ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
Αυταρχισμός, ολιγαρχία ή δημοκρατία;

Λίγες ώρες μετά την έναρξη της ευρείας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Βλαντίμιρ Πούτιν συγκέντρωσε τους πλουσιότερους επιχειρηματίες της χώρας στην επιβλητική αίθουσα Γεκατερινίνσκι του Κρεμλίνου.
Περισσότεροι από τριάντα επιχειρηματίες κάθονταν συγκεντρωμένοι κατά μήκος ενός τοίχου, φορώντας μάσκες λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Ένας δημοσιογράφος ρωσικής εφημερίδας τούς περιέγραψε ως «χλωμούς και άυπνους». Όταν μπήκε στην αίθουσα, ο Πούτιν κάθισε στην απέναντι πλευρά, αφήνοντας μια τεράστια απόσταση ανάμεσα στον ίδιο και τους επιχειρηματίες. Όπως συνήθιζε, δεν φορούσε μάσκα.
Χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστικά έμμεση γλώσσα του, ο Ρώσος πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι περίμενε από αυτούς να στηρίξουν τον πόλεμο.
«Θα ήθελα να σας καλέσω να δείξετε κατανόηση για όσα συμβαίνουν και να συνεργαστείτε με την κυβέρνηση, ώστε να βρούμε τα μέσα που θα στηρίξουν την παραγωγή, την οικονομία και τις θέσεις εργασίας», είπε.
Στο βίντεο της συνάντησης που δημοσιεύτηκε από το Κρεμλίνο, κανένας από τους προσκεκλημένους δισεκατομμυριούχους δεν είπε ούτε λέξη.
Αυτή η σιωπή έχει πλέον γίνει χαρακτηριστικό των Ρώσων υπερπλουσίων. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών της διακυβέρνησης Πούτιν, έμαθαν ότι το τίμημα μιας δημόσιας αντίδρασης μπορεί να είναι εξαιρετικά υψηλό.
Το 2003, ο μεγιστάνας του πετρελαίου Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, τότε ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ρωσίας, ο οποίος χρηματοδοτούσε αρκετές οργανώσεις της αντιπολίτευσης, κατηγόρησε τον Πούτιν ότι είχε επιτρέψει την ανεξέλεγκτη διαφθορά. Πέρασε τα επόμενα δέκα χρόνια στη φυλακή, αφού καταδικάστηκε για φοροδιαφυγή, απάτη και υπεξαίρεση. Η υπόθεσή του αποτέλεσε προειδοποίηση για όσους θα σκέφτονταν να ασκήσουν κριτική στην εξουσία. Ο ίδιος αρνήθηκε τις κατηγορίες.
Ακόμη και αν κάποιοι από τους ισχυρούς επιχειρηματίες διαφωνούσαν με τον πόλεμο, προτίμησαν να κρατήσουν τις σκέψεις τους για τον εαυτό τους.
Ωστόσο, ακόμη και μέσα σε αυτή τη σιωπή, ακούγονται πλέον ορισμένες ψιθυριστές αντιδράσεις. Ορισμένα μέλη της άλλοτε πανίσχυρης επιχειρηματικής ελίτ της Ρωσίας φαίνεται να αρχίζουν να φαντάζονται τη χώρα μετά τον Πούτιν.
Αναρωτιούνται αν, όταν ο πρόεδρος αποχωρήσει από την εξουσία ή πεθάνει, η Ρωσία θα μπορούσε να επιστρέψει σε ένα μοντέλο που θα θυμίζει τη δεκαετία του 1990, όταν οι ολιγάρχες απολάμβαναν τα προνόμια της εξουσίας, ή αν θα μπορούσε ακόμη και να αναπτυχθεί ένα πιο υγιές πολιτικό σύστημα.
Ο δημοσιογράφος Αρκάντι Οστρόφσκι, διακεκριμένος αναλυτής του Κρεμλίνου στην εφημερίδα Economist, ο οποίος πρόσφατα πέρασε αρκετές ώρες παίρνοντας συνέντευξη από έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας, εκτιμά ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια «ιστορική πολιτική αλλαγή» στον τρόπο με τον οποίο οι υπερπλούσιοι αντιλαμβάνονται το μέλλον της χώρας.

