Τι ζητά η κάθε χώρα από τον πόλεμο στο Ιράν;

Δεκαοκτώ ημέρες μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, η Μέση Ανατολή μοιάζει με καζάνι που βράζει, με τη διεθνή κοινότητα να αναζητά απεγνωσμένα μια διέξοδο.

Όμως, πίσω από τις εκκλήσεις για ειρήνη, κρύβεται ένας αδυσώπητος ανταγωνισμός συμφερόντων. Το BBC αναλύει τις θέσεις των τεσσάρων βασικών παικτών, αποκαλύπτοντας ότι το «τέλος» του πολέμου έχει διαφορετική ερμηνεία για τον καθέναν.

ΗΠΑ: Η αμφιταλάντευση του Τραμπ και το φάντασμα της αποτυχίας

Οι πολεμικοί στόχοι του Ντόναλντ Τραμπ παραμένουν μια κινούμενη άμμος, ταλαντευόμενοι ανάμεσα στον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης και την ολοκληρωτική κατάρρευση του καθεστώτος των Αγιατολάχ. Παρά τους αδιάκοπους βομβαρδισμούς ακριβείας που έχουν γονατίσει τον ιρανικό στρατό, η Ισλαμική Δημοκρατία αρνείται να υποταχθεί.

Αν και οι μυστικές συνομιλίες στη Γενεύη έδειχναν πρόοδο στο πυρηνικό σκέλος, το Ιράν έθεσε μια ανυπέρβλητη «κόκκινη γραμμή»: δεν δέχεται καμία συζήτηση για το οπλοστάσιο των βαλλιστικών του πυραύλων ή τη στήριξη στη Χεζμπολάχ και τους Χούθι. Για την Ουάσιγκτον, το ιδανικό σενάριο μιας δημοκρατικής μετάβασης στην Τεχεράνη φαντάζει πλέον ως ουτοπία, ειδικά μετά την ανάδειξη του σκληροπυρηνικού Μοτζταμπά Χαμενεΐ στην ηγεσία.

Με τις τιμές του πετρελαίου να καλπάζουν και τα Στενά του Ορμούζ να πνίγουν το παγκόσμιο εμπόριο, ο Τραμπ πιέζεται να κλείσει το μέτωπο, όμως οποιαδήποτε επιβίωση του καθεστώτος θα μοιάζει στα μάτια του κόσμου με προσωπική του ήττα.

Ιράν: Η «στρατηγική υπομονή» και η μάχη της επιβίωσης

Η Τεχεράνη επιδιώκει τον άμεσο τερματισμό της σύρραξης, αλλά όχι με όρους παράδοσης. Ποντάροντας στη γεωγραφία και τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στον Κόλπο, το Ιράν γνωρίζει ότι μπορεί να κρατά σε ομηρία το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου μέσω του Ορμούζ επ’ αόριστον. Παρατηρεί με ικανοποίηση τη διστακτικότητα της Ευρώπης και του Ηνωμένου Βασιλείου να συνδράμουν στρατιωτικά σε έναν πόλεμο που θεωρούν «δημιούργημα» του άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ.

Επισήμως, οι Αγιατολάχ απαιτούν εγγυήσεις μη επίθεσης και δισεκατομμύρια σε αποζημιώσεις, αιτήματα που ξέρουν ότι δεν θα ικανοποιηθούν. Στην πραγματικότητα, για το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), η απλή επιβίωση από τη σύγκρουση ισοδυναμεί με θριαμβευτική νίκη που θα πουληθεί στο εσωτερικό και το εξωτερικό ως η απόλυτη αντίσταση στον «Σατανά».

Ισραήλ: Η επιδίωξη της υπαρξιακής ασφάλειας χωρίς βιασύνη

Σε αντίθεση με τους συμμάχους του, το Ισραήλ είναι ο παίκτης που βιάζεται λιγότερο. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βλέπει σε αυτόν τον πόλεμο την ευκαιρία να εξαλείψει οριστικά την υπαρξιακή απειλή που συνιστά το Ιράν. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: ολοκληρωτική καταστροφή των βαλλιστικών αποθεμάτων, των κέντρων διοίκησης και των ραντάρ του IRGC.

Το Τελ Αβίβ θέλει να στείλει ένα μήνυμα τρόμου στην Τεχεράνη, αποδεικνύοντας ότι η ισραηλινή αεροπορία μπορεί να επιστρέφει και να ισοπεδώνει κάθε προσπάθεια ανασυγκρότησης. Για την κυβέρνηση του Ισραήλ, ο εμπλουτισμός ουρανίου στο 60% και η εγχώρια βιομηχανία drones (που τροφοδοτεί μέχρι και τη Ρωσία στον πόλεμο της Ουκρανίας) αποτελούν κόκκινα πανιά που δεν επιδέχονται κανέναν συμβιβασμό. Ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο όταν το Ιράν δεν θα μπορεί πλέον να απειλήσει την ασφάλεια του εβραϊκού κράτους.

Χώρες του Κόλπου: Η προδομένη εμπιστοσύνη και η «κόκκινη γραμμή»

Τα αραβικά κράτη, από τη Σαουδική Αραβία μέχρι το Ομάν, βρίσκονται σε κατάσταση σοκ. Παρόλο που αρνήθηκαν να στηρίξουν την επίθεση κατά του Ιράν, διατηρώντας μια ουδέτερη στάση, βρίσκονται καθημερινά στο στόχαστρο των ιρανικών drones. Μόνο την περασμένη Δευτέρα, η Σαουδική Αραβία αναχαίτισε πάνω από 60 βλήματα που στόχευαν την επικράτειά της.

Η ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσαν να συνυπάρξουν ειρηνικά με την Ισλαμική Δημοκρατία έχει καταρρεύσει παταγωδώς. Αξιωματούχοι του Κόλπου δηλώνουν πλέον ξεκάθαρα ότι κάθε εμπιστοσύνη προς την Τεχεράνη έχει χαθεί και η επιστροφή στην κανονικότητα φαντάζει αδύνατη. Οι χώρες του Κόλπου αισθάνονται παγιδευμένες σε μια σύρραξη που δεν επέλεξαν, δεχόμενες πλήγματα από έναν γείτονα που δεν σέβεται κανέναν διπλωματικό κανόνα.