Τουρκία: Η νέα πυρηνική συμφωνία για το θόριο ‑ Τι ψάχνει η Αγκυρα μετά το επίτευγμα της Κίνας

Η Τουρκία κάνει το πρώτο της βήμα στην πυρηνική ενέργεια νέας γενιάς, επενδύοντας στο θόριο μετά τα πρόσφατα τεχνολογικά άλματα της Κίνας. Η στρατηγική συμφωνία που υπέγραψε με τη δανέζικη Copenhagen Atomics στοχεύει στη δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας παραγωγής καυσίμου.

Η Κίνα διαθέτει σήμερα το πιο προχωρημένο λειτουργικό πείραμα στον κόσμο για την αξιοποίηση που προσφέρει το θόριο σε αντιδραστήρα τηγμένων αλάτων. Η Τουρκία, από την πλευρά της, βρίσκεται σε πολύ πιο αρχικό στάδιο, όμως η πρόσφατη συμφωνία που υπέγραψε ο ερευνητικός οργανισμός TENMAK με τη δανέζικη Copenhagen Atomics δείχνει ξεκάθαρα τον στρατηγικό της στόχο: η Άγκυρα θέλει να αποκτήσει εγχώρια τεχνογνωσία επεξεργασίας και παραγωγής πυρηνικού καυσίμου πριν η τεχνολογία περάσει σε εμπορική ωριμότητα.

Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί άμεσο ανταγωνισμό με το Πεκίνο, αλλά μια προσπάθεια της γειτονικής χώρας να ανεξαρτητοποιηθεί. Ενώ η Κίνα αποδεικνύει ήδη τη βιωσιμότητα του κύκλου θορίου σε πραγματικό αντιδραστήρα, η Τουρκία αρχίζει να επενδύει στα υλικά και στην εγχώρια βιομηχανική υποδομή που θα απαιτηθούν στο μέλλον, διαφοροποιώντας τη στρατηγική της από τον σταθμό στο Ακούγιου.

Το επίτευγμα της Κίνας με τον αντιδραστήρα TMSR

Τον Νοέμβριο του 2025, η Κινεζική Ακαδημία Επιστημών ανακοίνωσε ότι ερευνητές του Shanghai Institute of Applied Physics πέτυχαν τη μετατροπή θορίου σε ουράνιο μέσα στον πειραματικό Thorium Molten Salt Reactor (TMSR). Σύμφωνα με τα στοιχεία, πρόκειται για τον μοναδικό λειτουργικό αντιδραστήρα τηγμένων αλάτων (MSR) στον κόσμο στον οποίο έχει φορτωθεί και αναλυθεί πραγματικό θόριο.

Το θόριο-232 είναι γόνιμο και όχι σχάσιμο υλικό. Απορροφώντας ένα νετρόνιο μετατρέπεται, μέσω ενδιάμεσων σταδίων, σε ουράνιο-233 (U-233), το οποίο είναι σχάσιμο και ικανό να συντηρήσει πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση. Η φυσική αυτής της διαδικασίας είχε μελετηθεί πειραματικά στις ΗΠΑ τη δεκαετία του '60 (όπως στο Molten-Salt Reactor Experiment), ωστόσο η σημασία της κινεζικής εξέλιξης έγκειται στο γεγονός ότι το Πεκίνο απέκτησε σύγχρονα δεδομένα από πραγματική λειτουργία ενός σύγχρονου συστήματος.

Τι προβλέπει η συμφωνία που υπέγραψε η Τουρκία

Στις 7 Σεπτεμβρίου 2026, η TENMAK, ο ερευνητικός οργανισμός του τουρκικού υπουργείου Ενέργειας, υπέγραψε μνημόνιο κατανόησης (MoU) με την Copenhagen Atomics. Η συμφωνία προβλέπει έρευνα για τη χρήση του θορίου σε πυρηνικές τεχνολογίες νέας γενιάς και την παραγωγή ενώσεων θορίου στην Τουρκία με αποκλειστικά εγχώριες δυνατότητες.

Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, εξέφρασε την προσδοκία ότι η συνεργασία θα οδηγήσει μελλοντικά σε ένα εμπορεύσιμο προϊόν. Η δανέζικη εταιρεία αναπτύσσει τον Onion Core, έναν προηγμένο molten-salt reactor στον οποίο το πυρηνικό υλικό βρίσκεται σε τηγμένα άλατα, με τους πρώτους δοκιμαστικούς αντιδραστήρες να προβλέπονται για το 2028.

Ο στρατηγικός στόχος και η διαφορά με το Ακούγιου

Η τουρκική στρατηγική για το θόριο διαφέρει ριζικά από το μοντέλο που ακολουθήθηκε στον πυρηνικό σταθμό του Ακούγιου. Με το Ακούγιου, η Τουρκία αποκτά πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή μεγάλης κλίμακας μέσω της ρωσικής τεχνολογίας VVER, ωστόσο βασίζεται πλήρως σε μια εξωτερική αλυσίδα καυσίμων και τεχνολογίας.

Αντίθετα, η στόχευση πίσω από τη νέα συμφωνία είναι η αυτονομία. Ένα κράτος που διαθέτει γεωλογικά κοιτάσματα θορίου αλλά δεν μπορεί να τα διαχωρίσει, να τα καθαρίσει και να μετατρέψει το υλικό στη σωστή χημική μορφή, παραμένει χαμηλά στην αλυσίδα αξίας. Αν η Τουρκία καταφέρει να παράγει ενώσεις πυρηνικής καθαρότητας, θα έχει θέσει τις βάσεις για πλήρη συμμετοχή στην αλυσίδα παραγωγής, αντί να αγοράζει έτοιμη, ξένη τεχνολογία.

Οι μύθοι για το θόριο: Κόστος, απόβλητα και όπλα

Παρά τον ενθουσιασμό, δεν υπάρχει σήμερα καμία επιστημονική εγγύηση ότι η παραγωγή ενέργειας από θόριο θα είναι άμεσα φθηνότερη. Το κόστος της πρώτης ύλης είναι μόνο ένα μικρό κλάσμα του συνολικού κόστους ενός σταθμού, ενώ κρίσιμα παραμένουν τα ζητήματα του κόστους κεφαλαίου, των υλικών κατασκευής και της αδειοδότησης για τους νέους αντιδραστήρες.

Παράλληλα, οι αναφορές περί απουσίας πυρηνικών αποβλήτων δεν είναι ακριβείς. Όπως επισημαίνει ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), οι κύκλοι θορίου παράγουν μεν λιγότερα μακρόβια υπερουράνια στοιχεία, αλλά δεν εξαφανίζουν τα προϊόντα σχάσης ούτε την ανάγκη διαχείρισης ραδιενεργών υλικών. Ακόμη, το U-233 που παράγεται είναι σχάσιμο υλικό, πράγμα που σημαίνει ότι απαιτούνται αυστηροί διεθνείς έλεγχοι ασφαλείας, παρά την παρουσία του U-232 που δυσκολεύει τον χειρισμό λόγω της ακτινοβολίας γάμμα.