Ανήσυχοι οι μεγιστάνες
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 δημιούργησε μια νέα, ισχυρή δύναμη στο εσωτερικό της χώρας: ανθρώπους που εκμεταλλεύτηκαν το τέλος του κομμουνισμού για να αποκτήσουν τεράστιο πλούτο και στη συνέχεια επιδίωξαν να ελέγξουν τους πολιτικούς προς όφελός τους.
Έμειναν γνωστοί ως «ολιγάρχες», από την αρχαία ελληνική λέξη που περιγράφει τους «λίγους που κυβερνούν». Είχαν χρήματα και, εκείνη την εποχή, τα χρήματα σήμαιναν εξουσία.
Ήταν η περίοδος της λεγόμενης «άγριας δεκαετίας του 1990», όταν εμφανίστηκαν οι αποκαλούμενοι «νέοι Ρώσοι». Τεράστιες κρατικές επιχειρήσεις βγήκαν προς πώληση και άνδρες με τις κατάλληλες διασυνδέσεις έγιναν σχεδόν μέσα σε μια νύχτα εκατομμυριούχοι, ακόμη και δισεκατομμυριούχοι.
Η διαφθορά ήταν εκτεταμένη, οι πελατειακές σχέσεις ανεξέλεγκτες και οι δολοφονίες κατά παραγγελία συχνό φαινόμενο.
Ωστόσο, σχεδόν αμέσως μετά την πρώτη εκλογή του Πούτιν στην προεδρία, το 2000, οι ολιγάρχες υποτάχθηκαν στην εξουσία του. Ο ίδιος δεν είχε καμία διάθεση να μοιραστεί την εξουσία με οποιονδήποτε άλλον.
Μπορούσε να επιβληθεί στους δισεκατομμυριούχους, καθώς η ρωσική οικονομία άρχιζε να ανακάμπτει και η κεντρική κυβέρνηση γινόταν ολοένα ισχυρότερη.
Ο Μπιλ Μπράουντερ, χρηματοοικονομικός επενδυτής που υπήρξε ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στη Ρωσία και απαγορεύτηκε η είσοδός του στη χώρα το 2005, αφού ξεκίνησε εκστρατεία κατά της διαφθοράς, περιγράφει πώς οι Ρώσοι μεγιστάνες υποχωρούσαν και έχαναν την αυτοπεποίθησή τους μπροστά στον Πούτιν.
Αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, όπου οι Ρώσοι επιχειρηματίες εξακολουθούσαν να είναι ευπρόσδεκτοι πριν από τον πόλεμο.
«Θυμάμαι να βλέπω ολιγάρχες να κυκλοφορούν σαν να τους ανήκει ο κόσμος, ως εξαιρετικά αλαζονικά και γεμάτα αυτοπεποίθηση άτομα. Και μετά εμφανιζόταν ο Πούτιν και ήταν πραγματικά εντυπωσιακό να βλέπεις αυτούς τους υποτιθέμενους υπερ-αρρενωπούς ανθρώπους να μετατρέπονται σε απόλυτα υποταγμένα, σχεδόν απελπισμένα παιδιά του σχολείου», λέει στο BBC.
Από την έναρξη του πολέμου το 2022, το Κρεμλίνο διατηρεί τους πλούσιους επιχειρηματίες της Ρωσίας υπό έλεγχο, εφαρμόζοντας μια αμείλικτη πολιτική ανταμοιβών και τιμωριών.
Όσοι ασκούν κριτική στον πόλεμο βλέπουν τις περιουσίες τους να κατάσχονται, ενώ όσοι παραμένουν πιστοί στην εξουσία ανταμείβονται με τεράστιες κρατικές συμβάσεις που συνδέονται με τον πόλεμο.
Σήμερα, η Ρωσία έχει περισσότερους δισεκατομμυριούχους από ποτέ: συνολικά 155, σύμφωνα με το περιοδικό Forbes. Η συνολική περιουσία τους έχει φτάσει σε ιστορικό υψηλό, αγγίζοντας σχεδόν τα 700 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, ακόμη και για τους μεγιστάνες που παρέμειναν πιστοί στον Πούτιν και ανταμείφθηκαν για τη στάση τους, όλος αυτός ο πλούτος δεν φαίνεται να τους εξασφαλίζει ικανοποίηση. Ορισμένοι αρχίζουν να αισθάνονται ολοένα και πιο ανήσυχοι.
