Επιθετικότητα σε ανήλικα: Υπάρχουν «σημάδια» που μπορεί να μας κινητοποιήσουν;

Συνήθη χαρακτηριστικά θύτη και θύματος - Σημάδια Κινδύνου - Απαντά η Μαντώ Κωνσταντουλάκη, EMDR Europe Πιστοποιημένη Θεραπευτής για Ενήλικες, Εφήβους και Παιδιά.

Συνήθη χαρακτηριστικά θύτη συμπεριλαμβάνουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, (ενώ φαίνονται σίγουροι για τον εαυτό τους), ταπεραμέντο (δραστήριοι και παρορμητικοί): υψηλότερα επίπεδα δυσκολιών ελέγχου των συναισθημάτων τους, σωματική δύναμη, κυρίαρχοι (όχι απαραίτητα δημοφιλή) στην ομάδα των συνομηλίκων, επιρρεπή σε παραβίαση κανόνων και σε αντικοινωνικές συμπεριφορές, δίχως ηθικούς ενδοιασμούς ή τύψεις για τις πράξεις τους.

Συνήθη χαρακτηριστικά θύματος συμπεριλαμβάνουν το ότι είναι εσωστρεφή, περισσότερο παθητικά, έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση (ιδιαίτερα σωματικών ικανοτήτων), περιορισμένη αποδοχή από ομάδες συνομηλίκων, να τείνουν να μην αντιδρούν αποτελεσματικά όταν δέχονται επιθετικές πράξεις, ενώ ενδεχομένως να έχουν κάποια αποκλίνοντα χαρακτηριστικά (εμφάνιση, σωματική διάπλαση, προβλήματα έκφρασης), υπερπροστατευτικότητα, ιστορικό συναισθηματικών δυσκολιών στην οικογένεια, ανεπαρκής επικοινωνία στην οικογένεια, ανύπαρκτο υποστηρικτικό δίκτυο.

Τι ρόλο παίζουν τα παιδιά - παρατηρητές

Τα παιδιά-παρατηρητές, δηλαδή οι παριστάμενοι, (τα οποία πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι έχουν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση ή διατήρηση του προβλήματος), υποστηρίζουν το θύτη με γέλια, χειροκροτήματα και άλλες μορφές επιδοκιμασίας, απομακρύνονται από τη σκηνή και κάνουν ότι δεν είδαν τίποτα, ή σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί και αυτά να θυματοποιούνται, τρομοκρατούνται, «παγώνουν», να μην ξέρουν τι να κάνουν, να είναι σε αμφιθυμία και να μην παίρνουν θέση, να προσπαθούν να βοηθήσουν το θύμα, να αποδοκιμάζουν το θύτη και τρέχουν να φέρουν βοήθεια.

Όταν κατάφεραν παριστάμενα παιδιά να δράσουν, 75% των παρεμβάσεων των συνομηλίκων κατάφεραν να σταματήσουν τον εκφοβισμό αλλά μόνο στο 25% του χρόνου τους οι συνομήλικοι παρενέβησαν για να υποστηρίξουν τα θύματα (Κοντογιάννης Μ., 2016).

Ενώ λαμβάνει χώρα ο εκφοβισμός, τα θύματα παρουσιάζουν συχνά έντονο φόβο και άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, αποφυγή του σχολείου, απόσυρση, κατάθλιψη και επιθυμίες/σκέψεις για απόπειρα αυτοκτονίας ή και απόπειρα εξόντωσης (πιο σπάνια, σε ακραίες περιπτώσεις).

Σημάδια Κινδύνου

Σημάδια Κινδύνου αποτελούν το να γίνεται το παιδί επιθετικό, παράλογο, ανήσυχο. Να εκφοβίζει ή θυματοποιεί άλλα παιδιά ή αδέρφια. Να σταματά να τρώει, να φοβάται να χρησιμοποιήσει το κινητό ή το ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο, να τρομάζει, να φέρεται αμήχανα όταν λαμβάνει μήνυμα στο κινητό, να φοβάται να περπατήσει μόνο του στο σχολείο.

Συχνά, δεν θέλει να πάει σχολείο/ούτε να χρησιμοποιήσει το λεωφορείο ή εκλιπαρεί να το πάνε σχολείο με το αμάξι. Αλλάζει διαδρομή πηγαίνοντας προς το σχολείο ή κάνει απουσίες/κοπάνες. Μπορεί να αρχίζει να τραυλίζει ειδικά αν υπάρχει προδιάθεση. Μπορεί να κλαίει πριν κοιμηθεί και να έχει εφιάλτες. Το πρωί να νιώθει άρρωστο/να μην θέλει να πάει σχολείο.

Πέφτει η σχολική του επίδοση, μπορεί να επιστρέψει με σχισμένα ρούχα, κατεστραμμένα βιβλία, να του λείπουν πράγματα, να ζητά ή να κλέβει χρήματα (για να τα δώσει στον δράστη-εκβιαστή). Να χάνει συνέχεια το κολατσιό του ή τα χρήματά του-επιστρέφει πεινασμένο, να έχει ανεξήγητες μελανιές-χτυπήματα, ενώ δίνει απίθανες εξηγήσεις για όλα τα παραπάνω (Κοντογιάννης Μ., 2016).

Οι θύτες, στο σχολείο τείνουν να αποτυχαίνουν, να έχουν δυσκολίες προσαρμογής (αργότερα σε σχέσεις, στην εργασία, στην οικογένεια) και έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμπλακούν σε εγκληματικές πράξεις ενώ τείνουν να γίνονται επιθετικοί ως ενήλικες.

Μαντώ Κωνσταντουλάκη
EMDR Europe Πιστοποιημένη Θεραπευτής για Ενήλικες, Εφήβους και Παιδιά
Ομαδική Αναλυτής, Θεραπευτής Ζεύγους & Οικογένειας
Εκπαιδευμένη σε τεχνικές Εφαρμοσμένης Ανάλυσης Συμπεριφοράς
Αδειούχος Ψυχολόγος, Αθήνα, Ελλάδα
Πιστοποιημένη Σχολική Ψυχολόγος στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, Η.Π.Α.
T:6973336815
https://konstantoulaki.gr/