Εxplainer: Γιατί τα ρούχα γίνονται πιο ακριβά; Η απάντηση είναι… γεωπολιτική

Η μόδα ήταν πάντα συνδεδεμένη με trends, seasons και catwalks. Τώρα όμως, το παιχνίδι παίζεται αλλού. Στη γεωπολιτική, στην ενέργεια και σε μια αλυσίδα παραγωγής που ξεκινά από το πετρέλαιο και καταλήγει… στο καλάθι σου.

What's the story?

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν μένει στα πρωτοσέλιδα των διεθνών ειδήσεων· περνάει σιωπηλά μέσα στην καθημερινότητα, και συγκεκριμένα μέσα από τις τιμές που βλέπεις στα ράφια. Γιατί πίσω από ένα απλό t-shirt ή ένα ζευγάρι sneakers κρύβεται μια τεράστια βιομηχανία που εξαρτάται απόλυτα από τα... πετροχημικά.

Πρακτικά τι σημαίνει αυτό;

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τις διεθνείς ισορροπίες. Ακουμπάει κατευθείαν την τσέπη σου. Και το κάνει ύπουλα. Γιατί πίσω από ένα απλό hoodie ή ένα ζευγάρι sneakers κρύβεται μια βιομηχανία που στηρίζεται σχεδόν ολοκληρωτικά στα πετροχημικά.

Ο πολυεστέρας –το πιο διαδεδομένο υλικό στη fast fashion– είναι προϊόν πετρελαίου. Όταν λοιπόν ανεβαίνουν οι τιμές της ενέργειας, ανεβαίνει και το κόστος παραγωγής. Και αυτό δεν είναι θεωρία. Είναι ήδη πραγματικότητα σε χώρες όπως η India και το Bangladesh, όπου χτυπάει η “καρδιά” της παγκόσμιας παραγωγής ρούχων.

Πώς συνδέεται το πετρέλαιο με τα ρούχα που φοράμε;

Το μεγαλύτερο ποσοστό των ρούχων σήμερα περιέχει πολυεστέρα, ένα υλικό που παράγεται από πετροχημικά. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή του εξαρτάται άμεσα από το πετρέλαιο. Όταν ανεβαίνει το κόστος των πρώτων υλών (όπως τα χημικά PTA και MEG), ανεβαίνει και το κόστος παραγωγής του υφάσματος. Και αυτό δεν μένει στο εργοστάσιο. Μεταφέρεται σιγά-σιγά σε όλη την αλυσίδα.

Πού φαίνεται πιο έντονα το πρόβλημα;

Η πίεση είναι πιο έντονη σε χώρες παραγωγής όπως η India και το Bangladesh. Εκεί βρίσκονται τεράστια εργοστάσια που προμηθεύουν brands σε όλο τον κόσμο. Αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουν αυξήσεις στο κόστος ενέργειας, πρώτων υλών αλλά και λειτουργίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μειώνεται η παραγωγή ή καθυστερούν οι παραγγελίες, κάτι που επηρεάζει όλη την αγορά.

Γιατί δεν έχουν ακριβύνει ήδη πολύ τα ρούχα στα μαγαζιά;

Εταιρείες όπως η Zara και η H&M είχαν ήδη κάνει προαγορές υλικών και προϊόντων πριν ανέβουν οι τιμές. Αυτό λειτουργεί σαν “μαξιλάρι” και κρατάει προσωρινά τις τιμές σταθερές. Όμως αυτό είναι θέμα χρόνου. Όταν χρειαστεί να ξαναγεμίσουν αποθήκες με ακριβότερες πρώτες ύλες, οι αυξήσεις θα αρχίσουν να περνούν στον καταναλωτή.

Τι συμβαίνει με τα sneakers και τα αθλητικά παπούτσια;

Τα sneakers επηρεάζονται εξίσου, γιατί κατασκευάζονται σε μεγάλο βαθμό από υλικά που προέρχονται από πετρέλαιο, όπως αφροί, συνθετικά λάστιχα και κόλλες. Αυτό σημαίνει ότι το αυξημένο κόστος δεν αφορά μόνο τα ρούχα αλλά και τα παπούτσια. Εταιρείες όπως η Nike ήδη βλέπουν την πίεση στο κόστος παραγωγής και προσπαθούν να διαχειριστούν τις αυξήσεις χωρίς να χάσουν πελάτες.

Τι σημαίνει τελικά αυτό για τον καταναλωτή;

Αν η κατάσταση συνεχιστεί, το πιο πιθανό είναι να δούμε αυξήσεις τιμών σε ρούχα και παπούτσια μέσα στους επόμενους μήνες. Παράλληλα, ο κόσμος θα γίνει πιο προσεκτικός στις αγορές του, αγοράζοντας λιγότερα ή επιλέγοντας πιο στοχευμένα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ζήτησης και να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η fast fashion συνολικά.