Αυταρχισμός, ολιγαρχία ή δημοκρατία;
Τα δισεκατομμύριά τους δεν έχουν πλέον την ίδια δύναμη που είχαν στο παρελθόν. Στο εσωτερικό της Ρωσίας, δεν μπορούν να αγοράσουν ιδιαίτερη πολιτική επιρροή.
«Δεν έχουν κανένα χαρτί στα χέρια τους, δεν έχουν περιθώρια κινήσεων. Είναι πλούσιοι επειδή έχουν κάποια σχέση με τον Πούτιν και όχι το αντίστροφο», λέει ο εξόριστος πολιτικός και αναλυτής Ντμίτρι Νεκράσοφ.
Εκτός Ρωσίας, από την άλλη πλευρά, βρίσκονται στο περιθώριο εξαιτίας των δυτικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη χώρα μετά την ευρείας κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.
«Τους αντιμετωπίζουν σαν κοινούς εγκληματίες χαμηλού επιπέδου. Δεν μπορούν να πετούν με τα ιδιωτικά τους αεροσκάφη. Τα γιοτ τους δεν μπορούν να δένουν σε όλα τα καλύτερα λιμάνια της Ευρώπης. Πρέπει να είναι κάτι εξαιρετικά δυσάρεστο και ταπεινωτικό γι' αυτούς», λέει ο Μπράουντερ, γνωστός επικριτής του Πούτιν.
Έτσι, ορισμένοι από τους μεγιστάνες αρχίζουν σιωπηλά να σκέφτονται τι θα συμβεί όταν ο Πούτιν αποχωρήσει από το πολιτικό προσκήνιο. Αυτό μεταφέρουν στον δημοσιογράφο καλά ενημερωμένοι αναλυτές, οι οποίοι παρακολουθούν στενά τον κόσμο των Ρώσων δισεκατομμυριούχων.
Δεν υπάρχει καμία άμεση ένδειξη ότι ο πρόεδρος πρόκειται να αποχωρήσει από την εξουσία, ούτε κάποιος λόγος να θεωρείται ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας.

Ωστόσο, ο Πούτιν, ο οποίος έγινε 74 ετών τον περασμένο μήνα, βρίσκεται στο Κρεμλίνο εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα. Στη Μόσχα γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή η αποχώρησή του θα έρθει.
Όταν ρωτήθηκε από το Reuters πέρυσι αν σκοπεύει να παραμείνει στην εξουσία έως το 2036, όταν ολοκληρώνεται τυπικά η συνταγματική θητεία του, απάντησε: «Μόνο ο Θεός γνωρίζει αν θα έχουμε αρκετή υγεία».
Εάν ο Πούτιν παραιτούνταν ή πέθαινε ενώ βρίσκεται στην εξουσία, τη θέση του θα αναλάμβανε ο πρωθυπουργός Μιχαήλ Μισούστιν.
Ωστόσο, ο Μισούστιν δεν έχει δείξει ότι διαθέτει προεδρικές φιλοδοξίες. Αυτός, άλλωστε, πιθανότατα ήταν ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους επιλέχθηκε για τη συγκεκριμένη θέση.
Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε ένα σημαντικό κενό εξουσίας.
Σε αυτό το ενδεχόμενο, οι αναλυτές που παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Ρωσία διακρίνουν τρία πιθανά σενάρια.
Ορισμένοι στη Δύση, αλλά αναμφίβολα και στο εσωτερικό της Ρωσίας, ελπίζουν ότι στη μετα-Πούτιν εποχή θα μπορούσε να ανθίσει η δημοκρατία. Μια χώρα όπου η κυβέρνηση θα καθορίζεται από τον λαό και όχι από μια νέα ομάδα ολιγαρχών ή έναν ακόμη αυταρχικό ηγέτη.
Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό είναι το λιγότερο πιθανό σενάριο. Οι βασικοί δημοκρατικοί θεσμοί έχουν αποδυναμωθεί ή καταστραφεί κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Πούτιν.
«Η Ρωσία έχει συνηθίσει τόσο πολύ στη βία, που έχει χάσει την εξοικείωσή της με τις συνηθισμένες δημοκρατικές διαδικασίες», λέει η εξόριστη Ρωσίδα δημοσιογράφος και αναλύτρια Αλεξάντρα Προκοπένκο.
