Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Γιατί τα ανθρώπινα δικαιώματα έγιναν παγκόσμια

Η Παγκόσμια Ημέρα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10 Δεκεμβρίου, γιατί εκείνη την ημερομηνία του 1948 υπογράφτηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με όραμα να υπάρξει ένας κόσμος με ίσα δικαιώματα και χωρίς διακρίσεις. Ποια ήταν η αφορμή ώστε να φτάσουμε στο σημείο της αναγκαιότητας να γίνουν παγκόσμια τα ανθρώπινα δικαιώματα;

Η αφορμή ήταν ο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμος και οι συνέπειές του, με την διεθνή κοινότητα να έχει την αποφασιστικότητα να μην επιτρέψει να ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο στο μέλλον. Επτά χρόνια νωρίτερα, αφετηρία για αυτό υπήρξε ο Χάρτης του Ατλαντικού που υπέγραψαν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούσβελτ και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Γουίνστον Τσόρτσιλ.

Το κείμενο αυτό, αποτελούσε μια διατύπωση των σκοπών του πολέμου αλλά και των θεμελίων στα οποία θα στηριζόταν η ειρήνη μετά τον πόλεμο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά «μετά την οριστική καταστροφή τής ναζιστικής τυραννίας, ελπίζουν να δουν να εγκαθιδρύεται μια ειρήνη που θα επιτρέψει σε όλα τα έθνη να διαβιούν με ασφάλεια στο εσωτερικό των συνόρων τους και θα εξασφαλίσει σε όλους τους ανθρώπους των χωρών τη δυνατότητα ύπαρξης μακριά από τον φόβο και την ανάγκη».

Ένα χρόνο αργότερα, ήρθε η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών όπου τα 26 κράτη που συμμετείχαν βρίσκονταν σε εμπόλεμη κατάσταση και εκεί, είπαν πως η πεποίθησή τους ήταν ότι μια ολοκληρωτική νίκη εναντίον του εχθρού θα ήταν ουσιώδης «για την προάσπιση της ζωής, της ελευθερίας, καθώς και τη διατήρηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της δικαιοσύνης στις χώρες τους».

Ακολούθησαν ακόμα δυο διακηρύξεις τα επόμενα δυο χρόνια που κινήθηκαν σε παρόμοιο μοτίβο. Μέχρι που φτάσαμε στις 10 Δεκεμβρίου του 1948, όταν το προοίμιο και τα 30 άρθρα της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εγκρίθηκε από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με 48 ψήφους υπέρ, 0 κατά και 8 χώρες να απέχουν (η Νότια Αφρική όπου την ίδια χρονιά ξεκίνησε το Απαρτχάιντ, η Σαουδική Αραβία και όλο το Σοβιετικό μπλοκ). Όλοι συμφώνησαν και ακόμα κι εκείνοι που απείχαν είχαν εργαστεί για να συνταχθεί το κείμενο, οπότε κατά την γέννηση του Ψυχρού Πολέμου, ήταν σημαντικό να υπάρχει ένας κοινός τόπος για όλα τα κράτη.

Όσοι συμμετέχουν στον ΟΗΕ, σημαίνει έστω και σιωπηλά ότι την αποδέχονται. Αλλά ίσως, επειδή είναι μια εξαγγελία αρχών και δεν έχει νομική ισχύ, γι’ αυτό και την παραβιάζουν. Πόσες φορές ακούμε ειδήσεις από όλον τον κόσμο, ότι γίνεται συνεχής παραβίαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπως στο Ιράν με τις μαντήλες, στο Κατάρ με τους εργάτες του Μουντιάλ, στις ΗΠΑ με τον θάνατο υπόπτων σε αστυνομικό έλεγχο ή ακόμα κι στην Ελλάδα, με τον Ζακ Κωστόσπουλο τον Βασίλη Μάγγο και άλλες περιπτώσεις.

Τη σημερινή ημέρα πριν από 74 χρόνια μπήκαν τα θεμέλια για να κατανοήσει η ανθρωπότητα ότι όλοι πρέπει να έχουν το δικαίωμα κατ’ αρχάς στη ζωή και αργότερα στην κοινωνία όπου πρέπει να ζει ειρηνικά και χωρίς να αδικείται. Τα θεμέλια μπήκαν και πολλά κινήματα τις δεκαετίες που ακολούθησαν προσπάθησαν να χτίσουν πάνω σε αυτά και προσπαθούν ακόμα. Ωστόσο η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι πάντα ένα πισωγύρισμα, μια πράξη που μας μεταφέρει πιο κοντά σε σκοτεινές εποχές του παρελθόντος.

Καθημερινά πρέπει να τιμούμε λοιπόν και να σεβόμαστε τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις αξίες που αντιπροσωπεύουν, γιατί αν το κάνουμε, επειδή ακριβώς είναι ανθρώπινα, θα μας κάνουν και εμάς λίγο περισσότερο ανθρώπινους. Ας μην τα παραβιάζουμε λοιπόν και ας μην επικροτούμε όσους τα παραβιάζουν, κάτω υπό οποιαδήποτε συνθήκη.