Όταν το στρες γίνεται… σωματικό: Γιατί το έντερο είναι ο καθρέφτης του εγκεφάλου

Η σχέση του στρες με το πεπτικό σύστημα είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες, άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι λέμε «το έντερο είναι ο δεύτερος εγκέφαλος».

Τώρα, όμως, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Gastroenterology φωτίζει κάτι πολύ πιο βαθύ: το ψυχολογικό άγχος μπορεί να πυροδοτήσει στο σώμα μια ψευδή ανοσολογική απόκριση, κάνοντας το ανοσοποιητικό να αντιμετωπίζει ορισμένα τρόφιμα ως απειλή.

Με απλά λόγια, ο οργανισμός αντιδρά σαν να πρόκειται για αλλεργία ή αυτοάνοση αντίδραση, ακόμα κι αν δεν υπάρχει κανένα αλλεργιογόνο. Το αποτέλεσμα είναι ότι, όταν αυτά τα τρόφιμα καταναλωθούν ξανά, το έντερο απαντά με φλεγμονή, πόνο, φούσκωμα και δυσφορία, χαρακτηριστικά του Συνδρόμου Ευερέθιστου Εντέρου (IBS).

Πώς το στρες «εκπαιδεύει» το σώμα να φοβάται το φαγητό

Η ομάδα της καθηγήτριας Cecilia Berin διαπίστωσε ότι το στρες ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, απελευθερώνοντας αντισώματα IgE και ενεργοποιώντας τα μαστοκύτταρα, τα οποία παράγουν ισταμίνη και άλλες ουσίες που εμπλέκονται στις αλλεργικές αντιδράσεις. Ουσιαστικά, το σώμα αρχίζει να «μαθαίνει» ότι συγκεκριμένες τροφές είναι επικίνδυνες, χωρίς να είναι.

Στα πειράματα, ζώα που είχαν προηγουμένως εκτεθεί σε στρες εμφάνισαν έντονη ευαισθησία στην αλβουμίνη (μια πρωτεΐνη του αυγού), παρουσιάζοντας πόνο και φλεγμονή στο έντερο. Το ανοσοποιητικό τους είχε «εκπαιδευτεί» να βλέπει το αυγό σαν εχθρό, παρότι κανονικά είναι αβλαβές.

Μια νέα εξήγηση για το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου

Τα ευρήματα εξηγούν γιατί πολλοί ασθενείς με Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου αντιδρούν έντονα σε τροφές που, σε εξετάσεις αλλεργιών, βγαίνουν απολύτως φυσιολογικές. Όταν το άγχος «πατάει το κουμπί» του ανοσοποιητικού, ολόκληρο το πεπτικό σύστημα γίνεται πιο ευαίσθητο, σχεδόν υπερδραστήριο, με αποτέλεσμα πόνο, φούσκωμα και δυσφορία χωρίς προφανή λόγο.

Η Berin επισημαίνει ότι αυτές οι μικρές, τοπικές ανοσολογικές αντιδράσεις στο έντερο δεν είναι επικίνδυνες όπως οι κλασικές αλλεργίες, αλλά μπορούν να μεταμορφώσουν τη φυσιολογία του πεπτικού, καθιστώντας το πιο «ανήσυχο» και αντιδραστικό. «Η ιδέα ότι τα αντισώματα IgE μπορούν να προκαλέσουν τέτοιου είδους συμπτώματα χωρίς αναφυλαξία είναι πραγματικά εντυπωσιακή», σχολιάζει.

Ένα νέο μονοπάτι για θεραπεία

Τα επόμενα βήματα της έρευνας εστιάζουν στο αν αυτές οι τοπικές αντιδράσεις συμβαίνουν και στους ανθρώπους, και αν η στόχευση των ίδιων ανοσολογικών μηχανισμών θα μπορούσε να μειώσει τα συμπτώματα του συνδρόμου. Η Berin θεωρεί ότι τα ευρήματα ανοίγουν μια εντελώς νέα προσέγγιση στη θεραπεία του IBS, όχι μόνο μέσα από τη διατροφή, αλλά μέσω του ελέγχου της ανοσολογικής και ψυχολογικής απόκρισης του οργανισμού.

Για πρώτη φορά, η επιστήμη δείχνει ότι το άγχος δεν «ενοχλεί» απλώς το έντερο, το προγραμματίζει να φοβάται. Και αυτή η γνώση ίσως αποδειχθεί το κλειδί για να σπάσει ο φαύλος κύκλος πόνου, στρες και φλεγμονής που βασανίζει εκατομμύρια ανθρώπους.