Ένα δεύτερο ενδεχόμενο είναι η συνέχιση του αυταρχισμού. Μια διαφορετική προσωπικότητα θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον Πούτιν και να διατηρήσει την ίδια κουλτούρα καταστολής.
Ωστόσο, η Προκοπένκο εκτιμά ότι δεν θα πρόκειται απαραίτητα για μια νέα δικτατορία ισχυρού άνδρα, τουλάχιστον όχι αμέσως. Αυτού του είδους τα καθεστώτα χρειάζονται χρόνο για να εδραιωθούν. Αρχικά, ο διάδοχος του Πούτιν θα είναι πιο αδύναμος από εκείνον και θα διαθέτει λιγότερους πόρους.
Υπάρχει, όμως, και ένα τρίτο σενάριο: οι μεγιστάνες να επιχειρήσουν να ανακτήσουν την παλιά τους δύναμη και η Ρωσία να επιστρέψει σε ένα σύστημα που θα θυμίζει την ολιγαρχία της δεκαετίας του 1990.
Ο Ντμίτρι Νεκράσοφ, πρώην σύμβουλος του Κρεμλίνου και πολιτικός της αντιπολίτευσης που σήμερα ζει εξόριστος, εκτιμά ότι σε αυτή την περίπτωση η χώρα θα κυβερνάται από μια χούφτα ισχυρών οικογενειακών και επιχειρηματικών ομάδων, οι οποίες θα συμμαχήσουν με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
Αυτό είναι, φυσικά, το σενάριο που επιθυμούν πολλοί από τους μεγιστάνες.
«Θα ήθελαν να επιστρέψουν σε μια εποχή κατά την οποία οι απόψεις τους λαμβάνονταν υπόψη, δεν τους αφαιρούσαν τις περιουσίες τους και γνώριζαν ποιοι ήταν οι κανόνες του παιχνιδιού», λέει η Προκοπένκο, η οποία έχει περάσει πολύ χρόνο συνομιλώντας με τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας.

Παρότι η δύναμή τους έχει περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με τη δεκαετία του 1990, αξίζει να παρακολουθούμε τις κινήσεις τους. Με δεδομένο τον τεράστιο πλούτο τους, θεωρείται πιθανό ότι αργά ή γρήγορα θα επιχειρήσουν να ανακτήσουν την πολιτική επιρροή τους.
Ήδη, ορισμένοι «προσπαθούν να γίνουν φίλοι με τους κατάλληλους αξιωματούχους των υπηρεσιών ασφαλείας ή υπουργούς», λέει ο εξόριστος πολιτικός Νεκράσοφ. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι οποιαδήποτε περαιτέρω κίνηση είναι «υπερβολικά επικίνδυνη».
Όπως εξηγεί, η συμπεριφορά των μεγιστάνων τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί εν μέρει από την οικονομική τους κατάσταση.
Όσοι διαθέτουν πολλά μετρητά και άμεσα ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία θα αισθάνονται μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για να «παίξουν πολιτικά παιχνίδια» και να διεκδικήσουν θέσεις ισχύος, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη Ρωσία μετά τον Πούτιν.
Αντίθετα, όσοι εξαρτούν την περιουσία τους από κρατικές συμβάσεις ή την εύνοια της κυβέρνησης θα φοβούνται να αναλάβουν οποιοδήποτε ρίσκο, καθώς ενδέχεται να χάσουν τα πάντα.
Η Προκοπένκο υποστηρίζει ότι έχει ήδη αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρηματίες μιλούν για τον Πούτιν.
Παλαιότερα τον αποκαλούσαν «Νατσάλνικ», που σημαίνει «αφεντικό», «Πέρβι», δηλαδή «ο πρώτος», ή χρησιμοποιούσαν τα αρχικά του, «ΒΒ». Όλα αυτά τα προσωνύμια εξέφραζαν έναν βαθμό σεβασμού.
Τώρα, όμως, τον αποκαλούν «Νεντ», μια λέξη που, σύμφωνα με την Προκοπένκο, χρησιμοποιείται με «μια δόση περιφρόνησης». Στα ρωσικά σημαίνει «γεροντάκος» ή «παππούλης», ένα σαφώς λιγότερο σεβαστικό προσωνύμιο.
