Σήμερα έμαθα: Γιατί είναι τόσο δύσκολο να κοιμηθούμε σε ένα καινούργιο μέρος;

Ίσως λείπετε σε ένα επαγγελματικό ταξίδι και έχετε μια μεγάλη παρουσίαση το πρωί. Ίσως είναι η πρώτη σας νύχτα σε ένα νέο σπίτι μετά από μια κουραστική μέρα μεταφέροντας κιβώτια.

Όποιες κι αν είναι οι περιστάσεις, θα χρειαζόσασταν μια καλή νυχτερινή ανάπαυση αλλά δεδομένου ότι κοιμάστε σε ένα νέο μέρος, αυτό μπορεί να είναι πιο εύκολο να το πείτε παρά να το κάνετε. Σε μια μελέτη του 2016, οι επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Μπράουν βρήκαν μια αιτία για αυτό το φαινόμενο της πρώτης νύχτας: συνεχή επαγρύπνηση όπως στα ζώα.

Ο ύπνος είναι κάτι σαν παζλ για τους επιστήμονες. Τα περισσότερα ζώα το κάνουν, αλλά δεν είναι απολύτως σαφές γιατί είναι απαραίτητο. Όσον αφορά την επιβίωση, είναι αρκετά άβολο για ένα ζώο να είναι απρόσεκτο για αρκετές ώρες κάθε μέρα. Αλλά αντί να εξελιχθούν για να ζουν χωρίς ανάπαυση, ορισμένα ζώα έχουν αναπτύξει την ικανότητα να κοιμούνται κυριολεκτικά με το ένα μάτι ανοιχτό. Τα ρινοδέλφινα, τα θαλάσσια λιοντάρια του Νότου, τα εξημερωμένα κοτόπουλα και οι φάλαινες μπελούγκα είναι μεταξύ των ειδών που ασκούν ύπνο βραδέων κυμάτων (USWS), στον οποίο κοιμάται μόνο το μισό του εγκεφάλου κάθε φορά.

Μπορείτε να το δείτε αυτό αν συμβεί σε μια σειρά από πάπιες που χουχουλιάζουν. Η πάπια στο τέλος της γραμμής θα έχει ανοιχτό το μάτι της που βλέπει προς τα έξω. Αυτό το μάτι είναι συνδεδεμένο με το ημισφαίριο του εγκεφάλου που είναι ακόμα ξύπνιο. Με αυτόν τον τρόπο, ακόμη και στον ύπνο, η θέα ενός αρπακτικού θα μπορούσε να προκαλέσει συναγερμούς στον εγκέφαλο, παρακινώντας την πάπια να αναλάβει δράση.

Όπως μπορείτε να φανταστείτε, αυτός ο μισός ύπνος είναι πραγματικό πλεονέκτημα σε επικίνδυνα και απρόβλεπτα περιβάλλοντα. Δυστυχώς, ο εγκέφαλός σας μπορεί να θεωρεί επικίνδυνα τα δωμάτια ξενοδοχείων και τα νέα διαμερίσματα. Αυτό είναι σωστό: Οι επιστήμονες έχουν βρει USWS σε ανθρώπους. Ή, μάλλον, έχουν βρει τι ισοδυναμεί με ελαφρύ USWS.

Οι ερευνητές ύπνου γνωρίζουν καλά το φαινόμενο της πρώτης νύχτας (FNE) και συχνά απορρίπτουν τα αποτελέσματα από την πρώτη νύχτα ενός ατόμου που μελέτησε τον ύπνο στο εργαστήριο. Αντί να εργαστεί γύρω από το FNE, μια ομάδα ερευνητών αποφάσισε να εντοπίσει την αιτία του. Επιστράτευσαν 35 υγιείς εθελοντές και τους έφεραν σε εργαστήριο ύπνου για δύο νύχτες ύπνου με διάλειμμα μιας εβδομάδας ενδιάμεσα. Οι εθελοντές συνδέθηκαν με μηχανές που μετρούσαν τους καρδιακούς παλμούς, τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα, την αναπνοή και τις κινήσεις των ματιών και των ποδιών τους, καθώς και τη δραστηριότητα και στις δύο πλευρές του εγκεφάλου.

Οι επιστήμονες εστίασαν στη δραστηριότητα αργών κυμάτων (SWA), έναν τύπο εγκεφαλικής συμπεριφοράς που μπορεί να υποδείξει πόσο βαθιά κοιμάται κάποιος. Εξέτασαν το SWA σε τέσσερις διαφορετικές οδούς του εγκεφάλου και στις δύο συνεδρίες ύπνου, παρακολουθώντας πώς το βάθος ύπνου επηρεάστηκε από τις διαταραχές στο δωμάτιο.

Δεν έψαχναν για διαφορές μεταξύ των ημισφαιρίων του εγκεφάλου, αλλά τις βρήκαν. Την πρώτη νύχτα ύπνου, τα άτομα έδειχναν σταθερά περισσότερη εγρήγορση στο αριστερό μισό του εγκεφάλου τους. Το αριστερό ημισφαίριο ήταν επίσης πιο ευαίσθητο σε περίεργους (και επομένως δυνητικά απειλητικούς) ήχους. Μια εβδομάδα αργότερα, όταν τα άτομα επέστρεψαν στο εργαστήριο ύπνου, υπήρχε περισσότερη συμμετρία στην εγκεφαλική δραστηριότητα των υποκειμένων, υποδηλώνοντας ότι είχαν συνηθίσει στο οικείο πλέον περιβάλλον. Το SWA τους έδειξε ίσα επίπεδα εγρήγορσης, ή έλλειψη αυτής, και στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου.

Ενώ τα αποτελέσματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι συμμετέχουμε στο USWS, ο συν-συγγραφέας Yuka Sasaki ανέφερε σε μια δήλωση ότι «ο εγκέφαλός μας μπορεί να έχει ένα μικροσκοπικό σύστημα αυτού που έχουν οι φάλαινες και τα δελφίνια».

Ο Sasaki σημείωσε ότι οι συχνοί ταξιδιώτες μπορεί υποσυνείδητα να εκπαιδεύουν τον εγκέφαλό τους για να παρακάμψουν το FNE. Ο εγκέφαλός μας είναι «πολύ ευέλικτος», είπε. «Έτσι, οι άνθρωποι που βρίσκονται συχνά σε νέα μέρη μπορεί να μην έχουν απαραίτητα κακό ύπνο σε τακτική βάση».

Τα μελλοντικά πειράματα της ομάδας θα περιλαμβάνουν την προσπάθεια απενεργοποίησης του FNE ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να κοιμούνται καλύτερα (την πρώτη) νύχτα.

Ακολουθήστε το E-Radio.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τα πιο hot νέα της επικαιρότητας.