Μεξικό: Γιατί οι 134.000 αγνοούμενοι δεν αποτελούν πλέον προτεραιότητα

Καθώς οι δείκτες του ρολογιού μετρούν αντίστροφα για το Μουντιάλ 2026, το Μεξικό ετοιμάζεται να φορέσει τα γιορτινά του και να υποδεχθεί εκατομμύρια ποδοσφαιρόφιλους από κάθε γωνιά του πλανήτη. Πίσω όμως από τη λαμπερή βιτρίνα των ανακαινισμένων σταδίων, των νέων αυτοκινητοδρόμων και των εντυπωσιακών τουριστικών σποτ, κρύβεται μια αιματοβαμμένη, εγχώρια τραγωδία. 

Οικογένειες χιλιάδων θυμάτων καταγγέλλουν ότι η κυβέρνηση επενδύει μανιωδώς στην επικοινωνιακή εικόνα της χώρας ενόψει του τουρνουά, «θάβοντας» με τον πιο κυνικό τρόπο τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση της Λατινικής Αμερικής: τις μαζικές εξαφανίσεις πολιτών.

Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times, το επίσημο εθνικό μητρώο του Μεξικού μετρά πλέον περισσότερους από 134.000 δηλωμένους αγνοούμενους. Την ίδια ώρα, τα πανίσχυρα καρτέλ ναρκωτικών επεκτείνουν τη δράση τους, η βία εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα και ολόκληρες πόλεις μετατρέπονται σε εμπόλεμες ζώνες.

Ο Ραούλ Σερβίν, ένας σερβιτόρος από τη Γουαδαλαχάρα, αναζητά απεγνωσμένα τον γιο του, ο οποίος εξαφανίστηκε το 2018 σε ηλικία μόλις 20 ετών. Η καθημερινότητά του στην πόλη μοιάζει με κακόγουστο αστείο: βλέπει τις τοπικές αρχές να σπαταλούν εκατομμύρια για να ομορφύνουν τις πλατείες, να αγοράζουν drones τελευταίας τεχνολογίας και οχήματα ασφαλείας για να προστατεύσουν τους VIP τουρίστες του Μουντιάλ, ενώ την ίδια στιγμή ακυρώνουν ακόμα και τα σχολικά μαθήματα για να μην υπάρχει κίνηση στους δρόμους κατά τη διάρκεια των αγώνων. «Είναι θέμα προτεραιοτήτων», λέει γεμάτος οργή. «Τα φτιάχνουν όλα για να φαίνονται τέλεια στους ξένους, ενώ εμείς ψάχνουμε τα κόκαλα των παιδιών μας κάτω από τον καυτό ήλιο».

Στρατόπεδα εξόντωσης στη σκιά των γηπέδων

Η φρίκη ξεπερνά κάθε φαντασία. Συλλογικότητες συγγενών και ακτιβιστές έχουν εντοπίσει παράνομους ομαδικούς τάφους και περιοχές που χαρακτηρίζονται ως «στρατόπεδα εξόντωσης» των καρτέλ σε απόσταση αναπνοής από το υπερσύγχρονο στάδιο της Γουαδαλαχάρα, το οποίο θα φιλοξενήσει μερικά από τα πιο εμπορικά παιχνίδια της διοργάνωσης.

Το Μεξικό συνδιοργανώνει το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 μαζί με τις ΗΠΑ και τον Καναδά, με τις αναμετρήσεις να μοιράζονται ανάμεσα στην Πόλη του Μεξικού, το Μοντερέι και τη Γουαδαλαχάρα. Για τη νέα πρόεδρο της χώρας, Κλαούντια Σέινμπαουμ, το Μουντιάλ είναι «μια χρυσή ευκαιρία για να δείξουμε στον κόσμο το πραγματικό μας πρόσωπο». Για τις οικογένειες των θυμάτων όμως, είναι η τελευταία τους ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν τους διεθνείς προβολείς προκειμένου να ξεσκεπάσουν το μεξικανικό κράτος.

