Πότε πρωτοεμφανίστηκε η ευλογιά των πιθήκων: Μια επανεμφανιζόμενη απειλή

Η ευλογιά των πιθήκων είναι μια σοβαρή νόσος που, αν και σπάνια, μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα σε τοπικές κοινότητες. Η ενημέρωση, η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή διαχείριση είναι κλειδιά για την πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου και την προστασία της δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η υπηρεσία ελέγχου ασθενειών της Αφρικανικής Ένωσης, η Africa CDC, κήρυξε «κατάσταση έκτακτης υγειονομικής ανάγκης» λόγω της επιδημίας ευλογιάς των πιθήκων που πλήττει πολλές χώρες της ηπείρου, ανακοίνωσε πριν μερικές μέρες ο διευθυντής της.

Η ευλογιά των πιθήκων, γνωστή και ως Monkeypox, είναι μια ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της ευλογιάς των πιθήκων, ο οποίος ανήκει στο γένος Orthopoxvirus. Παρότι η ευλογιά των πιθήκων εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε μαϊμούδες το 1958, η πρώτη ανθρώπινη μόλυνση καταγράφηκε το 1970 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Ένα δεύτερο ξέσπασμα ασθένειας σε ανθρώπους εντοπίστηκε στη ΛΔΚ/Ζαΐρ το 1996–1997.

Έκτοτε, η νόσος εμφανίζεται κυρίως σε περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής, με περιστασιακές επιδημίες σε άλλα μέρη του κόσμου.

Φωτογραφία από Taryn Elliott

Η νόσος χαρακτηρίζεται από εξανθήματα, πυρετό, μυαλγία, κόπωση και διογκωμένους λεμφαδένες. Το εξάνθημα μπορεί να εξελιχθεί σε φουσκάλες και κρούστες που θυμίζουν αυτές της ευλογιάς. Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν επίσης πονοκέφαλο, πόνους στις αρθρώσεις και έντονη αίσθηση κόπωσης.

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά, βλάβες του δέρματος ή αναπνευστικές εκκρίσεις ενός μολυσμένου ατόμου ή ζώου. Επίσης, η μόλυνση μπορεί να προκύψει από την επαφή με μολυσμένα αντικείμενα όπως ρούχα ή κλινοσκεπάσματα. Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο θεωρείται σχετικά περιορισμένη, αλλά μπορεί να συμβεί μέσω παρατεταμένης στενής επαφής.

Παρόλο που η ευλογιά των πιθήκων εμφανίζεται συχνότερα στην Αφρική, τα τελευταία χρόνια έχουν αναφερθεί κρούσματα σε άλλες περιοχές, όπως η Ευρώπη, η Βόρεια Αμερική και η Ασία. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση και τη μεγαλύτερη κινητικότητα των ανθρώπων. 

Συνολικά έχουν καταγραφεί 38.465 κρούσματα σε 16 χώρες της Αφρικής από τον Ιανουάριο του 2022. Από αυτούς τους ασθενείς οι 1.456 πέθαναν. Φέτος, παρατηρείται αύξηση των κρουσμάτων κατά 160%, σε σύγκριση με την αμέσως προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με τα δεδομένα που έδωσε στη δημοσιότητα η Africa CDC την περασμένη εβδομάδα.

Η διαχείριση της ευλογιάς των πιθήκων επικεντρώνεται κυρίως στην υποστηρικτική φροντίδα και την απομόνωση των ασθενών για την πρόληψη της εξάπλωσης. Οι πιο σοβαρές περιπτώσεις απαιτούν νοσηλεία. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για την ευλογιά των πιθήκων, αν και έχουν χρησιμοποιηθεί αντιιικά φάρμακα για την αντιμετώπιση σοβαρών περιπτώσεων.

Η πρόληψη της ευλογιάς των πιθήκων επικεντρώνεται στην αποφυγή της επαφής με μολυσμένα ζώα και ανθρώπους. Τα άτομα που έρχονται σε επαφή με μολυσμένους ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν προφυλάξεις όπως η χρήση μάσκας και γαντιών.

Υπάρχει ένα εμβόλιο, το οποίο αρχικά είχε αναπτυχθεί για την ευλογιά, που παρέχει κάποια προστασία και έναντι της ευλογιάς των πιθήκων. Η χρήση του εμβολίου αυτού συνιστάται σε υψηλού κινδύνου πληθυσμούς, όπως εργαζόμενους στον τομέα της υγείας ή άτομα που έρχονται σε επαφή με πιθανά κρούσματα.