Κοιμούνται στα βενζινάδικα για λίγη βενζίνη ‑ Πώς το Μαλάουι έφτασε σε αυτή την κατάσταση

Στο Μαλάουι, η αναζήτηση βενζίνης έχει μετατραπεί για πολλούς ανθρώπους σε καθημερινή μάχη. Οδηγοί φτάνουν στα πρατήρια, στήνονται σε ουρές και σε ορισμένες περιπτώσεις περνούν ακόμη και τη νύχτα εκεί, χωρίς να γνωρίζουν αν τελικά θα καταφέρουν να γεμίσουν το ρεζερβουάρ τους.

Η σημερινή κρίση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Οι ελλείψεις καυσίμων αποτελούν επαναλαμβανόμενο πρόβλημα για τη χώρα εδώ και χρόνια.

Η βασική αιτία βρίσκεται βαθύτερα από μια απλή καθυστέρηση στις παραδόσεις πετρελαίου: το Μαλάουι δεν διαθέτει αρκετό ξένο συνάλλαγμα για να πληρώνει εύκολα τα προϊόντα που πρέπει να εισάγει.

Και τα καύσιμα αγοράζονται από το εξωτερικό σε δολάρια.

Όταν μια χώρα έχει λίγα διαθέσιμα δολάρια, πρέπει ουσιαστικά να επιλέγει ποια εισαγόμενα προϊόντα θα πληρώσει πρώτα. Καύσιμα, φάρμακα, λιπάσματα, τρόφιμα και πρώτες ύλες ανταγωνίζονται για το ίδιο περιορισμένο απόθεμα ξένου συναλλάγματος.

Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι τα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα του Μαλάουι παραμένουν σε επίπεδα που καλύπτουν λιγότερο από έναν μήνα εισαγωγών.

Παράλληλα, οι εισαγωγές της χώρας είναι πολύ μεγαλύτερες από τις εξαγωγές της, ενώ η οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από λίγα εξαγωγικά προϊόντα, με σημαντικότερο τον καπνό. 

Με απλά λόγια: το Μαλάουι χρειάζεται πολλά πράγματα από το εξωτερικό, αλλά δεν κερδίζει αρκετό ξένο συνάλλαγμα για να τα αγοράζει χωρίς προβλήματα.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να φτάσει η βενζίνη στη χώρα

Υπάρχει και ένα ακόμη πρόβλημα. Το Μαλάουι δεν έχει θάλασσα.

Είναι μια περίκλειστη χώρα της νοτιοανατολικής Αφρικής και εξαρτάται από εμπορικές διαδρομές που περνούν από γειτονικά κράτη και λιμάνια όπως το Beira και το Nacala στη Μοζαμβίκη, το Dar es Salaam στην Τανζανία και το Durban στη Νότια Αφρική.

Πάνω από το 90% του διεθνούς φορτίου του μεταφέρεται μέσω οδικού δικτύου, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερες αποστάσεις, υψηλότερα μεταφορικά κόστη και μεγάλη εξάρτηση από το τι συμβαίνει έξω από τα σύνορα της χώρας. Το καύσιμο λοιπόν δεν πρέπει απλώς να αγοραστεί. Πρέπει να πληρωθεί σε ξένο νόμισμα, να φτάσει σε κάποιο λιμάνι άλλης χώρας και στη συνέχεια να μεταφερθεί εκατοντάδες χιλιόμετρα οδικώς μέχρι το Μαλάουι.

Όταν σε αυτή την ήδη εύθραυστη αλυσίδα προστεθεί μια διεθνής ενεργειακή κρίση, το πρόβλημα μεγαλώνει πολύ γρήγορα.

Ο πόλεμος έκανε μια δύσκολη κατάσταση ακόμη χειρότερη

Σύμφωνα με το Reuters, οι ελλείψεις είχαν περιοριστεί προσωρινά μετά την εκλογή του Peter Mutharika και την αύξηση των τιμών στα πρατήρια, όμως η κατάσταση επιδεινώθηκε ξανά μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Η σύγκρουση έχει προκαλέσει ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ των τελευταίων δεκαετιών, με αυξημένες τιμές και προβλήματα στη διεθνή διακίνηση πετρελαίου. 

Για μια πλούσια χώρα, η αύξηση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου σημαίνει ακριβότερη βενζίνη.

Για μια οικονομία όπως του Μαλάουι μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ πιο σοβαρό: ότι δεν υπάρχουν αρκετά χρήματα σε δολάρια για να αγοραστεί η αναγκαία ποσότητα καυσίμου. Έτσι εξηγείται γιατί η κρίση δεν είναι απλώς αποτέλεσμα του πολέμου. Ο πόλεμος λειτούργησε περισσότερο σαν επιταχυντής ενός προβλήματος που υπήρχε ήδη.

Όταν δεν υπάρχει βενζίνη, δεν σταματούν μόνο τα αυτοκίνητα

Σε χώρες όπου μεγάλο μέρος της οικονομίας βασίζεται στην καθημερινή μετακίνηση ανθρώπων και προϊόντων, η έλλειψη καυσίμων εξαπλώνεται σχεδόν παντού.

Ένας οδηγός μοτοσικλέτας σταματά να δουλεύει. Ένας ταξιτζής χάνει το ημερήσιο εισόδημά του. 

Ένα φορτηγό δυσκολεύεται να μεταφέρει προϊόντα. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα έξοδα. Τα τρόφιμα μπορεί να ακριβύνουν επειδή ακριβότερη γίνεται και η μεταφορά τους.

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια οικονομία που ήδη πιέζεται.

Η Παγκόσμια Τράπεζα ανέφερε ότι ο πληθωρισμός στο Μαλάουι διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 28,4% το 2025, ενώ η ανάπτυξη παρέμεινε χαμηλότερη από την αύξηση του πληθυσμού. Περίπου 270.000 νέοι άνθρωποι μπαίνουν κάθε χρόνο στην αγορά εργασίας, αλλά δημιουργούνται περίπου 40.000 επίσημες θέσεις εργασίας. 

Για έναν εργαζόμενο που ζει από το καθημερινό μεροκάματο, λοιπόν, τρεις εβδομάδες χωρίς βενζίνη δεν είναι απλώς τρεις εβδομάδες χωρίς δουλειά. Είναι τρεις εβδομάδες χωρίς χρήματα για φαγητό, ενοίκιο ή λογαριασμούς.

Η κυβέρνηση στρέφεται ξανά στο ΔΝΤ

Η κυβέρνηση αποδίδει την κρίση κυρίως στην έλλειψη ξένου συναλλάγματος και προσπαθεί να εξασφαλίσει νέα χρηματοδότηση από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Στις αρχές Οκτωβρίου, το ΔΝΤ ανακοίνωσε ότι οι συζητήσεις με τις αρχές του Μαλάουι είχαν σημειώσει πρόοδο προς ένα πιθανό νέο πρόγραμμα οικονομικής στήριξης, χωρίς όμως να έχει ακόμη επιτευχθεί τελική συμφωνία. 

Μια νέα χρηματοδότηση θα μπορούσε να προσφέρει στη χώρα περισσότερο συνάλλαγμα και χρόνο για να σταθεροποιήσει την οικονομία της. Δεν λύνει όμως αυτομάτως τα βαθύτερα προβλήματα: τις χαμηλές εξαγωγές, το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα, το δημόσιο χρέος, τις ελλείψεις συναλλάγματος και την εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.