ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
Από τις 20 Μαΐου 2027, τα επίσημα ρολόγια θα μπορούν να αποκλίνουν περισσότερο από την πραγματική περιστροφή της Γης. Τι σημαίνει αυτή η αλλαγή και γιατί οι επιστήμονες αποφάσισαν να αφήσουν πίσω τους ένα επιπλέον δευτερόλεπτο που εμφανιζόταν ακόμη και στα πιο ακριβή ρολόγια του κόσμου;

Υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια στον τρόπο με τον οποίο μετριέται ο χρόνος που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν αντιληφθεί ποτέ. Κάποιες φορές, ένα λεπτό δεν διαρκεί ακριβώς 60 δευτερόλεπτα. Μπορεί να αποκτήσει ένα επιπλέον, σχεδόν αόρατο δευτερόλεπτο, ώστε τα ρολόγια να παραμένουν συγχρονισμένα με την περιστροφή της Γης.
Υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια στον τρόπο με τον οποίο μετριέται ο χρόνος που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν αντιληφθεί ποτέ. Κάποιες φορές, ένα λεπτό δεν διαρκεί ακριβώς 60 δευτερόλεπτα. Μπορεί να αποκτήσει ένα επιπλέον, σχεδόν αόρατο δευτερόλεπτο, ώστε τα ρολόγια να παραμένουν συγχρονισμένα με την περιστροφή της Γης.
Αυτό συνέβη για τελευταία φορά στις 31 Δεκεμβρίου 2016. Εκείνο το βράδυ, λίγο πριν από την αλλαγή του χρόνου, τα επίσημα ρολόγια πέρασαν από τις 23:59:59 στις 23:59:60 και έπειτα στα μεσάνυχτα. Το επιπλέον δευτερόλεπτο ονομάζεται «δίσεκτο δευτερόλεπτο» (leap second) και προστίθεται όταν χρειάζεται, προκειμένου η επίσημη ώρα να μη χάνει τον συγχρονισμό της με την πραγματική κίνηση του πλανήτη.
Τώρα, όμως, αυτή η πρακτική οδεύει προς το τέλος της. Από τις 20 Μαΐου 2027 αλλάζουν οι διεθνείς κανόνες μέτρησης του χρόνου, επιτρέποντας μεγαλύτερη απόκλιση ανάμεσα στην ώρα που δείχνουν τα ρολόγια και σε εκείνη που προκύπτει από την περιστροφή της Γης.
Με την πρώτη ματιά, η μέτρηση του χρόνου μοιάζει απλή υπόθεση. Ένα λεπτό έχει 60 δευτερόλεπτα και μία ημέρα 24 ώρες. Στην πραγματικότητα, όμως, υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στον χρόνο που μετρούν τα ατομικά ρολόγια και στον χρόνο που χρειάζεται η Γη για να ολοκληρώσει μία περιστροφή γύρω από τον άξονά της.
Η Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC), στην οποία βασίζονται τα ρολόγια σε όλο τον κόσμο, υπολογίζεται με τη βοήθεια εξαιρετικά ακριβών ατομικών ρολογιών. Η περιστροφή της Γης, ωστόσο, δεν είναι απολύτως σταθερή. Η ταχύτητά της παρουσιάζει μικρές διακυμάνσεις, με αποτέλεσμα η διάρκεια μιας ηλιακής ημέρας να μην ταυτίζεται πάντοτε με τις 86.400 δευτερόλεπτα που αντιστοιχούν σε ένα 24ωρο UTC.
Για να παρακολουθούν αυτή τη διαφορά, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν μια ξεχωριστή κλίμακα χρόνου, γνωστή ως UT1, η οποία βασίζεται στην περιστροφή της Γης. Μέχρι σήμερα, οι διεθνείς κανόνες απαιτούσαν η UTC και η UT1 να μην αποκλίνουν περισσότερο από 0,9 δευτερόλεπτα.
Όταν η διαφορά πλησίαζε αυτό το όριο, προστίθετο ένα δευτερόλεπτο στην επίσημη ώρα, ώστε οι δύο κλίμακες να παραμένουν κοντά. Έτσι προέκυψε το ασυνήθιστο 23:59:60, μια στιγμή που δεν εμφανίζεται στα συνηθισμένα ρολόγια, αλλά έχει ιδιαίτερη σημασία για την ακρίβεια της παγκόσμιας χρονομέτρησης.
