Θα ξαναρχίσει ο πόλεμος στο Ιράν; Τα θέλω των ΗΠΑ και η διπλωματική ασάφεια

Η εύθραυστη εκεχειρία της 8ης Απριλίου στη Μέση Ανατολή κρέμεται από μια κλωστή, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιδίδονται σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι στρατιωτικής ισορροπίας τρόμου και διπλωματικής ασάφειας.

Παρά τις εντατικές παρασκηνιακές διαβουλεύσεις που διεξάγονται μέσω Πακιστάν, η ρητορική των δύο πλευρών σκληραίνει, επαναφέροντας το φάντασμα μιας άμεσης πολεμικής ανάφλεξης. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επανέφερε στο τραπέζι την απειλή ενός ολοκληρωτικού βομβαρδισμού, την ώρα που η ιρανική στρατιωτική ηγεσία προειδοποιεί με διάχυση της σύγκρουσης και άνοιγμα «νέων μετώπων».

Το αμερικανικό τελεσίγραφο και η παρέμβαση των Αράβων ηγετών

Η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ κινείται μεταξύ της μέγιστης στρατιωτικής πίεσης και της απροθυμίας για έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς. Ο Αμερικανός πρόεδρος παραδέχθηκε ότι έφτασε ένα βήμα πριν διατάξει νέο κύμα επιθέσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ωστόσο η επιχείρηση ανακλήθηκε την ύστατη στιγμή μετά από επείγουσα διαμεσολάβηση των ηγετών του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, τρέμοντας τις συνέπειες ενός γενικευμένου πολέμου στην αυλή τους, ζήτησαν πίστωση χρόνου για τη διπλωματία, εκτιμώντας ότι μια συμφωνία είναι ακόμη εφικτή.

Ωστόσο, τα μηνύματα που εκπέμπει ο Λευκός Οίκος παραμένουν σκόπιμα διφορούμενα. Ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κάνει λόγο για «πρόοδο» στις συνομιλίες, ταυτόχρονα διαμηνύει ότι τα αμερικανικά όπλα είναι «γεμισμένα», αποτυπώνοντας την απροθυμία της Ουάσιγκτον να περιμένει επ' αόριστον την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Το παζάρι για τα πυρηνικά και το οικονομικό «στραγγάλισμα»

Στο επίκεντρο του αδιεξόδου βρίσκεται το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με τις δύο πλευρές να απέχουν δραματικά ως προς τους όρους μιας βιώσιμης συμφωνίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουάσιγκτον απαιτεί τη de facto αποδόμηση του πυρηνικού ιστού της χώρας, ζητώντας να μείνει σε λειτουργία μόνο μία εγκατάσταση και να παραδοθεί στις ΗΠΑ το σύνολο του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Τεχεράνη.

Από την πλευρά της, η ιρανική διπλωματία, αν και κατέθεσε νέα πρόταση μέσω της ελβετικής οδού, επιμένει απαρέγκλιτα στις δικές της «κόκκινες γραμμές»:

• Άμεση άρση των διεθνών κυρώσεων που έχουν προκαλέσει οικονομική ασφυξία στη χώρα.
• Αποδέσμευση όλων των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν «παγωμένα» σε ξένες τράπεζες.
• Διατήρηση του δικαιώματος στην πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς.

Για τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, οι αμερικανικές αξιώσεις χαρακτηρίζονται «υπερβολικές» και ισοδυναμούν με συνθηκολόγηση, κάτι που εξηγεί τη σκληρή στάση του στρατού. Ο εκπρόσωπος των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, Μοχαμάντ Ακραμινιά, ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε νέα «σιωνιστική ή αμερικανική ανοησία» εναντίον του ιρανικού εδάφους θα απαντηθεί με ασύμμετρο πόλεμο σε πολλαπλά γεωγραφικά μέτωπα.

Τα Στενά του Ορμούζ και το ανοιχτό μέτωπο του Λιβάνου

Η γεωπολιτική σκακιέρα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις περιφερειακές συγκρούσεις των proxy ομάδων του Ιράν. Η πρόσφατη επίθεση με drones εναντίον πυρηνικού σταθμού στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα —η οποία καταδικάστηκε ακόμη και από τη Ρωσία στον ΟΗΕ— προήλθε, σύμφωνα με το Αμπού Ντάμπι, από το έδαφος του Ιράκ, επιβεβαιώνοντας ότι η Τεχεράνη μπορεί να πλήξει τη σταθερότητα του Κόλπου ανά πάσα στιγμή. Παράλληλα, ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ παραμένει το ισχυρότερο χαρτί του Ιράν, ικανό να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ σε περίπτωση αποκλεισμού.

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στον Λίβανο αποδεικνύει ότι η θεωρητική «κατάπαυση του πυρός» υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Παρά την παράταση της εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί στο νότιο Λίβανο συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, αφήνοντας πίσω τους δεκάδες νεκρούς, ενώ η σιιτική οργάνωση απαντά με σκληρές μάχες εδάφους. Όσο το μέτωπο του Λιβάνου παραμένει ενεργό και οι όροι της Ουάσιγκτον απορρίπτονται από την Τεχεράνη, η Μέση Ανατολή θα συνεχίσει να ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα σε μια ατελή διπλωματία και έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.