Σήμερα έμαθα: Γιατί οι μέλισσες επικοινωνούν μεταξύ τους χορεύοντας;

Όταν σκεφτόμαστε την επικοινωνία στο ζωικό βασίλειο, το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε κελαηδίσματα, κραυγές ή οσμές.

Κι όμως, ένα από τα πιο περίπλοκα και ακριβή συστήματα μεταφοράς πληροφοριών στον πλανήτη δεν χρησιμοποιεί φωνητικές χορδές, αλλά βήματα χορού. Ο λόγος για τις μέλισσες, οι οποίες έχουν αναπτύξει μια εντυπωσιακή «γλώσσα του σώματος» για να καθοδηγούν την αποικία τους.

Σήμερα λοιπόν έμαθα ότι όταν μια συλλέκτρια μέλισσα ανακαλύπτει μια πλούσια πηγή τροφής, δεν κρατά το μυστικό για τον εαυτό της. Επιστρέφει αμέσως στην σκοτεινή κυψέλη και πάνω στις κατακόρυφες κηρήθρες εκτελεί μια σειρά από πολύ συγκεκριμένες, λικνιστικές κινήσεις. Η συμπεριφορά αυτή είναι γνωστή στην επιστημονική κοινότητα ως «waggle dance» (ο χορός του λικνίσματος) και αποτελεί ένα πραγματικό γεωμετρικό θαύμα.

Ένας χάρτης σχεδιασμένος με κίνηση

Ο χορός αυτός δεν είναι μια τυχαία εκδήλωση ενθουσιασμού, αλλά ένας πλήρης ψηφιακός χάρτης. Η γωνία με την οποία χορεύει η μέλισσα σε σχέση με την κατακόρυφο της κηρήθρας αντιπροσωπεύει τη γωνία της πηγής τροφής σε σχέση με τη θέση του ήλιου. Ακόμη κι αν ο ήλιος μετατοπίζεται στον ουρανό όσο περνάει η ώρα, η μέλισσα προσαρμόζει αυτόματα τη γωνία του χορού της για να διατηρήσει την ακρίβεια της διαδρομής!

Παράλληλα, η διάρκεια του λικνίσματος υποδεικνύει την απόσταση που πρέπει να διανύσουν οι υπόλοιπες μέλισσες. Όσο πιο μακριά βρίσκεται το λιβάδι με τα λουλoύδια, τόσο περισσότερο διαρκεί το «σείσιμο» του σώματός της, ενώ η ένταση των δονήσεων ενημερώνει την ομάδα για το πόσο ποιοτικό και πλούσιο σε νέκταρ είναι το εύρημά της.

Η επιστημονική ανακάλυψη που βραβεύτηκε με Νόμπελ

Αυτή η απίστευτη ανακάλυψη δεν πέρασε απαρατήρητη από την επιστημονική κοινότητα. Ο Αυστριακός ερευνητής Karl von Frisch αφιέρωσε δεκαετίες στη μελέτη της συμπεριφοράς των εντόμων και κατάφερε να αποκωδικοποιήσει τη «γλώσσα» τους, μια προσπάθεια που του χάρισε το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας/Ιατρικής το 1973.

Το πιο εντυπωσιακό είναι πως αυτοί οι μικροσκοπικοί οργανισμοί καταφέρνουν να επεξεργάζονται σύνθετα γεωγραφικά δεδομένα και να τα μετατρέπουν σε συντονισμένη ομαδική δράση. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα δείτε μια μέλισσα να γυρνά γύρω από ένα λουλούδι, θυμηθείτε ότι μόλις έλαβε τις οδηγίες της... από ένα φυσικό μπαλέτο μέσα στην κυψέλη!