Από το 1972, όταν εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το σύστημα των δίσεκτων δευτερολέπτων, έχουν προστεθεί συνολικά 27 τέτοια δευτερόλεπτα. Παρότι η αλλαγή μοιάζει ασήμαντη για την καθημερινότητα, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στα υπολογιστικά συστήματα που χρειάζεται να λειτουργούν με απόλυτο συγχρονισμό.
Ορισμένες εταιρείες τεχνολογίας, όπως η Google, έχουν επιλέξει να κατανέμουν σταδιακά το επιπλέον δευτερόλεπτο μέσα σε διάστημα 24 ωρών, αντί να το προσθέτουν μονομιάς. Αυτό σημαίνει ότι για ένα μικρό χρονικό διάστημα τα συστήματά τους μπορεί να εμφανίζουν ελαφρώς διαφορετική ώρα από άλλα συστήματα που ακολουθούν διαφορετική μέθοδο.
Το ενδεχόμενο, μάλιστα, να χρειαστεί κάποια στιγμή να αφαιρεθεί ένα δευτερόλεπτο αντί να προστεθεί δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία. Ένα τέτοιο «αρνητικό δίσεκτο δευτερόλεπτο» δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ, επομένως πολλά υπολογιστικά συστήματα δεν έχουν δοκιμαστεί σε αυτή τη συνθήκη.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα. Για τα συνηθισμένα ρολόγια, μια διαφορά κλάσματος του δευτερολέπτου περνά απαρατήρητη. Για τις τηλεπικοινωνίες, τα ηλεκτρικά δίκτυα και τα συστήματα μεταφορών, όμως, ο ακριβής συγχρονισμός είναι απαραίτητος. Ακόμη και μια πολύ μικρή χρονική απόκλιση μπορεί να δημιουργήσει δυσκολίες στη λειτουργία τους.
Η αλλαγή είχε αρχικά συμφωνηθεί το 2022, με στόχο να χαλαρώσουν οι περιορισμοί έως το 2035. Ωστόσο, στις 15 Οκτωβρίου 2026, η Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών αποφάσισε να επισπεύσει την εφαρμογή της. Έτσι, από τις 20 Μαΐου 2027, η επιτρεπόμενη απόκλιση ανάμεσα στην UTC και την UT1 θα αυξηθεί έως και στη μία ώρα.
Για την καθημερινότητα, η απάντηση είναι σχεδόν καθόλου. Τα κινητά τηλέφωνα, τα smartwatches και τα υπόλοιπα ψηφιακά ρολόγια θα συνεχίσουν να δείχνουν την ώρα κανονικά. Οι ζώνες ώρας και η θερινή ώρα θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν όπως σήμερα.
Η αλλαγή αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο διατηρείται ο συγχρονισμός ανάμεσα στην επίσημη ώρα και στην περιστροφή της Γης. Με το νέο περιθώριο απόκλισης, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα μπορούν να αποφύγουν την προσθήκη ή την αφαίρεση δίσεκτων δευτερολέπτων για αρκετούς αιώνες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η περιστροφή της Γης θα πάψει να παρακολουθείται. Οι αστρονόμοι και οι επιστήμονες που χρειάζονται εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις θα εξακολουθήσουν να υπολογίζουν τη διαφορά ανάμεσα στις δύο κλίμακες χρόνου. Απλώς, αυτή η διαφορά δεν θα χρειάζεται πλέον να διορθώνεται με την ίδια συχνότητα και τον ίδιο τρόπο.
Έτσι, το επιπλέον δευτερόλεπτο που κάποτε έμπαινε αθόρυβα στα τελευταία λεπτά μιας χρονιάς φαίνεται πως θα περάσει στην ιστορία. Για τους περισσότερους, η αλλαγή δεν θα γίνει ποτέ αντιληπτή. Για την τεχνολογία, όμως, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο σύστημα μέτρησης του χρόνου.
Σε βάθος ρεπορτάζ, συνεντεύξεις και longreads. Ιστορίες με οπτική και τους ανθρώπους πίσω από τα γεγονότα, στο e-radio.gr.
Τα θέματα που ξεχώρισε σήμερα η ομάδα του E-Daily.
ΘΕΑΤΡΟ + ΤΕΧΝΕΣ
STORIES
ΣΧΕΣΕΙΣ
STORIES
STORIES
FAMILY
STORIES
ΘΕΑΤΡΟ + ΤΕΧΝΕΣ