Ορισμένοι πλούσιοι Ρώσοι, προσθέτει, επιθυμούν την «επιστροφή της πολιτικής στη ζωή των ανθρώπων», με λιγότερη καταστολή, μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης και πιο υγιή ανταγωνισμό μεταξύ κομμάτων και πολιτικών.
Προς το παρόν, ωστόσο, φοβούνται υπερβολικά για να επιχειρήσουν να αλλάξουν την κατάσταση, εξαιτίας του ασφυκτικού κλίματος που επικρατεί στη Ρωσία.
Η Προκοπένκο περιγράφει τη συνέντευξη που πήρε από έναν μεγιστάνα, ο οποίος καθόταν πάνω στο κινητό του τηλέφωνο σε όλη τη διάρκεια της συζήτησης, επειδή πίστευε ότι με αυτόν τον τρόπο θα δυσκόλευε τις μυστικές υπηρεσίες να τον παρακολουθήσουν ηλεκτρονικά.
«Σκέφτηκα ότι πρόκειται για έναν απολύτως σταλινικού τύπου φόβο. Είναι εντελώς παράλογο», λέει.
Η συνέντευξη που προκάλεσε αίσθηση
Μια ενδιαφέρουσα ένδειξη για το τι μπορεί να επιθυμούν οι Ρώσοι μεγιστάνες από τη μετα-Πούτιν εποχή προέκυψε από μια συνέντευξη του Αντρέι Μέλνιτσενκο, γνωστού ως «βασιλιά των λιπασμάτων» και σήμερα όγδοου πλουσιότερου ανθρώπου στη Ρωσία.
Νωρίτερα φέτος, ο Μέλνιτσενκο εξέπληξε τους παρατηρητές των εξελίξεων, παραχωρώντας συνέντευξη στο περιοδικό Economist. Πρόκειται για μια σπάνια κίνηση για έναν πλούσιο Ρώσο επιχειρηματία, ιδιαίτερα όταν απευθύνεται σε ένα έντυπο από χώρα που το Κρεμλίνο θεωρεί μη φιλική.
Το περιοδικό δημοσίευσε επίσης ένα άρθρο γνώμης που έγραψε ο ίδιος.
Σε ορισμένα σημεία της συνέντευξης, ο Μέλνιτσενκο επανέλαβε τις θέσεις του Κρεμλίνου. Υποστήριξε ότι η Ουκρανία αποτελεί πεδίο μάχης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, ενώ εξέφρασε την άποψη ότι η Δύση αγνόησε τις ανησυχίες της Μόσχας για την ασφάλειά της και απειλεί την κυριαρχία της.
Στη συνέχεια, όμως, η τοποθέτησή του έγινε πιο ενδιαφέρουσα.
Ο Μέλνιτσενκο δεν ζήτησε την αποχώρηση του Πούτιν από την εξουσία. Ωστόσο, και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, υποστήριξε την ανάγκη για αλλαγές που θα έβαζαν τέλος στην προσωποπαγή διακυβέρνηση της Ρωσίας από έναν μόνο άνθρωπο.
Παράλληλα, τόνισε ότι η χώρα πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη εξωστρέφεια και να αναπτύξει στενότερες σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο.
Η Προκοπένκο εκτιμά ότι ο μεγιστάνας επιχείρησε να ανοίξει μια δημόσια συζήτηση.
«Ήταν μια έκκληση προς πλούσιους ανθρώπους σαν κι αυτόν να αρχίσουν να μιλούν», λέει.
Ο δημοσιογράφος που του πήρε τη συνέντευξη, Αρκάντι Οστρόφσκι, περιγράφει ότι οι δυο τους είχαν «έντονες και φορτισμένες συζητήσεις» σε «ξενοδοχεία και καφέ, πίνοντας κυρίως καφέ, πολύ καφέ, και μερικές φορές καπνίζοντας».
Όπως λέει, ο επιχειρηματίας φαινόταν να σκέφτεται πραγματικά τις απαντήσεις του και όχι απλώς να αναπαράγει τις συνηθισμένες πολιτικές διατυπώσεις.
Τίποτα στη Ρωσία δεν είναι απλό και οι περισσότεροι παρατηρητές θεωρούν ότι η συνέντευξη πιθανότατα πραγματοποιήθηκε με κάποια μορφή έγκρισης από το Κρεμλίνο, είτε άμεση είτε έμμεση.
