Γιατί είναι τόσο σημαντική η οικονομία του Ιράν;

Αποτελέι την μεγαλύτερη οικονομία που θα επανασυνδεθεί με το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα από τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, το 1991. Η Παγκόσμια Τράπεζα κατατάσσει τη χώρα στην κατηγορία υψηλού έως μεσαίου εισοδήματος, με τις προοπτικές που ανοίγονται για την οικονομία να είναι απεριόριστες μόλις αρχίσει να αίρεται το περίπλοκο πλέγμα κυρώσεων που ισχύει τα τελευταία χρόνια.

Το Ιράν αποτελεί την δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στη Μέση Ανατολή μετά την μεγάλη ανταγωνίστρια Σαουδική Αραβία, με πληθυσμό 80 εκατομμυρίων και ΑΕΠ της τάξεως των 400 δισ. δολαρίων. Όντας αποκομένο για χρόνια από τις εμπορικές συναλλαγές με τη Δύση, το Ιράν αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης για τους επενδυτές που καλούνται να αντιμετωπίσουν την επιβράδυνση των δικών τους οικονομιών.

Σύμφωνα με το Κέντρο Ερευνών του ιρανικού Κοινοβουλίου, η χώρα ελέγχει το 7% των παγκόσμιων αποθεμάτων ορυκτού πλούτου. Πέραν της δεύτερης και τέταρτης θέσης που καταλαμβάνει αντίστοιχα στα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου, είναι μία από τις χώρες με τα πλουσιότερα αποθέματα σε χαλκό, ψευδάργυρο, σίδηρο, μόλυβδο και χημικά ορυκτά, εκτός από το ουράνιο. Δημοσίευμα του βρετανικού πρακτορείου BBC αναφέρει πως ανώτατος αξιωματούχος δήλωσε σε επενδυτές στην Ευρώπη ότι η χώρα μπορεί να αναπληρώσει τυχόν ενεργειακές ανάγκες σε φυσικό αέριο εάν οι κυβερνήσεις επιθυμήσουν να αποδεσμευτούν από τη Ρωσία.

Ενώ η κεντρική τράπεζα του Ιράν προβλέπει ανάπτυξη μικρότερη του 3% για το τρέχον δημοσιονομικό έτος που λήγει στις 20 Μαρτίου, εκτιμά ότι ο ρυθμός αυτός θα επιταχυνθεί στο 5-6% το επόμενο 12μηνο. Η κυβέρνηση στοχεύει σε μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 8% έως το 2020.

Στη διεθνή μάχη για μπίζνες και επενδύσεις στο Ιράν συμμετέχει και η Ελλάδα, με την επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στην Τεχεράνη. Είχε προηγηθεί η επίσκεψη Ιρανών αξιωματούχων στην Αθήνα και η συμφωνία με τα ΕΛ.ΠΕ. για προμήθεια πετρελαίου.

Πτώση της τιμής του πετρελαίου

Το Ιράν προσπαθεί εδώ και χρόνια να περιορίσει την εξάρτησή του από τα πετρελαϊκά έσοδα. Εν μέσω υποχώρησης των τιμών του πετρελαίου, ο προϋπολογισμός προβλέπει υψηλότερα έσοδα από φόρους παρά από την πώληση του αργού.

Το πετρέλαιο παραμένει ο θεμέλιος λίθος της οικονομίας και το Ιραν σχεδιάζει να αυξήσει την παραγωγή σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από την περίοδο της ηγεσίας του τελευταίου Σάχη. Το φθηνό του αργό, η εξόρρυξη του οποίου είναι σχεδόν κατά δύο τρίτα φθηνότερη απΆ ό,τι στις ΗΠΑ, είναι ο βασικός πόλος έλξης για τις τις μεγάλες εταιρίες.

Η Ευρώπη ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος πελάτης πετρελαίου του Ιράν πριν την επιβολή των κυρώσεων και αγόρασε σχεδόν 600.000 βαρέλια την ημέρα από τη χώρα το 2011, σύμφωνα με την αμερικανική Αρχή Ενεργειακής Πληροφόρησης.

Περισσότεροι φόροι και εξαγωγές

Οι αρχές σχεδιάζουν να αυξήσουν τα φορολογικά έσοδα κατά σχεδόν 15% για το νέο ιρανικό έτος.Το βάρος δίνεται στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και τη στόχευση όσων απολαμβάνουν φοροαπαλλαγών αντί της αύξησης των φόρων σε αυτούς που ήδη πληρώνουν, όπως δήλωσε ο αντιπρόεδρος Μοχάμεντ Μπαγέρ Νομπάχ στις 18 Ιανουαρίου.

Στην Ευρώπη, ο Ροχανί είπε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θέλει να εξάγει τουλάχιστον το 30% των προϊόντων της, όχι απλά να προσελκύσει τις ξένες επενδύσεις, οι οποίες ο κεντρικός τραπεζίτης της χώρας λέει ότι θα μπορούσαν να φθάσουν τα 50 δισεκ. δολάρια το χρόνο.

Επιστροφή κεφαλαίων

Τα έσοδα από το πετρέλαιο ύψους 32 δισεκ. δολαρίων που βρίσκονταν προηγουμένως δεσμευμένα σε υπερπόντιους λογαριασμούς λόγω των κυρώσεων είναι πλέον προσβάσιμα, σύμφωνα με τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας του Ιράν Βαλιολάχ Σεΐφ τον Ιανουάριο, χρήματα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν να στηριχθεί το ριάλ.

Τους επόμενους μήνες θα υπάρξουν επίσης κινήσεις προς την εξομάλυνση του συναλλαγματικού καθεστώτος και του χρηματοπιστωτικού συστήματος του Ιράν, δήλωσε ο Σεΐφ. Σύμφωνα με τον κεντρικό τραπεζίτη η διπλή συναλλαγματική ισοτιμία προς το δολάριο – μία που θα ορίζεται από την κεντρική τράπεζα και μία περισσότερο ανταγωνιστική, ανεπίσημη ισοτιμία της αγοράς – θα ενοποιηθεί εντός έξι μηνών.

Ενδιαφέρον για ομόλογα

Δεν είναι, ως εκ τούτου, τυχαίο που επενδυτικές εταιρείες παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον τις εξελίξεις στην Τεχεράνη. «Υπάρχει επενδυτική διάθεση για ιρανικά ομόλογα», σχολιάζει ο Χανς Χιουμς, ιδρυτής της επενδυτικής εταιρείας Greylock Capital Management, η οποία επίσης δραστηριοποιείται στον κλάδο των hedge funds. Σε πρόσφατη επίσκεψη στο Ιράν διαπίστωσε πως πρόκειται για μια χώρα με έντονα σημάδια εκσυγχρονισμένης οικονομίας, μορφωμένο πληθυσμό και χαμηλά ποσοστά αστέγων. «Δημοσιονομικά, το Ιράν είναι μια πολύ συνεπής και σταθερή χώρα. Προς το παρόν, δεν υπάρχει εξωτερικό χρέος», προσθέτει ο Αμίρ Ζάντα, διευθυντικό στέλεχος στην Exxotik Ltd, που ειδικεύεται σε αναδυόμενες αγορές.