Το πρώτο σύνταγμα στον κόσμο που θα συνταχθεί από ίσο αριθμό γυναικών και ανδρών

Τον περασμένο Μάιο, η Χιλή εξέλεξε 155 μέλη της συνταγματικής συνέλευσης. Το σύνταγμα που θα προκύψει θα είναι το πρώτο στον κόσμο που θα δημιουργηθεί από σχεδόν ίσο αριθμό ανδρών και γυναικών (77 γυναίκες και 78 άνδρες). Οι γυναίκες που βρέθηκαν στην πρώτη συνεδρίαση φορούσαν μωβ και πράσινα μαντήλια τα οποία έγραφαν πάνω του «Ποτέ ξανά χωρίς εμάς».

Τίποτα από αυτά δεν θα είχε συμβεί αν δεν λάμβαναν χώρα οι παρατεταμένες διαδηλώσεις το 2019, οι οποίες τα έβαλαν με την κοινωνική ανισότητα σε μια πολύ συντηρητική χώρα.

Πολλές από τις γυναίκες μέλη της συνέλευσης, γεννήθηκαν σε μια χώρα όπου η δημοκρατία δεν είχε αποκατασταθεί και βρισκόταν κάτω από την στρατιωτική δικτατορία του Πινοσέτ. Το τωρινό σύνταγμα ψηφίστηκε το 1980 από ανθρώπους της δικτατορίας. 10 χρόνια αργότερα η δημοκρατία επανήλθε στην Χιλή, αλλά το σύνταγμα δεν άλλαξε ποτέ. Με το πάθος που έδειξαν οι διαδηλωτές, η Χιλή δεν μπορούσε παρά να κάνει ένα βήμα παραπέρα, με τις γυναίκες πλέον να έχουν την ευκαιρία να αλλάξουν την ιστορία της χώρας, μαζί με τους άνδρες συναδέλφους τους.

Οι διαδηλώσεις λοιπόν έδωσαν τη σκυτάλη σε ένα δημοψήφισμα. Οι εκλογές του Μαίου είχαν πρωτοφανή αποτελέσματα, με τους υποψήφιους της παραδοσιακής ελίτ να μένουν εκτός από πολλούς ανεξάρτητους υποψηφίους. Νέοι προοδευτικοί, ιθαγενείς και επιστήμονες, εξελέγησαν βάζοντας στο επίκεντρο θέματα όπως ισότητα των φύλων, περιβάλλον και πρόσβαση στον φυσικό πλούτο. Η δεξιά συνεργασία κομμάτων του προέδρου Σεμπάστιαν Πινέρα κέρδισε μόλις 37 θέσεις, μόλις το 1/3 των θέσεων που χρειαζόταν για να διατηρήσει το υπάρχον status quo.

Παρά την επιστροφή στην δημοκρατία το 1990, η Χιλή παρέμεινε μια εξαιρετικά πατριαρχική κοινωνία, με την Καθολική Εκκλησία να έχει ακόμα λόγο στα κέντρα αποφάσεων. Μόλις το 2017, η άμβλωση έπαψε να είναι παράνομη, αλλά ακόμα και τώρα επιτρέπεται μόνο αν η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αν το έμβρυο δεν επιβιώσει ή αν είναι επικίνδυνο για τη ζωή της μητέρας.

Πολλοί είναι εκείνοι που υποστήριζαν όλα αυτά τα χρόνια ότι το σύνταγμα του 1980 ήταν ένα τεράστιο εμπόδιο για την πραγματική δημοκρατία, αφού το καθεστώς Πινοσέτ απέτρεπε τις γυναίκες από το να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας αλλά και στη δημόσια ζωή.

Το κίνημα #MeToo έφτασε στη Χιλή, με τους φοιτητές πρώτοι να εξεγείρονται εναντίον της σeξουαλικής κακοποίησης, την προκατάληψη και την ανισότητα, αφού οι γυναίκες είχαν γίνει πραγματικά αόρατες από το δικτατορικό σύνταγμα.

Η συνταγματική συνέλευση θα προσπαθήσει να αλλάξει το πολιτικό σύστημα. Η πρώτη συνέλευση καθυστέρησε 2 ώρες λόγω διαδηλώσεων. Ο κόσμος ζητούσε την απελευθέρωση των κρατουμένων από τις διαδηλώσεις του 2019, με μερικούς από αυτούς να παραμένουν στη φυλακή για πάνω από έναν χρόνο χωρίς συγκεκριμένη κατηγορία.

Αυτό είναι το δύσκολο έργο της συνέλευσης. Εκτός από την ισότητα των φύλων, θα πρέπει να προχωρήσει σε περισσότερο εκδημοκρατισμό, στην προστασία του περιβάλλοντος αλλά και στην προστασία των ιθαγενών, οι οποίοι αποτελούν το 10% του πληθυσμού της χώρας. Μάλιστα η πρώτη πρόεδρος της συνταγματικής συνέλευσης ήταν η Ελίζα Λονκόν, ιθαγενής ακαδημαϊκός της φυλής των Mapuche.

Το τωρινό σύνταγμα δεν αναγνωρίζει τους ιθαγενείς. Η Λονκόν δήλωσε πως «Πρόκειται για ένα όνειρο, για το οποίο οι πρόγονοι μας αγωνίστηκαν, να βρουν χώρους ισότητας μέσα από διάλογο και ίσους όρους».

Η συνέλευση θα χρειαστεί τουλάχιστον 12 μήνες για να γράψει το νέο σύνταγμα, το οποίο θα πρέπει να επικυρωθεί μέσα από νέο δημοψήφισμα το 2022. Αν δεν επικυρωθεί, το σύνταγμα του Πινοσέτ θα παραμείνει σε ισχύ.

Πληροφορίες: nbcnews.com, france24.com