μας βασίζεται στο φυλλικό οξύ για τη σύνθεση του DNA, την ομαλή κυτταρική διαίρεση και, κυρίως, για την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Χωρίς επαρκή ποσότητα Β9, τα ερυθρά αιμοσφαίρια αδυνατούν να μεταφέρουν αποτελεσματικά το οξυγόνο στους ιστούς και τον εγκέφαλο, πυροδοτώντας ένα ντόμινο σωματικής και πνευματικής ατονίας.

Από τη μεγαλοβλαστική αναιμία στη γνωστική παρακμή

Όταν η ανεπάρκεια φυλλικού οξέος γίνει σοβαρή, ο οργανισμός αρχίζει να παράγει αφύσικα μεγάλα και ανεπαρκή ερυθρά αιμοσφαίρια, οδηγώντας σε μια κατάσταση που ονομάζεται μεγαλοβλαστική αναιμία. Τα σημάδια είναι ξεκάθαρα: έντονη μυϊκή αδυναμία, δύσπνοια με την παραμικρή σωματική προσπάθεια, συχνοί πονοκέφαλοι, αίσθημα παλμών, ακόμα και επώδυνα στοματικά έλκη ή πρήξιμο στη γλώσσα.

Παράλληλα, η έλλειψή του αποτυπώνεται άμεσα στη διάθεση και τις νοητικές μας λειτουργίες. Η ανεπαρκής πρόσληψη Β9 συνδέεται με ευερεθιστότητα, αδικαιολόγητη σύγχυση και αυξημένη αφηρημάδα. Μάλιστα, πρόσφατες επιστημονικές μελέτες επιβεβαιώνουν ότι τα χαμηλά επίπεδα φυλλικού οξέος στους ηλικιωμένους επιταχύνουν τη γνωστική παρακμή, ενώ η ταυτόχρονη δράση του με τη βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για τη ρύθμιση της ομοκυστεΐνης — ενός αμινοξέος που, όταν συσσωρεύεται στο αίμα, αυξάνει επικίνδυνα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Το πολυτιμότερο «όπλο» της εγκυμοσύνης και οι ομάδες υψηλού κινδύνου

Αν υπάρχει ένα στάδιο στη ζωή του ανθρώπου όπου το φυλλικό οξύ είναι απολύτως αδιαπραγμάτευτο, αυτό είναι η εγκυμοσύνη. Κατά τις πρώτες εβδομάδες της κύησης, η βιταμίνη αυτή είναι καθοριστική για τον σωστό σχηματισμό του νευρικού σωλήνα του εμβρύου, από τον οποίο εξελίσσονται ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός. Για το λόγο αυτό, η προληπτική λήψη 400-800 mg φυλλικού οξέος συνιστάται σε όλες τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που σχεδιάζουν να τεκνοποιήσουν.

Αν και το ανθρώπινο σώμα δεν μπορεί να συνθέσει μόνο του τη Β9, η φύση έχει φροντίσει να μας την προσφέρει απλόχερα μέσω της διατροφής. Τα σκούρα φυλλώδη λαχανικά (όπως το σπανάκι και το λάχανο), τα όσπρια (φασόλια, μπιζέλια), οι ξηροί καρποί και τα εσπεριδοειδή αποτελούν τις πλουσιότερες φυσικές πηγές. Ωστόσο, η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, οι γαστρεντερικές διαταραχές, η προχωρημένη ηλικία αλλά και η λήψη ορισμένων φαρμάκων μπορούν να μπλοκάρουν την απορρόφησή της από το έντερο.

Η παγίδα των συμπληρωμάτων: Γιατί το «περισσότερο» δεν είναι πάντα καλύτερο

Μπροστά στο σύμπτωμα της επίμονης κόπωσης, πολλοί καταφεύγουν αλόγιστα στη αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής. Οι ειδικοί, όμως, χτυπούν το καμπανάκι του κινδύνου: η υπερβολική λήψη συνθετικού φυλλικού οξέος μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη, καθώς έχει την ιδιότητα να «συγκαλύπτει» στα αποτελέσματα των εξετάσεων την έλλειψη βιταμίνης Β12. Έτσι, ενώ η αναιμία φαίνεται φαινομενικά να υποχωρεί, η νευρολογική βλάβη που προκαλεί η έλλειψη της Β12 συνεχίζει να εξελίσσεται αθόρυβα στο υπόβαθρο.

Η αντιμετώπιση της εξάντλησης και της θολούρας δεν απαιτεί αυτοσχεδιασμούς, αλλά σωστή διάγνωση. Πριν καταλήξετε σε αυθαίρετα συμπεράσματα, εμπλουτίστε το πιάτο σας με φρέσκες, ανεπεξέργαστες τροφές και συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η θωράκιση του οργανισμού με τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά είναι ο μόνος ασφαλής δρόμος για να ανακτήσετε τη χαμένη σας ενέργεια και τη διαύγεια του μυαλού σας.