Η «ψυχεδελική» πολιτική της Ουάσινγκτον: Η ιμπογκαΐνη μόλις έγινε πεδίο μάχης

Η εικόνα συμπύκνωνε όλη την παράνοια της σύγχρονης αμερικανικής πολιτικής: ο Ντόναλντ Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο, ο Τζο Ρόγκαν να στέκεται ακριβώς από πίσω του και γύρω τους μια ομάδα ανθρώπων που πίεζαν επιτακτικά την αμερικανική κυβέρνηση να «τρέξει» τις ψυχεδελικές θεραπείες.

Για μια υπερδύναμη που έχτισε ολόκληρο το εσωτερικό της αφήγημα πάνω στον αδιακρίτως σκληρό «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», η σκηνή αυτή δεν ήταν απλώς απρόσμενη — ήταν ένα απόλυτο θεσμικό βραχυκύκλωμα.

Στην καρδιά αυτού του πολιτικού τσουνάμι βρίσκεται η ιμπογκαΐνη. Πρόκειται για μια πανίσχυρη ψυχοδραστική ουσία που εξάγεται από τον φλοιό της ρίζας του αφρικανικού θάμνου iboga και εξετάζεται τα τελευταία χρόνια ως η απόλυτη σανίδα σωτηρίας για τις βαριές εξαρτήσεις, το ψυχικό τραύμα και τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD).

Οι φανατικοί υποστηρικτές της κάνουν λόγο για μια εμπειρία που «καθαρίζει» το μυαλό και μεταμορφώνει ολοκληρωτικά τη ζωή βετεράνων και εξαρτημένων ατόμων. Στον αντίποδα, η επιστημονική κοινότητα χτυπά καμπανάκι: η ουσία δεν διαθέτει έγκριση στις ΗΠΑ, στερείται των μακροχρόνιων κλινικών δεδομένων που απαιτεί μια τέτοια υπόσχεση-μαμούθ, ενώ φέρει μαζί της και αποδεδειγμένους, επικίνδυνους καρδιακούς κινδύνους.

Το διάταγμα Τραμπ και η αόρατη εξουσία των Podcasts

Αυτές οι επιστημονικές ενστάσεις, πάντως, καθόλου δεν εμπόδισαν την ιμπογκαΐνη από το να εξελιχθεί στο πιο εκρηκτικό σύμβολο της νέας ψυχεδελικής ατζέντας στην Ουάσινγκτον. Με εκτελεστικό διάταγμα, ο Τραμπ έδωσε εντολή στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να επιταχύνουν με κάθε τρόπο την έρευνα, την αξιολόγηση και τις πιθανές διόδους πρόσβασης σε ψυχεδελικά σκευάσματα για σοβαρές ψυχικές παθήσεις.

Το κείμενο φωτογραφίζει ανοιχτά ενώσεις της ιμπογκαΐνης, δεσμεύοντας παράλληλα τουλάχιστον 50 εκατομμύρια δολάρια για τη συνδιαμόρφωση νέων μοντέλων θεραπείας σε συνεργασία με τις πολιτείες.

Μόνο που αυτή η απόφαση δεν γεννήθηκε μέσα από κάποιο ψυχρό τεχνοκρατικό γραφείο, αλλά μέσα από την ωμή ισχύ των αμερικανικών podcasts. Ο Τζο Ρόγκαν, ο άνθρωπος που επηρεάζει εκατομμύρια αυτιά καθημερινά και δηλώνει ένθερμος υποστηρικτής των ψυχεδελικών, έσπρωξε προσωπικά το ζήτημα μέχρι την πόρτα του Τραμπ.

Όπως αποκάλυψε ο ίδιος, αρκούσε μια συζήτηση για την ιμπογκαΐνη ώστε ο Αμερικανός πρόεδρος να αντιδράσει ακαριαία, ρωτώντας αν το μόνο που χρειάζεται είναι μια απλή υπογραφή-έγκριση από τον FDA.

Το παρασκήνιο του Λευκού Οίκου και η κόντρα με το MAHA

Στην πραγματικότητα, βέβαια, η κρατική μηχανή αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκαμπτη. Η αρχική προεδρική εντολή ταξίδεψε από το Υπουργείο Υγείας στο Συμβούλιο Εσωτερικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, εκεί όπου η γιατρός και σύμβουλος πολιτικής υγείας, Χάιντι Όβερτον, ανέλαβε να «μαζέψει» το κείμενο.

 Το αρχικό πλάνο ήταν πολύ πιο επιθετικό: προέβλεπε έναν ειδικό «τσάρο» ψυχεδελικών θεραπειών και ένα θηριώδες ταμείο 250 εκατομμυρίων δολαρίων. Στο τελικό έγγραφο, οι γραφειοκρατικές λεπίδες έκοψαν τις υπερβολές, περιορίζοντας τη χρηματοδότηση στα 50 εκατομμύρια.

