Υπνωτισμός: Ο μύθος που καταρρίπτεται και οι χρήσεις που ίσως δεν γνωρίζεις ‑ Πού βοηθάει και ποιοι πρέπει να προσέχουν

Ο υπνωτισμός εξακολουθεί να περιβάλλεται από αρκετούς μύθους. Η εικόνα ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε βαθύ ύπνο και υπακούει σε κάθε εντολή απέχει, ωστόσο, από την πραγματικότητα. Στην ύπνωση το άτομο παραμένει συνήθως σε εγρήγορση, έχει επίγνωση όσων συμβαίνουν και δεν χάνει τον έλεγχο των πράξεών του.

Ο υπνωτισμός εξακολουθεί να περιβάλλεται από αρκετούς μύθους. Η εικόνα ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε βαθύ ύπνο και υπακούει σε κάθε εντολή απέχει, ωστόσο, από την πραγματικότητα. Στην ύπνωση το άτομο παραμένει συνήθως σε εγρήγορση, έχει επίγνωση όσων συμβαίνουν και δεν χάνει τον έλεγχο των πράξεών του.

Πρόκειται για μια διαφορετική κατάσταση επίγνωσης, η οποία χαρακτηρίζεται από βαθιά χαλάρωση και αυξημένη συγκέντρωση. Με τη βοήθεια επαναλαμβανόμενων λεκτικών υποδείξεων και νοητικών εικόνων, το άτομο οδηγείται σταδιακά σε μια κατάσταση όπου μπορεί να γίνει περισσότερο δεκτικό σε συγκεκριμένες προτάσεις που σχετίζονται με τη συμπεριφορά ή την αντιμετώπιση ορισμένων συμπτωμάτων.

Πού μπορεί να βοηθήσει ο υπνωτισμός

Η ύπνωση χρησιμοποιείται κυρίως συμπληρωματικά και όχι ως αντικατάσταση των καθιερωμένων θεραπευτικών μεθόδων.

Ένα από τα πεδία στα οποία έχει αξιοποιηθεί είναι η διαχείριση του άγχους και του στρες. Μπορεί επίσης να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους να περιορίσουν την ένταση και την αγωνία πριν από μια ιατρική ή οδοντιατρική πράξη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η χρήση της στη διαχείριση του πόνου. Έχει εφαρμοστεί σε περιπτώσεις όπως ο καρκίνος, τα εγκαύματα, ο τοκετός, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η ινομυαλγία, οι πονοκέφαλοι και οι οδοντιατρικές παρεμβάσεις.

Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει χρησιμοποιηθεί ακόμη για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, προβλημάτων ύπνου, της νυχτερινής ενούρησης, αλλά και ως μέρος προσπάθειας για διακοπή του καπνίσματος ή έλεγχο της υπερφαγίας.

Παράλληλα, μπορεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο θεραπευτικό πλάνο για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν φοβίες ή έντονο άγχος. Σε ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπείες για καρκίνο έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για την ανακούφιση ορισμένων παρενεργειών.

Πώς είναι μια συνεδρία ύπνωσης

Η διαδικασία ξεκινά συνήθως με μια συζήτηση σχετικά με τους στόχους του ατόμου και μια εξήγηση για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.

Στη συνέχεια, με ήρεμη φωνή, λεκτικές οδηγίες και νοητικές εικόνες, δημιουργείται σταδιακά ένα αίσθημα χαλάρωσης και ασφάλειας. Όταν το άτομο φτάσει σε αυτή την κατάσταση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν συγκεκριμένες υποδείξεις, ανάλογα με τον στόχο της συνεδρίας.

Για παράδειγμα, μπορεί να ενθαρρυνθεί να εστιάσει σε τρόπους μείωσης του πόνου ή να περιορίσει την επιθυμία για κάπνισμα. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν νοητικές εικόνες, μέσα από τις οποίες το άτομο φαντάζεται τον εαυτό του να πετυχαίνει έναν συγκεκριμένο στόχο.

Με την ολοκλήρωση της συνεδρίας, η επάνοδος στην πλήρη εγρήγορση γίνεται σταδιακά. Ορισμένοι άνθρωποι μπορούν να εξέλθουν μόνοι τους από την κατάσταση ύπνωσης, ενώ άλλοι καθοδηγούνται από τον θεραπευτή.

Με τον χρόνο, κάποιοι μαθαίνουν και τεχνικές αυτοΰπνωσης, ώστε να μπορούν να πετυχαίνουν μόνοι τους μια κατάσταση χαλάρωσης.

History of Hockey / Wikimedia Commons (Public domain)

Οι κίνδυνοι και όσα χρειάζονται προσοχή

Παρότι ο υπνωτισμός θεωρείται γενικά ασφαλής όταν εφαρμόζεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία, δεν είναι κατάλληλος για όλους.

Οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις είναι σχετικά σπάνιες, όμως μπορεί να περιλαμβάνουν ζάλη, πονοκέφαλο, ναυτία, έντονη υπνηλία, άγχος, συναισθηματική δυσφορία ή διαταραχές ύπνου.

Χρειάζεται επίσης ιδιαίτερη προσοχή όταν η ύπνωση χρησιμοποιείται με στόχο την επεξεργασία τραυματικών εμπειριών του παρελθόντος. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί έντονη συναισθηματική αντίδραση και υπάρχουν άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι η ύπνωση δεν έχει την ίδια αποτελεσματικότητα σε όλους. Κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται περισσότερο να φτάσουν σε βαθιά χαλάρωση και συγκέντρωση, κάτι που μπορεί να περιορίσει το όφελος της διαδικασίας.

Το βασικό, επομένως, είναι να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικό εργαλείο και να μην αντικαθιστά την ιατρική ή ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση όταν αυτή είναι απαραίτητη. Η επιλογή κατάλληλα καταρτισμένου επαγγελματία, με την απαιτούμενη εκπαίδευση και εμπειρία, αποτελεί επίσης σημαντικό μέρος της διαδικασίας.