Οι πειρατές της Ικαρίας: Τα «αόρατα» σπίτια κάτω από τα βράχια

Το νησί της Ικαρίας στο Αιγαίο Πέλαγος φιλοξενεί πολλά καμουφλαρισμένα σπίτια χτισμένα κάτω από γιγάντιους βράχους για να τα κάνουν πιο δύσκολο να τα εντοπίσουν οι πειρατές.

Σήμερα, η πανέμορφη Ικαρία είναι ένας δημοφιλής τουριστικός προορισμός που φημίζεται για τις αμμώδεις παραλίες, τα γραφικά χωριά και το παρθένο φυσικό τοπίο (και τα πανηγύρια!)

Αλλά δεν ήταν πάντα το κομμάτι του παραδείσου που είναι σήμερα. Πριν από εκατοντάδες χρόνια, η Ικαρία ήταν πρωταρχικός στόχος για τους πειρατές που αποκαλούσαν το Αιγαίο σπίτι τους, έτσι για να προστατευτούν από τις επιδρομές τους, οι ντόπιοι άρχισαν να χτίζουν «αντιπειρατικά» σπίτια μέσα στα βουνά, για να κάνουν το νησί τους να φαίνεται ακατοίκητο.

Κάποια στιγμή, όλος ο πληθυσμός της Ικαρίας κρύφτηκε σε τέτοια σπίτια.

Οι ιστορικές μαρτυρίες δείχνουν ότι η πειρατεία μάστιζε την Ικαρία και άλλα νησιά του Αιγαίου από τον 1ο αιώνα π.Χ., αλλά τα πράγματα χειροτέρεψαν με το πέρασμα του χρόνου. Οι επιδρομές του νησιού έγιναν υπό Ρωμαϊκή και Βυζαντινή κυριαρχία και τον 14ο αιώνα, αφού το νησί έγινε μέρος της Δημοκρατίας της Γένοβας, η πειρατεία έγινε τόσο άσχημη που οι ντόπιοι κατέστρεψαν τα δικά τους λιμάνια για να αποτρέψουν τις εισβολές. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό.

Μόνο μετά την ενσωμάτωση της Ικαρίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι Ικαριώτες αποφάσισαν να λάβουν απεγνωσμένα μέτρα. Η κυριαρχία των Οθωμανών ενθάρρυνε μόνο τους πειρατές να επιτεθούν και να κάνουν επιδρομές σε νησιά όπως η Ικαρία, και οι ντόπιοι δεν είχαν πολλές επιλογές για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Θα μπορούσαν είτε να σταθούν στο ύψος τους και πιθανότατα να πεθάνουν, είτε να αφήσουν το πατρογονικό τους σπίτι και να φύγουν. Επέλεξαν την τρίτη επιλογή…

Χωρίς πραγματική ελπίδα να αντισταθούν επιτυχώς στους πειρατές εισβολείς, οι κάτοικοι της Ικαρίας εγκατέλειψαν τα σπίτια τους στην ακτή του νησιού και μετανάστευσαν προς τα μέσα, στα βουνά, κάνοντάς τους να φαίνεται σαν να είχαν εγκαταλείψει εντελώς το νησί. Πολλοί μετακόμισαν σε λιτά, πετρόχτιστα σπίτια που δεν είχαν την άνεση των σπιτιών του χωριού τους, αλλά πρόσφεραν τέλειο καμουφλάζ.

Γνωστά ως «αντιπειρατικά σπίτια», αυτές οι κατοικίες ενσωμάτωσαν φυσικά χαρακτηριστικά του ορεινού τοπίου του νησιού, όπως ογκόλιθους, βράχους, προεξοχές από βράχους και αλσύλλια, καθιστώντας έτσι πιο δύσκολο τον εντοπισμό τους από μεγάλες αποστάσεις.

«Ήταν μια πλήρης αντιστροφή της δομής που οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν με την Ελλάδα», είπε η Ελένη Μάζαρη στο BBC. «Η εποχή των μεγαλοπρεπών ναών είχε τελειώσει. Οι Ικαριώτες έχτιζαν σπίτια σχεδιασμένα να μην είναι ορατά από κανέναν και για να το κάνουν έπρεπε να πάνε ψηλά στην έρημο όπου δεν μπορούσαν να τους παρατηρήσουν από τη θάλασσα».

Οι Ικαριώτες θα συνέχιζαν να χτίζουν και να ζουν σε αντιπειρατικά σπίτια για περίπου τρεις δεκαετίες, μια περίοδο που είναι κοινώς γνωστή ως «πειρατική εποχή» ή «η εποχή των πειρατών». Τα ορεινά χωριά-φαντάσματα όπως η Λαγκάδα εξακολουθούν να διαθέτουν πέτρινες κατοικίες από εκείνη την εποχή, πολλά από τα οποία είναι τόσο δύσκολο να εντοπιστούν σήμερα όσο ήταν τότε.

Για να μην τραβήξουν την προσοχή, τα σπίτια είχαν γενικά μόνο ένα επίπεδο, χαμηλότερο από τον ογκόλιθο ή τον γκρεμό που το καμουφλάρει και δεν είχαν καμινάδα, για να αποτρέψουν τις στήλες καπνού. Οι ντόπιοι αλληλεπιδρούσαν ως επί το πλείστον τη νύχτα και απέφευγαν τη χρήση φωτιάς ή οποιασδήποτε πηγής φωτός, ενώ δεν κρατούσαν καν σκύλους, φοβούμενοι ότι το γάβγισμα τους θα προσέλκυε ανεπιθύμητους επισκέπτες.

Είναι ενδιαφέρον ότι, παρά τις κακουχίες που υπέστησαν οι ντόπιοι ανά τους αιώνες, η Ικαρία είναι γνωστή ως η χώρα της μακροζωίας της Ελλάδας, όπου ένας στους τρεις ανθρώπους καταλήγει να ζει μέχρι τα 90 του και πολλοί γίνονται αιωνόβιοι. Είναι μια από τις σπάνιες «μπλε ζώνες» του κόσμου, μέρη όπου οι άνθρωποι καταφέρνουν τακτικά να ζήσουν περισσότερο από εμάς τους υπόλοιπους κατά 10 χρόνια ή περισσότερο.