Αυτό πυροδότησε έναν ακήρυχτο πόλεμο. Για τους ακτιβιστές του κινήματος Make America Healthy Again (MAHA) που συσπειρώνονται γύρω από τον Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ ζητώντας ριζικό γκρέμισμα των πολιτικών υγείας, η Όβερτον ενσάρκωσε το «βαθύ κράτος» και την τεχνοκρατική κωλυσιεργία. Για τους υπερασπιστές της, όμως, έπραξε το αυτονόητο: μετέτρεψε έναν πολιτικό ενθουσιασμό σε ένα νομικά, διοικητικά και επιστημονικά στέρεο κείμενο που δεν θα κατέρρεε στο πρώτο δικαστήριο.

Δύο ταχύτητες, ένας επικίνδυνος μύθος

Έτσι, η ιμπογκαΐνη μετατράπηκε στο απόλυτο πεδίο μάχης ανάμεσα σε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες ταχύτητες. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ταχύτητα των podcasts, των συγκινητικών προσωπικών μαρτυριών και των πολιτικών προσπεράσεων, που φωνάζει ότι άνθρωποι πεθαίνουν καθημερινά από εθισμούς και κατάθλιψη και δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Από την άλλη, στέκεται η αργή, βασανιστική ταχύτητα των κλινικών δοκιμών, που υπενθυμίζει ότι ακριβώς επειδή οι ασθενείς είναι απελπισμένοι, η υπόσχεση δεν μπορεί να προσπεράσει την επιστημονική απόδειξη.

Το πιο ειρωνικό στοιχείο αυτής της ιστορίας είναι ότι το άνοιγμα στα ψυχεδελικά πραγματοποιείται από τη συντηρητική Δεξιά. Για δεκαετίες, αυτές οι ουσίες θεωρούνταν «αναρχικό» υπόλοιπο της κουλτούρας των χίπις, με τον Ρίτσαρντ Νίξον να τις τοποθετεί στην κορυφή της μαύρης λίστας.

Σήμερα, το αφήγημα άλλαξε στρατόπεδο: δεν μιλά για την ατομική απελευθέρωση των '60s, αλλά για τους βετεράνους, το τραύμα του πολέμου, την κρίση των οπιοειδών και τη βαθιά καχυποψία απέναντι στη συμβατική φαρμακοβιομηχανία.

Οι βετεράνοι ως πολιτικός μοχλός

Οι βετεράνοι πολέμου αποτέλεσαν τον πολιορκητικό κριό αυτής της μετατόπισης. Επί χρόνια, ταξίδευαν κρυφά σε κλινικές του Μεξικού για να δοκιμάσουν ιμπογκαΐνη, αναζητώντας θεραπεία για τα αόρατα τραύματα της μάχης. Οι δραματικές, σχεδόν «σωτηριολογικές» ιστορίες που έφερναν πίσω αφόπλισαν τους Ρεπουμπλικανούς βουλευτές. Κανένας συντηρητικός πολιτικός δεν ήθελε να χρεωθεί ότι αρνείται τη σωτηρία στους ανθρώπους που πολέμησαν για την πατρίδα.

Ωστόσο, εδώ ελλοχεύει ο κίνδυνος του «εύκολου θαύματος». Η ψυχεδελική θεραπεία δεν είναι ένα μαγικό χάπι. Στις σοβαρές μελέτες, η λήψη της ουσίας συνοδεύεται από πολύμηνη ψυχοθεραπευτική προετοιμασία, συνεχή ιατρική παρακολούθηση και μακρά υποστήριξη. Ειδικά η ιμπογκαΐνη είναι μια εξαιρετικά επίπονη σωματικά και ψυχικά εμπειρία που απαιτεί καρδιολογικό έλεγχο. Το να πλασάρεται ως μια θεραπεία «μια κι έξω» είναι μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση.

Η επόμενη μέρα για την αμερικανική δημόσια υγεία

Για να είμαστε ακριβείς, οι ΗΠΑ δεν έχουν εγκρίνει την ιμπογκαΐνη. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο FDA επιταχύνει τις διαδικασίες αξιολόγησης και επέτρεψε μια αρχική κλινική μελέτη για τη noribogaine hydrochloride (ένα παράγωγο της ουσίας) όσον αφορά τον αλκοολισμό. Η απόσταση ανάμεσα σε αυτό το επιστημονικό βήμα και στην εντύπωση ότι «η ιμπογκαΐνη είναι πλέον νόμιμη» παραμένει χαώδης.

Η υπόθεση αυτή αποτυπώνει ανάγλυφα το πνεύμα της εποχής μας. Ένα περιθωριακό αφήγημα εκτινάχθηκε από τα podcasts στο προεδρικό γραφείο, μετατρέποντας μια ουσία σε πολιτικό λάβαρο. Η αμερικανική πολιτική αναγκάστηκε να μιλήσει για τα ψυχεδελικά όχι πια ως ηθική απειλή, αλλά ως εργαλείο δημόσιας υγείας.

Η ιμπογκαΐνη δεν εισέβαλε στην Ουάσινγκτον επειδή η επιστήμη αποφάνθηκε, αλλά επειδή η απόγνωση των ανθρώπων προσπέρασε τους θεσμούς. Τώρα, το μόνο ερώτημα είναι αν οι θεσμοί θα προλάβουν να βάλουν κανόνες πριν η ελπίδα μετατραπεί σε ακόμα ένα εμπορευματοποιημένο αμερικανικό «θαύμα».