Δεν είναι γνωστό γιατί οι αρχές θα επέτρεπαν να δημοσιοποιηθεί μια τόσο ασυνήθιστη έκκληση για αλλαγή. Είναι πιθανό να επιδίωκαν να δείξουν ότι εξακολουθεί να υπάρχει κάποιος βαθμός πολυφωνίας στη χώρα.
Κανένας άλλος μεγιστάνας δεν εμφανίστηκε δημόσια για να τον υποστηρίξει. Παρ' όλα αυτά, ο δημοσιογράφος που του πήρε τη συνέντευξη εκτιμά ότι ο Μέλνιτσενκο δεν μιλούσε αποκλειστικά για τον εαυτό του, αλλά εξέφραζε και τις σκέψεις άλλων επιχειρηματιών.
Ορισμένοι από αυτούς ελπίζουν ότι μετά την αποχώρηση του Πούτιν η Ρωσία θα μπορούσε να μετατραπεί σε μια «ολιγαρχική δημοκρατία», όπως την περιγράφει ο δημοσιογράφος Οστρόφσκι. Ένα σύστημα που θα θυμίζει τη δεκαετία του 1990, με τις επιχειρηματικές ελίτ να βρίσκονται στο τιμόνι της χώρας.
Με βάση την πολυετή εμπειρία του από το ρεπορτάζ στη Ρωσία, ο Οστρόφσκι λέει ότι πολλοί από τους υπερπλούσιους της χώρας αισθάνονται σήμερα πως βρίσκονται σε ένα «απόλυτο αδιέξοδο, στο οποίο οδήγησε τη Ρωσία αυτός ο πόλεμος... σε μια κατάσταση όπου δεν υπάρχει μέλλον».
Ωστόσο, ακόμη και αν οι μεγιστάνες σκέφτονται ήδη την επόμενη ημέρα, οι πιθανότητες να αναλάβουν δράση στο άμεσο μέλλον φαίνεται να είναι περιορισμένες.
Ο Μπράουντερ, γνωστός επικριτής του Πούτιν, υποστηρίζει ότι, παρότι πολλοί από τους επιχειρηματίες είναι δυσαρεστημένοι, δύσκολα θα συνωμοτήσουν εναντίον του όσο εκείνος παραμένει ζωντανός.
«Καταλαβαίνουν ότι αν έκαναν οτιδήποτε που θα αμφισβητούσε τον Πούτιν, εκείνος θα τους σκότωνε. Και ο Πούτιν είναι ένας εξαιρετικά παρανοϊκός άνθρωπος», λέει.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Μάικ Κάλβεϊ, Αμερικανός χρηματοοικονομικός επενδυτής που υπήρξε σημαντικός επενδυτής στη Ρωσία.
«Τι μπορούν να κάνουν πέρα από το να καταλήξουν κατευθείαν στη φυλακή και να χάσουν τις περιουσίες τους; Είναι εύκολο για όσους βρίσκονται στο Λονδίνο να λένε: "Γιατί δεν σηκώνεστε όλοι μαζί και δεν αντιδράτε, ακόμη κι αν καταλήξετε στη φυλακή;" Αυτό ακριβώς θα συνέβαινε», τονίζει.
Οι πλουσιότεροι άνθρωποι της Ρωσίας είχαν κάποτε τη δυνατότητα να επηρεάζουν τις αποφάσεις στα υψηλότερα επίπεδα της εξουσίας.
Όταν ο Πούτιν αποχωρήσει, είναι βέβαιο ότι θα επιχειρήσουν να ανακτήσουν την παλιά τους επιρροή.
Το ερώτημα είναι αν τα απομεινάρια του σημερινού καθεστώτος θα τους επιτρέψουν να το κάνουν.
*Με πληροφορίες από το BBC
Όλες οι ειδήσεις της ημέρας από Ελλάδα και κόσμο. Πολιτική, κοινωνία, οικονομία και επικαιρότητα 24/7, με έγκυρη ενημέρωση από το e-radio.gr.
Τα θέματα που ξεχώρισε σήμερα η ομάδα του E-Daily.
ΠΡΟΣΩΠΑ
STORIES
STORIES
STORIES
STORIES
STORIES
ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ
STORIES