Το πρόβλημα δεν είναι απλά μεγάλο, είναι καλπάζον. Μόνο κατά τη διάρκεια του 2025, καταγράφηκαν επίσημα 12.400 νέες εξαφανίσεις μέσα σε 12 μήνες. Οι ειδικοί αναλυτές, όπως ο Εντουάρδο Γκερέρο, αποδίδουν αυτή την τρομακτική έξαρση στην αλλαγή στρατηγικής των καρτέλ: πλέον στρατολογούν βίαια νέους ανθρώπους για να στελεχώσουν τους ιδιωτικούς τους στρατούς, εκτελούν με συνοπτικές διαδικασίες όποιον μπαίνει εμπόδιο και εξαφανίζουν πλήρως τα ίχνη των θυμάτων τους για να μην αφήνουν στοιχεία. «Δεν έχω ξαναδεί τέτοιο πράγμα σε καμία άλλη χώρα στα 20 χρόνια που κάνω αυτή τη δουλειά», τονίζει ο Γκερέρο.

Το κυβερνητικό «μαγείρεμα» των αριθμών και η κόντρα με τον ΟΗΕ

Η οργή των πολιτών ξεχείλισε όταν η κυβέρνηση προσπάθησε να «πειράξει» τα στατιστικά στοιχεία για να παρουσιάσει μια πιο ελκυστική εικόνα. Σε μια αμφιλεγόμενη επανεξέταση του εθνικού μητρώου, οι αρχές ισχυρίστηκαν ότι περίπου 40.000 υποθέσεις αγνοουμένων αφορούν ανθρώπους που πιθανότατα είναι ζωντανοί, επειδή τα ονόματά τους εντοπίστηκαν σε κρατικά αρχεία (όπως φορολογικά ή εμβολιαστικά) μετά την ημερομηνία που δηλώθηκε η εξαφάνισή τους. Παράλληλα, υποστήριξαν ότι δεκάδες χιλιάδες άλλες καταχωρίσεις είναι «ελλιπείς» και άρα αδύνατον να ερευνηθούν.

Οι οργανώσεις των συγγενών αντέδρασαν ακαριαία, κατηγορώντας ευθέως το κράτος για οργανωμένη επιχείρηση υποβάθμισης και συγκάλυψης της κρίσης. Το κλίμα πολώθηκε ακόμα περισσότερο μετά την επίσημη έκθεση του ΟΗΕ, η οποία ανέφερε ξεκάθαρα ότι οι μαζικές εξαφανίσεις στο Μεξικό ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Το Υπουργείο Εξωτερικών του Μεξικού απέρριψε την έκθεση ως «μεροληπτική», υποστηρίζοντας ότι εθελοτυφλεί μπροστά στις κυβερνητικές προσπάθειες και τις μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει.

Το Μουντιάλ μετατρέπεται σε πεδίο διαμαρτυρίας

Οι ακτιβιστές, ωστόσο, δεν σκοπεύουν να σιωπήσουν. Έχοντας καταλάβει ότι η κυβέρνηση τρέμει το διεθνές ρεζιλίκι, έχουν ξεκινήσει μια πρωτότυπη καμπάνια: κολλούν τις αφίσες με τα πρόσωπα των χαμένων παιδιών τους ακριβώς πάνω στις επίσημες διαφημίσεις και τις αφίσες του Μουντιάλ. Παράλληλα, σχεδιάζουν να διοργανώσουν συμβολικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες και μεγάλες πορείες διαμαρτυρίας έξω από τα γήπεδα και τα ξενοδοχεία όπου θα καταλύσουν οι ξένες αποστολές.

«Θέλουν να δείξουν ένα Μεξικό-λούνα παρκ», δηλώνει ο ακτιβιστής Έκτορ Φλόρες. «Εμείς, λοιπόν, θα μετατρέψουμε το Μουντιάλ στην πιο δυνατή διεθνή βιτρίνα για να δει όλος ο πλανήτης το αίμα και την αλήθεια που προσπαθούν να κρύψουν κάτω από το χορτάρι των γηπέδων».